قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىلىگى لوندون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق زەرتتەۋلەر جانە ديپلوماتيا ورتالىعىمەن بىرلەسىپ وتكىزگەن ونلاين-شارا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 75 جىلدىق مەرەيتويىنا جانە حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنىنە ورايلاستىرىلدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءىس-شارا گيبريدتى فورماتتا ءوتتى. ۆەبينار مودەراتورلارى – قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىسى ەرلان ىدىرىسوۆ جانە لوندون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق زەرتتەۋلەر جانە ديپلوماتيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دەن پلەش – قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشىلىگىنىڭ عيماراتىنان قاتىسسا, الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن بەدەلدى سپيكەرلەر ونلاين تۇردە قاتىستى.
Covid-19 پاندەمياسى ءارتۇرلى ەلدەردىڭ ساياسي جۇيەلەرى ءۇشىن عانا ەمەس, كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق جۇيەسى ءۇشىن دە ۇلكەن سىناق بولدى. وسى رەتتە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە قارۋسىزدانۋ سياقتى جاھاندىق پروبلەمالار حالىقارالىق كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلەدى.
ءىس-شارادا قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرجان اشىقباەۆ پىكىر ءبىلدىردى. ول العىسوزىندە قازاقستاننىڭ الەمدەگى كولەمى بويىنشا ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاۋىپ, بۇكىل الەمگە جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا جاۋاپتى جانە باتىل كوزقاراستىڭ ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ول سونداي-اق Covid-19-عا بايلانىستى حالىقارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدا بولعان وزگەرىستەردى جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بويىنشا ۇجىمدىق كۇش-جىگەردىڭ ارتىپ كەلە جاتقان ماڭىزدىلىعىنا توقتادى.
«قارۋسىزدانۋ سالاسىنداعى جاعداي وتە قيىن. وكىنىشكە وراي, يادرولىق جانە يادرولىق ەمەس قاۋىمداستىقتار اراسىنداعى الشاقتىق ارتىپ كەلەدى. ءبىز مىندەتتى تۇردە حالىقارالىق قاتىناستار شەڭبەرىندە ساياسي سەنىم مەن جۇيەلى ديالوگقا قايتا ورالۋىمىز كەرەك. وسىعان بايلانىستى بارلىق يادرولىق دەرجاۆالار ادامزاتتى يادرولىق اپاتتان قۇتقارۋ تۇرعىسىندا جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋى كەرەك», – دەپ اتاپ ءوتتى ە.اشىقباەۆ.
ۆەبيناردىڭ باستى قوناعى حالىقارالىق يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى باستى اكتورلاردىڭ ءبىرى, يادرولىق سىناقتارعا جان-جاقتى تىيىم سالۋ تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى لاسسينا زەربو بولدى. ول قازاقستاننىڭ الەمدەگى يادرولىق سىناقتاردى تولىق توقتاتۋدىڭ باستاماشىسى جانە جاقتاۋشىسى رەتىندەگى ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«قازىرگى زاماندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاھاندىق پاندەميا جاعدايىندا دا ءبىز حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنىن اتاپ ءوتۋدى جالعاستىرۋدامىز. بۇل ماسەلەنىڭ ءالى وڭىنان شەشىلمەگەنىن ەسكە سالادى», – دەپ اتاپ ءوتتى ول, پاندەميا حالىقارالىق ارەنادا مۋلتيلاتەراليزمنىڭ ودان ءارى قارقىندى دامۋى ءۇشىن بەتبۇرىس بولادى دەگەن ءۇمىتىن ءبىلدىرىپ.
بريتان پارلامەنتى لوردتار پالاتاسىنىڭ مۇشەسى جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى بۇكىل پارتيالىق پارلامەنتتىك توپتىڭ تەڭ توراعاسى لورد دەۆيد حەننەي يادرولىق قارۋسىزدانۋ جولىنداعى العاشقى قادام – ستراتەگيالىق تۇراقتىلىق جانە يادرولىق قاۋىپتى تومەندەتۋ تۋرالى يادرولىق قارۋى بار «بەس ەل» اراسىنداعى بايىپتى ديالوگ بولۋى مۇمكىن ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
ۇلىبريتانيا ۇكىمەتىنىڭ اتىنان جەنەۆاداعى قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياداعى بىرىككەن كورولدىكتىڭ تۇراقتى وكىلى ەيدان ليددل ءسوز سويلەدى. ول جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ ءۇشىن بىرلەسىپ كۇش-جىگەر تانىتۋدىڭ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى, سونداي-اق وسى ىستەگى عىلىمي ساراپتامالىق ءبىلىمنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتادى.
ۆاتيكان وكىلى, ادامنىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن ديكاستەريانىڭ جەتەكشى قىزمەتكەرى الەسسيو پەكوراريو ريم پاپاسىنىڭ بەيبىتشىلىكتە ءومىر سۇرۋگە جانە حالىقارالىق ديپلوماتيانى دامىتۋعا شاقىرۋى تۋرالى سوزدەرىن ەسكە سالدى.
يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى حالىقارالىق ناۋقاننىڭ باس حاتشىسى كەيت حادسون ءوز كەزەگىندە الەمدىك قاۋىمداستىق تۇپكىلىكتى قارۋسىزدانۋ ءۇشىن كوپ كۇش جۇمساي الاتىندىعىن جانە ودان ءارى ارەكەت ەتۋى كەرەكتىگىن جانە بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ مايداندى توقتاتۋعا شاقىرۋ باستاماسى حالىقارالىق كوشباسشىلاردىڭ ودان ءارى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن ماڭىزدى باعدارعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى.
ۆەبيناردا 1955 جىلى لوندوندا جاريالانعان جانە يادرولىق قارۋدىڭ قاۋىپتىلىگىن كورسەتكەن راسسەلل-ەينشتەين مانيفەستىنىڭ ءرولى تۋرالى دا ايتىلدى. ءدال وسى قۇجاتتىڭ انتيادرولىق پاگۋوش قوزعالىسىنىڭ نەگىزىن قالاعانى بەلگىلى.
ۆەبينارعا قاتىسقان قازاقستان پاگۋوش كوميتەتىنىڭ توراعاسى ۆلاديمير شكولنيك جاھاندىق بەيبىتشىلىككە قول جەتكىزۋ جونىندەگى حالىقارالىق كۇش-جىگەردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى حالىقارالىق ديالوگقا ۇلكەن ءمان بەرۋ قاجەتتىگىنە توقتادى.
بريتانيالىق پاگۋوش توبىنىڭ توراعاسى پيتەر دجەنكينس ءوز كەزەگىندە يادرولىق قارۋدى باقىلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جانە كوپتەگەن مەملەكەتتەر قارۋسىزدانۋ جولىنا ءتۇسۋى ءۇشىن حالىقارالىق سالادا ۇجىمدىق جۇمىستىڭ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى.
سەسسيا الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىنەن قاتىسقان اۋديتورياعا رەسمي تۇلعالار مەن يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ, قارۋسىزدانۋ جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى جەتەكشى ساراپشىلاردىڭ پىكىرلەرىن تىڭداۋعا, سونداي-اق يادرولىق قارۋدان ازات الەمنىڭ بولاشاعى تۋرالى سۇراقتار مەن جاۋاپتار فورماتىندا پىكىرتالاسقا قوسىلۋعا مۇمكىندىك بەردى. ۆەبينارعا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 200-دەن استام ادام قاتىستى.