رەفورمالاردىڭ جاڭا كەزەڭى

اتى ايتىپ تۇرعانداي, ء«ىس-ارەكەت زامانى» كەلدى. جولداۋ ستراتەگيالىق ينستيتۋتسيونالدى رەفورمالاردى جاڭا جاعدايدا جالعاستىرۋ ماقساتىندا ابدەن ويلاستىرىلىپ ازىرلەنگەن. بۇل پرەزيدەنت كومانداسى قوعامنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن ەسكەرىپ, پروبلەمالاردى شەشۋگە نيەتتى ەكەنىن بىلدىرەدى. ۇسىنىلعان جوسپارلار ەلدەگى مۇمكىن­دىكتەردى جانە بۇعان دەيىنگى تاجىري­بەلەردى ەسكەرىپ, ءبىرىزدى, جۇيەلى ماز­مۇندا دايىندالعان.

بىرىنشىدەن, ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى جانە جوعارى رەفورمالار كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋىمەن مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدى ۇلتتىق ستاتيستيكامەن قوسا ەندى پرەزيدەنتتىڭ ءوزى تىكەلەي باقىلايدى.

دەمەك, قوعامداعى ساياسي سۇرانىستار مەن قاجەتتىلىكتەردىڭ ورنىن بەلگىلى دەڭگەيدە جوعارىداعى ينستيتۋتسيونالدى وزگەرىستەر تولتىراتىن بولادى.

ساياسي رەفورمالاردى تەحنوكراتتىق سيپاتتا جۇزەگە اسىرۋعا تاعى ءبىر ماڭىز­دى تالپىنىس جاسالادى.

ناقتى ناتيجەگە باعدارلانعان ۇلت­تىق جوبالارعا ءمان بەرىلمەك. بۇل تۇستا جوبالىق مەنەدجمەنتكە نازار اۋدار­عىم كەلەدى. بىزدەگى مەملەكەتتىك جۇيەدەگى ەڭ سىنالاتىن ماسەلە – كادر ساياساتى جانە ناتيجەگە جاۋاپتىنىڭ بولماۋى. وسى رەتتە مەملەكەتتىك اپپارات جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرى سانى الداعى جىل سوڭىنا دەيىن 25% قىسقارماق. سول ماقساتتا دەربەس بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە مەمورگانداردى رەتتەۋدىڭ زاڭدىق شارالارى جەتىلدىرىلەدى.

ەكىنشىدەن, «جاڭا ەكونوميكالىق باعىت» اياسىندا ءارتاراپتى, تەحنولو­گيالىق ەكونوميكا قۇرۋ جوسپارى جاريالاندى. سونىمەن قاتار وتاندىق ونىمدەردى جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردى قورعاۋ, بيزنەسكە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر, كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەس شارالارى قاراستىرىلعان.

جولداۋدا يندۋستريالاندىرۋعا كوپ ءمان بەرىلگەن: قايتا وڭدەۋ, ينۆەستيتسيا­لار, اۋىل شارۋاشىلىعى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, بيزنەستى رەتتەيتىن زاڭدار جەتىلدىرىلمەك.

ۇلتتىق ەكونوميكادا وڭىرلىك ماماندانۋ قاجەتتىگىنە سايكەس وڭتۇستىك ءوڭىر – اگروونەركاسىپكە, شىعىس پەن ورتالىق – تەحنولوگيا مەن وندىرىسكە, باتىس – مۇناي مەن ينۆەستيتسياعا, سولتۇستىك – شەكاراارالىق ساۋداعا كۇش سالادى.

پرەزيدەنتتىڭ شارالارى نارىق­تىق ەكونوميكانى كۇشەيتۋگە باعىت­تالعان. ول ءۇشىن ءادىل باسەكەنى رەت­تەۋگە باسە­كە­لەستىكتى قورعاۋ جانە دامى­تۋ اگەنت­تىگى قۇرىلادى. ماقسات ايقىن – ەكونومي­كادا­عى مەملەكەتتىڭ مونوپوليا­لىق ءرولىن ازايتۋ. پاندەميا كەزىندە بيزنەس­تىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى مويىندالىپ, ونى قولداۋ شارالارى دا ەسكەرىلدى. جاڭا جەكەشەلەندىرۋ ارقىلى كەيبىر مەم­لەكەتتىك كاسىپورىندار ساتىلاتىن بولادى. جەر ساتىلمايدى.

ۇشىنشىدەن, ءبىلىم سالاسىنداعى بەلسەندى ازاماتتاردىڭ ۇسىنىستارى: «ۇزدىكسىز دامۋ كونتسەپتسياسى», بەيرەسمي «بالاما ءبىلىم بەرۋ», سەرتيفيكاتتاۋ, «تسيفرلىق تەڭسىزدىك» ماسەلەلەرى جول­داۋدا ورىندى قامتىلعان. مۇعا­لىم­دەر جالاقىسى 25% وcەدى. مەن ءۇشىن عىلىمي ورتالىقتاردا 500 عالىم تاعى­لىم­دامادان وتەتىنى – ەڭ جاقسى جاڭالىق. جاس عالىمداردى تاربيەلەۋ ءۇشىن 1000 گرانت بەرىلمەك. بۇدان بولەك, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى نازاردان تىس قالماعان.

تورتىنشىدەن, «الداعى رەفورمالار قوعامدى مەملەكەت باسقارۋعا قاتىستىرۋ­عا باعىتتالادى». «ازاماتتىق قوعامدى دامى­تۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى جوسپارى», «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ قا­بىلداۋ, قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفور­مالاۋ, قوعامدىق كەڭەستەردى كۇشەي­تۋ, اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ, ءماسليحاتتار اشىقتىعى, ونلاين-پەتيتسيا بەرۋ مەحا­نيزمى, ءىىم, سوتتار مەن پروكۋراتۋرا قىز­مەتىن مودەرنيزاتسيالاۋ, ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋ سياقتى ءىرى وزگەرىستەر بولادى.

بەسىنشىدەن, ايماق­تاعى لوگيستيكالىق باسەكەلەستىككە نازار اۋدارىلدى. مەنىڭ ويىمشا, قازىرگى جاعداي قازاقستاندا رەفورمالاردىڭ جىلدام اتقارىلۋىن تەزدەتەتىن فاكتور.

قورىتا ايتقاندا, پرەزيدەنت اتاپ كور­سەتكەندەي, «بۇل – رەفورمالاردىڭ باس­­­تاماسى». پرەزيدەنت توقاەۆ ستراتە­گيا­­­لىق وزگەرىستەردى اتالعان جاڭا اگەنت­تىك­­تەر قۇرۋ مەن رەفورمالار ار­قىلى زاڭ­دىق تۇرعىدان رەتتەپ جۇزەگە اسىرماق.

بۇل تەحنوكراتتىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ – كۇردەلى كەزەڭدەگى ەلدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىن ساقتاپ, جاڭا دامۋ كەزەڭىنە ينستيتۋتسيونالدى دامۋ نەگىزى بولماق. پرەزيدەنت وسى رەفورمالار ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە وڭ وزگەرىس ەنگىزىپ, قوعام, قۇقىق ساقتاۋ جانە بيزنەس الاڭ­دارىن­داعى ساياسي ىقپالىن ارتتىرا الادى.

جانات مومىنقۇلوۆ,

پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى تۇركىستان وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى