ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىقتىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, قازاقستاندا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ مەكەمەلەرىندە جانە قوعامنان ۋاقىتشا وقشاۋلاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن وزگە دە ارناۋلى مەكەمەلەردە ورنالاسقان ادامداردى ازاپتاۋعا جانە قاتىگەزدىكپەن قاراۋعا قاتىستى شاعىمدار سانى ارتتى. بۇل تۋرالى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۇلتتىق ورتالىق ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
ۇلتتىق الدىن الۋ تەتىگىنىڭ جۇمىسى ناتيجەسىندە بىرقاتار وسىنداي جاعدايلار انىقتالدى. 2020 جىلعى تامىزداعى جاعداي بويىنشا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ەلۆيرا ءازىموۆانىڭ اتىنا 97 ءتيىستى ءوتىنىش ءتۇستى, ال 2019 جىلى بارلىق ەسەپتى كەزەڭدە 83 ءوتىنىش ءتۇستى.
جالپى بيىل 8 اي ىشىندە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلگە ازاماتتار قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءارتۇرلى وتىنىشتەرمەن 705 رەت جۇگىندى (وتكەن جىلى 1090 شاعىم ءتۇستى).
تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ ىشىندە انتيسانيتاريالىق جاعدايلارعا, ار-وجدان جانە ءدىني سەنىم بوستاندىعىنا قۇقىقتى شەكتەۋگە, بىلىكتى مەديتسينالىق كومەكتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە, ەڭبەك قۇقىعىن بۇزۋعا, گەندەرلىك بەلگىسى بويىنشا كەمسىتۋ جاعدايلارىنا, تاماق, كيىم جانە اياق كيىم ساپاسىنا قاتىستى شاعىمدار بار.
سونداي-اق باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى جازانى وتەۋ شارتتارىنىڭ تىم ميليتاريزاتسيالانۋ پراكتيكاسىنا بايلانىستى وتىنىشتەر دە ورىن الىپ وتىر. بۇل اسكەري كازارمالىق اتريبۋتيكانى قولدانۋدا, تۇتقىنداردىڭ مارشتىق قۇرىلىسىندا, ولارعا قاتىستى اسكەري كوماندالاردى ۇسىنۋدا كورىنەدى.
بىرقاتار شاعىم باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان ازاماتتارعا قاتىستى قاتىگەزدىكپەن بايلانىستى بولدى. ءتىپتى, ناۋقاستارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتى قولدانا وتىرىپ, سانكتسيالانباعان ءتىنتۋ, ۇرىپ-سوعۋ جانە قورلاۋ جاعدايلارى كەزدەسكەن.
بارلىق الىنعان وتىنىشتەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلۋدە, ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ اتىنا حاتتار دايىندالىپ, جولدانىپ جاتىر.
سوتتالعانداردىڭ اتالعان بارلىق ءوتىنىشى بۇۇ-نىڭ ازاپتاۋلارعا جانە باسقا دا قاتىگەز, ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن نەمەسە ار-نامىستى قورلايتىن ءىس-ارەكەتتەر مەن جازالاۋ تۇرلەرىنە قارسى كونۆەنتسياسىنىڭ بۇزىلۋىنان بەلگى بەرەدى, ءبىزدىڭ ەلىمىز – ونى ساقتاۋعا مىندەتتەمە العان قاتىسۋشى مەملەكەت.
قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ازاپتاۋلارعا قارسى ۇلتتىق الدىن الۋ تەتىگى (ۇات) تۇراقتى نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى, سونىڭ ناتيجەسىندە ۋاكىلەتتى ورگانعا تۇسكەن سوتتالعان ادامداردىڭ كوپتەگەن ءوتىنىشى تىركەلدى. تۇتقىنداردىڭ بارلىعى اكىمشىلىك تاراپىنان جاسالعان سانكتسيالار مەن جازالار تۋرالى قاۋىپتەرگە بايلانىستى تۇرمە رەجىمىنە شاعىم جىبەرۋگە شەشىم قابىلداي بەرمەيدى, ويتكەنى ولاردىڭ وتىنىشتەرى قانداي دا ءبىر جولمەن پەنيتەنتسيارلىق مەكەمەلەر باسشىلىعىنىڭ ينستانتسياسىنان وتەدى.
ۇات – ازاپتاۋلاردى جانە باسقا دا قاتىگەز, ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن نەمەسە ار-نامىستى قورلايتىن ءىس-ارەكەتتەر مەن جازالاۋ تۇرلەرىن انىقتاۋ جانە الدىن الۋ ماقساتىندا جابىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەردى قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ءبىر ءتۇرى. ۇات جۇمىسىنا تارتىلعان ساراپشىلاردىڭ مىندەتى – ادامداردى قوعامنان وقشاۋلاۋ ورىندارىنا ۇنەمى بارۋ جانە ونداعى ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ. مۇنداي مەكەمەلەردىڭ قاتارىندا تۇرمەلەردەن باسقا تەرگەۋ يزولياتورلارى, پوليتسيا ۋچاسكەلەرى, ناركولوگيالىق ديسپانسەرلەر, جەتىم بالالارعا ارنالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى, قارتتار مەن 1, 2-توپتاعى مۇگەدەكتەرگە ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى بار.
ۇات قاتىسۋشىلارىنىڭ قۇرامىنا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدەن باسقا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن, زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ جونىندەگى قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن قوعامدىق باقىلاۋ كوميسسيالارى مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ قازاقستاندىق ازاماتتار اراسىنان ىرىكتەلەتىن مۇشەلەرى, زاڭگەرلەر, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر, دارىگەرلەر كىرەدى. ۇات مانداتىمەن قامتىلعان ءاربىر مەكەمەگە قۇرامىندا 4 قاتىسۋشى بار ۇات توبى كەلەدى. جىل سايىن ۇات قاتىسۋشىلارى 500 مەكەمەگە بارادى.
وسىلايشا ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلگە جىل سايىن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە بۇزىلعان قۇقىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ اتىنا ۇسىنىمدار مەن وتىنىشتەردى تالداۋ جانە ازىرلەۋ ءۇشىن ۇات قاتىسۋشىلارىنىڭ 500-گە دەيىنگى ەسەپتەرى قاراۋعا تۇسەدى. الايدا بارلىق ۇسىنىس ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قولداۋىنا يە بولا بەرمەيدى. ماسەلەن, سوڭعى جىلى ۇسىنىلعان ۇسىنىمداردىڭ ءبىر بولىگى عانا ىسكە اسىرىلدى: قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىمەن 48 ۇسىنىمنىڭ 10-ى ورىندالدى, 19 ۇسىنىم ورىندالۋ ساتىسىندا, 19 ۇسىنىم قولداۋ تاپپادى.
باس پروكۋراتۋراسىنىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, 2019 جىلى قر قك 146-بابى بويىنشا سدتبت-دا ازاپتاۋ تۋرالى قىلمىستار ءۇشىن 86 قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تىركەلگەن. 2020 جىلدىڭ 5 ايىندا اتالعان باپ بويىنشا قازاقستاندا 131 قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تىركەلدى. 2020 جىلدىڭ 3 ايىندا ازاپتاعانى ءۇشىن 16 ادام سوتتالدى. 2020 جىلدىڭ 3 ايىندا ازاپتاعانى ءۇشىن سوتتالعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى – 1, قاجك قىزمەتكەرلەرى – 10, بۇرىن سوتتالعان ادامدار – 5.