جۋىردا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى مەن «ەلباسى اكادەمياسى» قورىنىڭ سالالىق مەنەدجەرلەرى جوباسى اياسىندا وتكەن كەزەكتى تالقىلاۋ قازاقستانداعى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋگە ارنالدى.
«ەلباسى اكادەمياسى» كورپوراتيۆتىك قورى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءانۋار جانعوزيننىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەر مەملەكەت پەن جەكە سەكتوردىڭ تابىستى ءوزارا ءىس-قيمىلىن كورسەتەدى. سونىمەن بىرگە وزەكتى ماسەلە دە جەتەرلىك. مىسالى, وبەكتيۆتى دەرەكتەردىڭ بولماۋى, سىرتقى باعالاۋ مەن زەرتتەۋلەر جەتكىلىكسىزدىگى عالىمداردىڭ اتالعان سالانىڭ دامۋى مەن پروبلەمالارىن تۇراقتى نەگىزدە تالداۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا بەرىلەتىن باسىمدىق جەتكىلىكسىز. بۇل بويىنشا جۇرگىزىلگەن ۇزاقمەرزىمدى زەرتتەۋلەر اتالعان سالانىڭ ەكونوميكاعا جانە جالپى ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا باسقا ءبىلىم بەرۋ سالالارىنا قاراعاندا كوبىرەك اسەر ەتەتىنىن كورسەتەدى.
BTS Education جشس باس ديرەكتورى جانە «قازاقستاننىڭ جاڭا ماماندىقتارىنىڭ اتلاسى» جوباسىنىڭ ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىسى ساياسات نۇربەكتىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە ءبىلىم بەرۋدەگى, ادامنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنداعى نەگىزگى كەزەڭ رەتىندە اكادەميالىق, ساراپتامالىق قاۋىمداستىق جانە ءبىلىم بەرۋدى ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان دا ەرەكشە نازارعا يە. ول مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بەس جاھاندىق ترەندتى اتادى. ءبىرىنشى, قوعامدىق ءبىلىم بەرۋدى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ادامي دامۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قابىلداۋ, ادامي كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار, جەكە تۇلعانى قالىپتاستىرۋ, كوگنيتيۆتىك, پسيحولوگيالىق داعدىلاردى قالىپتاستىرۋ; ەكىنشى, مىندەتتى مەكتەپكە دەيىنگى نەمەسە مەكتەپالدى ءبىلىم بەرۋ; ءۇشىنشى, تاربيەشىنىڭ بىلىكتىلىگى مەن مارتەبەسىنە قويىلاتىن جوعارى تالاپتار; ءتورتىنشى, مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى; بەسىنشى, ءبىلىم بەرۋ جەتىستىكتەرىن باعالاۋ.
قازاقستاندىق ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى لەيلا قۇلەنوۆا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەن پەداگوگتەردىڭ ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. تومەن ساپانى اراداعى ءوزارا بايلانىستىڭ جوقتىعىمەن سالىستىرعان ول مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ شەشىمدەرى ءبىر جاقتى, تالداۋ مەن ستاتيستيكادان ادا ەكەنىن ايتادى. ء«الى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدەگى دامۋ ورتالىقتارىندا, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىندا قانشا ۇزارتۋلاردىڭ بار ەكەنىن ەشكىم بىلمەيدى. مۇنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, مۇعالىم ماماندىعى تۇسىنىكسىز جانە كوپتەگەن مۇعالىم ديپلوم الۋ ءۇشىن عانا پەداگوگيكالىق سالانى تاڭدايدى. مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىمنىڭ ساپاسى ەڭ اۋەلى قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى», دەدى ل.قۇلەنوۆا.
بالالاردىڭ ەرتە دامىتۋ سالاسىنداعى ساراپشىسى گاۋھار كيىكوۆا بارلىق اسپەكتىلەردىڭ ءوزارا بايلانىستى ەكەنىن جانە ءبىرىنسىز ەكىنشىسىن قاراستىرۋ مۇمكىن ەمەستىگىن جەتكىزدى. مىسالى, جالاقىنى كوتەرۋ مۇعالىمدەردىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا اكەلمەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن قازىر el Umiti باعدارلاماسىنىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ توبى تالداۋدا. توپ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنبەك.
ال نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى №1 «بايتەرەك» بوبەكجاي-باقشاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلنار بەكتۇرعانوۆا رەسپۋبليكانىڭ مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارىن كادرمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەمالارى تۋرالى ايتتى. ياعني بالالار مەكەمەسىندەگى نەگىزگى وزەكتى ماسەلە – جۇمىس ىستەيتىن ماماندار جاڭا ساپاعا ءازىر ەمەس. «ۇجىمدا ءارتۇرلى ماماندىقتاعى 62 پەداگوگ بار, ولاردىڭ كوپشىلىگى 45-تەن 50 جاسقا دەيىن, ال 21-دەن 30 جاسقا دەيىنگى جاس ماماندار بار-جوعى ۇشەۋ. 50 جاستان 60 جاسقا دەيىنگى جانە 60 جاستان 65 جاسقا دەيىنگى قىزمەتكەرلەر ساناتى بار, بۇل ۇجىمنىڭ 18,6%-ىن قۇرايدى. ەكىنشى ماسەلە, جاس مامانداردى دايارلاۋدىڭ دەڭگەيى تومەن. سالانىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى, تاربيەشىلەردىڭ جالاقىسى از – 78 مىڭ تەڭگەدەن 104 مىڭ تەڭگەگە دەيىن عانا الادى».
تاراز قالاسىنداعى Indigo Preschool بالاباقشاسىنىڭ قۇرىلتايشىسى جانە نەگىزىن قالاۋشى پەداگوگ-پسيحولوگ ءمادينا بيسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, كادرلاردىڭ جوقتىعى, سونداي-اق تۇراقتاماۋى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ جەكە سەكتورىندا دا قاتتى سەزىلەدى.
– بۇگىندە جەكە بالاباقشاعا ماماندى تارتۋ قيىن, ونى ۇستاپ تۇرۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس, – دەدى ول. – مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا اسەر ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلار – پەداگوگيكالىق كادرلار, ادىسنامالىق بازا, ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى, مەملەكەتتىك قولداۋ. مەملەكەتتىڭ قولداۋى قارجىلىق جانە ادىسنامالىق كومەكتى بىلدىرەدى.
مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ سالاسىنداعى ماسەلەلەردى تالقىلاعان ۇيىمداستىرۋشىلار اتالعان پىكىرتالاستىڭ وسى باعىتتا عانا ەمەس, باسقا باعىتتار بويىنشا ۇسىنىستاردى بەرۋگە دە كومەكتەسەتىنىن جەتكىزدى. وزگەرىستەردى باسقارۋ بويىنشا سالالىق مەنەدجەرلەردى دايارلاۋ باعدارلاماسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىنىڭ باستاماسىمەن ۇكىمەتپەن بىرلەسە جۇزەگە اسىرىلۋدا. باعدارلامانىڭ ماقساتى – سالالىق ساراپشىلاردى تارتۋ جانە ىرىكتەۋ, ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىن ترانسفورماتسيالاۋ ماسەلەلەرىن شەشەتىن وزگەرىستەردى باسقارۋ جونىندەگى مەنەدجەرلەر توبىن وقىتۋ جانە قالىپتاستىرۋ.