ۇندىستانداعى ىندەتتىڭ تارالۋ قارقىنى كۇشەيىپ تۇر. اينالدىرعان ەكى اپتانىڭ ىشىندە COVID-19 جۇقتىرعاندار سانى 1 ميلليونعا وسكەن.
ونسىز دا كەدەيى كوپ تۇبەك تۇرعىندارى ىندەت قىرسىعىنان ارىلار ەمەس. 23 تامىزدا ءۇندىستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە وتباسى ءال-اۋقاتى مينيسترلىگى ءبىر تاۋلىكتە 912 ادام اجال قۇشىپ, جالپى قايتىس بولعانداردىڭ سانى 56 706-عا جەتكەنىن مالىمدەدى.
ەلدە كۇندەلىكتى 65-70 مىڭ شاماسىندا ۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ تىركەلۋى ەپيدەميالىق احۋال بويىنشا الدىڭعى قاتارداعى اقش پەن برازيليانىڭ كورسەتكىشىن قوسقانمەن بىردەي بولىپ تۇر. بۇل قارقىن باسەڭدەمەسە, ءۇندىستان جالپى ىندەتتىڭ تارالۋى جونىنەن كوش باستاۋى مۇمكىن.
* * *
گەرمانياداعى فەدەرالدى ايماق – سولتۇستىك رەين-ۆەستفاليا ۇكىمەتىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ارمين لاشەت جىل سايىن وتكىزىلەتىن ءداستۇرلى كارناۆالدىڭ بيىل بولماعانىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيدى.
«كارناۆالدىق اسسوتسياتسيالارمەن بىرگە وسىنداي ۇيعارىمعا كەلىپ وتىرمىز. سەبەبى 11 قاراشادا ءداستۇر بويىنشا حالىق ويىن-ساۋىق قۋىپ, دالاعا لاپ قويسا, COVID-19-دىڭ قارماعىنا ەل بولىپ ءتۇسىپ, سالدارىنان ەس جيا الماي قالۋىمىز مۇمكىن», دەيدى ا.لاشەت WDR تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
اتالعان ماسەلە بويىنشا ناقتى شەشىم 2-3 اپتانىڭ ىشىندە قابىلدانباق. بۇعان دەيىن گەرمانيادا جازدىڭ كۇنى تويلاناتىن ءداستۇرلى «مەرگەندەر مەرەكەسىنە» تىيىم سالىندى.
* * *
اقش-تىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى ءدارى-دارمەك ساپاسىن قاداعالاۋ باسقارماسى (FDA) ىندەت جۇقتىرىپ, جازىلعانداردىڭ قان پلازماسىن COVID-19-عا قارسى ەمگە پايدالانۋ جونىندە شۇعىل رۇقسات بەردى.
CNN اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپ پلازمانىڭ ىقتيمال قاۋپىنەن ەمدىك ارتىقشىلىعى الدەقايدا باسىم ەكەنىن اتاپ وتكەن. «مەن بۇگىن كوروناۆيرۋسپەن كۇرەس بويىنشا تاريحي مالىمدەمە جاساپ, قۋانىپ تۇرمىن. بۇل – سانسىز ادامدى اجال تىرناعىنان قۇتقاراتىن شارا», دەيدى د.ترامپ.
ءدارى-دارمەكتىڭ ساپاسىن قاداعالاۋ باسقارماسى پلازماعا قاتىستى كلينيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ تولىق اياقتالماعانىنا قاراماستان, ونىڭ 70 مىڭ پاتسيەنتتى ەمدەۋدە قولدانىلىپ, وڭ ناتيجە كورسەتكەنىنە قاراي شەشىم قابىلدانعانىن مالىمدەگەن.
* * *
اقش-تا كەيبىر تەڭىز سۇتقورەكتىلەرى مەن جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار پريماتتاردىڭ COVID-19-عا شالدىعۋى جايىنداعى زەرتتەۋلەر جارىق كوردى.
كاليفورنيالىق عالىمدار Proceedings of the National Academy of Sciences باسىلىمىندا ادامدار مەن ءتۇرلى جانۋارلاردىڭ گەنومدىق تالدامالار ارقىلى ۆيرۋستىڭ جاسۋشالىق رەتسەپتورلارىنا جاساعان زەرتتەۋلەرى بويىنشا ماقالا جاريالاعان. وندا ادامداردىڭ مۇرىن جانە اۋىز قۋىستارى مەن وكپەدە جانە كوپتەگەن جاسۋشالارىندا بولاتىن ACE2 انگيوتەنزين كونۆەرسياسىنداعى 25 امينقىشقىلىنىڭ ارالاسۋىمەن اعزاعا وتەتىن ۆيرۋستىڭ جانۋارلارعا دا اسەر ەتەتىنى جايلى جازىلعان.
عالىمدار COVID-19 ەندى اعزاسىندا وسىنداي تىزبەك تۇزەتىن جانۋارلار ومىرىنە دە قاۋىپ ءتونىپ تۇر دەپ ەسەپتەيدى.
دايىنداعان
انار تولەۋحانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»