بۇگىن قر پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز-كونفەرەنتسيادا رەسپۋبليكا كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ وكىلدەرى كەڭەستىڭ قىزمەتى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 25 جىلدىعى شەڭبەرىندە وتكىزىلىپ جاتقان ءىس-شارالار تۋرالى ايتىپ بەردى. اقپاراتتى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ۋنزيلا شاپاك جانە كەڭەس اپپاراتىنىڭ باسشىسى باقىت نۇرمۇحانوۆ ۇسىندى, - دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
"كونستيتۋتسيا – مەملەكەتتىڭ ەڭ جوعارى زاڭ كۇشى بار نەگىزگى زاڭى. اعىمداعى جىلدىڭ 30 تامىزىندا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ قابىلدانعانىنا 25 جىل تولادى. نەگىزگى زاڭنىڭ مەرەيتويى قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتى دامىتۋداعى ايتۋلى وقيعا بولىپ تابىلادى", - دەپ اتاپ ءوتتى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ۋنزيلا شاپاك.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قىزمەتى ەلدىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ مىزعىماستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. 1996 جىلدان باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىنگى كەزەڭ ىشىندە كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە 200-دەن استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى.
29 ءوتىنىشتىڭ ءمانى پارلامەنت قابىلداعان جانە مەملەكەت باسشىسىنا قول قويۋعا ۇسىنىلعان زاڭداردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن تەكسەرۋ بولعان. ء15 وتىنىش بويىنشا جالپى العاندا 17 زاڭ كونستيتۋتسياعا سايكەس ەمەس دەپ تانىلدى.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس كونستيتۋتسيانىڭ نورمالارىن رەسمي ءتۇسىندىرۋ تۋرالى 100-دەن استام ءوتىنىشتى قارادى, ولار بويىنشا 80-نەن استام نورماتيۆتىك قاۋلى قابىلداندى. وسى قاۋلىلاردا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ جانە قورعاۋ, سايلاۋ جۇيەسى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىكتەرى, زاڭ شىعارۋ پروتسەسى ماسەلەلەرى جانە باسقا دا ماسەلەلەر قارالدى.
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىستارىندا كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ رەسپۋبليكاداعى كونستيتۋتسيالىق زاڭدىلىقتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى 24 جولداۋى جاريا ەتىلدى. ولاردا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ەلدەگى زاڭدىلىقتىڭ جاي-كۇيىنە تالداۋ جاسايدى جانە ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرىن نىعايتۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار بەرەدى.
رەسپۋبليكانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قۇرامىنا ونىڭ عۇمىر بويى مۇشەسى رەتىندە كىرۋى كونستيتۋتسيالىق زاڭدىلىق رەجيمىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتتى.
سپيكەردىڭ اقپاراتى بويىنشا, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتاردى ءتۇسىندىرۋ مەن ناسيحاتتاۋ جانە قوعامنىڭ كونستيتۋتسيالىق مادەنيەتىن ارتتىرۋ جونىندە جۇيەلى شارالار قابىلداۋدا. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن تاربيەلەۋ جونىندە ماقساتتى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس نەگىزگى زاڭنىڭ 25 جىلدىعىنىڭ بىرىڭعاي لوگوتيپىن ازىرلەدى.
رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ 25 جىلدىعىن وتكىزۋ جونىندەگى ۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان بەرى جوسپارلى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.
كونستيتۋتسيانىڭ تاريحىنا, 25 جىل ىشىندەگى ادامنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ دامۋىنا ارنالعان دەرەكتى فيلمدەر دايىندالدى.
بارلىق وڭىرلەردە كونفەرەنتسيالار, دوڭگەلەك ۇستەلدەر, دارىستەر, اشىق ساباقتار جانە باسقا دا ءىس-شارالار وتۋدە. ولارعا ەڭبەك ۇجىمدارى, جوو, كوللەدج جانە مەكتەپ وقۋشىلارى تارتىلدى.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس بعم-مەن بىرلەسە وتىرىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى اراسىندا كونستيتۋتسيالىق دامۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان ۇزدىك جۇمىسقا كونكۋرس وتكىزدى.
قر بعم رەسپۋبليكالىق قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى 5-7 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا «كونستيتۋتسيا – ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭى» تاقىرىبىندا سۋرەت سالۋدان رەسپۋبليكالىق ينتەرنەت-كونكۋرستى وتكىزدى.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس بىرقاتار كىتاپ پەن جيناقتى باسىپ شىعاردى.
1 شىلدەدە تانىستىرىلىمى وتكەن كىتاپتا رەسپۋبليكانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىسىنداعى ءرولى اشىلادى. ەكىنشى كىتاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇقىقتىق مەملەكەت قاعيداتتارىن بەكىتۋ جولىنداعى جەتىستىكتەرىنە ارنالعان. ونىڭ اۆتورلارى – شەتەلدىك ساراپشىلار. ولار ءبىزدىڭ كونستيتۋتسيامىزعا جوعارى باعا بەرىپ, قۇقىقتىق ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندە ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزدى.
جەكە مونوگرافيادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ قىزمەتى قورىتىندىلاندى. «جىر ارقاۋى – اتا زاڭ» باسىلىمىندا قازاقستاندىق اقىنداردىڭ كونستيتۋتسيا مەن وندا بەكىتىلگەن قۇندىلىقتار تۋرالى شىعارمالارى جيناقتالعان. «بالا ورگەن اتا زاڭ» اتتى بالالار سۋرەتتەرىنىڭ جيناعىنا رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنا ارنالعان ەسسەلەر مەن سۋرەتتەر كونكۋرستارىنا قاتىسقان وقۋشىلاردىڭ جەكە قولجازبالارى مەن سۋرەتتەرى ەنگىزىلگەن. العاش رەت قازاق تىلىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ ەنتسيكلوپەديالىق انىقتامالىعى» جارىق كوردى.
كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ا.ج. 24 تامىزدان باستاپ «نەگىزگى زاڭ اپتاسى» جوباسىن وتكىزەدى.
جوبانىڭ ماقساتى – قوعام مەن مەملەكەتتى جاڭعىرتۋداعى كونستيتۋتسيانىڭ ءرولىن تەرەڭ ۇعىنۋ, حالىقتىڭ كونستيتۋتسيالىق مادەنيەتىن ارتتىرۋ.
وسى جوبا شەڭبەرىندە بۇكىل ەل بويىنشا ونلاين كونفەرەنتسيالار, تەگىن زاڭ كونسۋلتاتسيالارى, ۆەبينارلار, باق-تا ءسوز سويلەۋ, قايىرىمدىلىق اكتسيالارى, جاڭا وبەكتىلەردى پايدالانۋعا بەرۋ, پاتەرلەردىڭ كىلتتەرىن, جەكە كۋالىكتەردى تابىس ەتۋ, دەمەۋشىلىك كومەك كورسەتۋ جانە باسقا دا ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
ەلدەگى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا وراي بارلىق ءىس-شارالار ونلاين رەجيمدە وتەدى.
باعدارلامادا نەگىزگى زاڭنىڭ مەرەيتويىنا ارناپ شىعارىلعان كىتاپتاردىڭ تانىستىرىلىمى كوزدەلگەن.
ۇلتتىق بانك 25 تامىزدان باستاپ نومينالدىق قۇنى 100 جانە 200 تەڭگە بولاتىن جاڭا مەرەيتويلىق مونەتالاردى اينالىسقا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«قازپوشتا» اق «ەستەلىك جانە مەرەيتويلىق داتالار» سەرياسى بويىنشا پوشتا ماركاسىن اينالىمعا ەنگىزەدى.
نۇر-سۇلتان قالاسىندا ا.ج. 27 تامىزىندا كونستيتۋتسيا كۇنىنە ارنالعان نەگىزگى ءىس-شارا رەتىندە ء«ححى عاسىردىڭ كونستيتۋتسياسى – قۇقىق ۇستەمدىگى, ادام قۇندىلىعى جانە مەملەكەت تيىمدىلىگى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزۋ كوزدەلگەن.
كونفەرەنتسيا شەڭبەرىندە ازيالىق كونستيتۋتسيالىق سوتتار قاۋىمداستىعىنىڭ (18 ەل) 4-ءشى كونگرەسى وتەدى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ ورگاندارى ەۋرازيالىق قاۋىمداستىعىنىڭ (9 ەل) مۇشەلەرى دە قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس 2 ملرد-تان استام حالقى بار, 20-دان استام ەلدى قامتيتىن وسى قاۋىمداستىقتارعا توراعالىق ەتەدى.
نەگىزىنەن كونستيتۋتسيالىق ادىلەت ورگاندارى وكىلدەرى بولىپ تابىلاتىن الەمنىڭ بارلىق كونتينەنتتەرىنەن جەتەكشى زاڭگەرلەر ودان ءارى كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق دامۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن, ونىڭ ىشىندە كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ماسەلەلەردى, تالقىلايتىن بولادى.
قر پرەزيدەنتىنىڭ ءارحيۆى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى – مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى تاريحي-قۇجاتتىق كورمەنى ۇيىمداستىرادى.
وندا بىرەگەي ارحيۆتىك قۇجاتتار ۇسىنىلاتىن بولادى. وتاندىق جانە الەمدىك جۇرتشىلىق اراسىندا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋ جونىندەگى قۇجاتتار العاش رەت كورسەتىلەتىن بولادى.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان ونلاين كونتسەرت دايىنداۋدا. ول مەملەكەتتىك مەرەكە قارساڭىندا تەلەارنالار ارقىلى كورسەتىلەتىن بولادى.
وسى ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى كونستيتۋتسيانىڭ الەۋەتىن ۇعىنۋ مەن اشۋعا باعىتتالعان. ولار باق-تا, ونىڭ ىشىندە كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ سايتىندا كەڭىنەن جاريا ەتىلەتىن بولادى.