كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەس جانە الكوگولدى ىشىمدىكتىڭ اينالىمىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى جونىندە ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى.
كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەس جانە الكوگولدى ىشىمدىكتىڭ اينالىمىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى جونىندە ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى.
وعان قارجى مينيسترلىگى سالىق كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءانۋار جۇمادىلداەۆ, كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ جاڭا تاعايىندالعان توراعاسى عۇسمان ءامرين جانە مەملەكەتتىك سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرقان سادۋاقاسوۆ قاتىستى. ەسكە سالا كەتەيىك, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى ايدىڭ 11 جۇلدىزىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلدەگى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى ايتا كەلىپ, كولەڭكەلى ەكونوميكامەن كۇرەستىڭ سالعىرتتىعىنا, ونىڭ ىشىندە الكوگول اينالىمىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە بايلانىستى تاپسىرمالار بەرگەن بولاتىن. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن باق وكىلدەرىن اتالعان كوميتەتتەردىڭ باسشىلارى تانىستىردى.
ناقتى دەرەكتەرگە قاراعاندا, كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ كولەمى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 20 پايىزىنا دەيىن جەتەدى ەكەن. وكىنىشكە قاراي, كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ ورىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن ايقىن دەرەكتەر قوعامدىق تۇرمىستىڭ بارلىق دەرلىك سالالارىندا كەزدەسەتىن كورىنەدى. ال الكوگولدى ىشىمدىكتەردىڭ اينالىمىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ شاراسى مەملەكەتىمىز ءۇشىن قارجىلىق تۇرعىدان عانا ەمەس, ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلت ساۋلىعى مەن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا دا ىقپالى بولادى. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى تاياۋدا وتكەن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ كەزەكتەن تىس XV سەزىندە سويلەگەن سوزىندە الكوگولدى ىشىمدىكتەر مەن تەمەكى ونىمدەرىنە جاناما سالىق سالۋ ماسەلەسىن ايتقان ەدى. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا اتالعان ورگان باسشىلارى ءسوز بولعان ماسەلەلەرگە قاتىستى قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ ۇستانىمدارى تۋرالى باياندادى.
وسى تاياۋدا عانا ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىگى پارلامەنت قاراۋىنا الكوگولدىڭ اكتسيزدىك ستاۆكالارىن ارتتىرۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسىن ەنگىزگەنى بەلگىلى. ول بويىنشا 2014 جىلى 1 ليترگە 1000 تەڭگە, 2015 جىلى – 1200 تەڭگە, 2016 جىلى 1600 تەڭگە بولماق. وسىلايشا ءۇش جىلدا الكوگول ونىمىنە اكتسيز ستاۆكاسى 3,1 ەسەگە وسىرىلمەك. سالىق كوميتەتىنىڭ توراعاسى الكوگول ونىمىنە اكتسيزدىك ستاۆكانى بىردەن كوتەرمەۋ سەبەبىن, بۇل ءونىمنىڭ كولەڭكەلى نارىعىنىڭ بىردەن كوبەيىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەندىگىمەن ءتۇسىندىردى.
ءتۇرلى باعالاۋلار بويىنشا ەلدەگى الكوگولدى ونىمدەردىڭ كولەڭكەلى اينالىمى 25-تەن 30 پايىزعا دەيىن جەتەدى ەكەن. وسىعان قاتىستى قارجى مينيسترلىگى كەيبىر زاڭ اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەگەنى ءمالىم. اتالعان زاڭ جوباسىندا ءسپيرتتى ىشىمدىكتەردى ساتۋ ورىندارى مەن ۋاقىتىن شەكتەۋگە, وسى ورايداعى زاڭ بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپتىلىقتى قاتايتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار شارالار قاراستىرىلعان. زاڭ جوباسى قازىرگى كۇندە مەملەكەتتىك ورگاندارعا كەلىسىلۋگە جىبەرىلدى. بۇيىرتسا, پارلامەنت قاراۋىنا جىل سوڭىنا دەيىن ەنگىزەمىز, دەدى ءا.جۇمادىلداەۆ.
كەدەن ورگاندارى تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ جەتىستىگىن سارالاعان جاڭا توراعا سالاداعى كەلەڭسىزدىكتەردى دە جاسىرىپ قالمادى. جۇمىسقا تۇسكەنىمە 100 كۇن تولعاندا جۋرناليستەردىڭ كەدەنگە قاتىستى سۇراقتارىنىڭ بارىنە تولىققاندى جاۋاپ بەرۋگە تىرىسامىن. ايتكەنمەن, بۇگىندە ءبىرتالاي قىلمىستىق ىستەردىڭ بەتىن اشۋعا بولادى, دەپ باستادى ءسوزىن ول. وسى ۋاقىتتا كەدەن ءىسى سالاسىندا جاعدايدى جانە قىلمىستاردى انىقتاۋ فاكتىلەرىن تالداعاندا, جاسالعان قىلمىستاردىڭ 70 پايىزى ەكونوميكالىق, 7 پايىزى اينالىمنان الىنعان زاتتار كونترابانداسى, ال 4 پايىزى سالىق تولەۋدەن جالتارۋ ەكەنى ءمالىم بولدى. قىلمىستىق ىستەر بويىنشا تاۋارلاردىڭ سوماسى باقانداي 9,5 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنا كەلتىرگەن زالالى 4,9 ملرد. تەڭگەگە جەتكەن, دەدى ع.ءامرين.
سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قاداعالاۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سالادا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستىرا وتىرىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ ادام باسىنا شاققاندا ءبىر جىل ىشىندە قانشا ليتر الكوگولدى ىشىمدىك ىشەتىنىن ايتىپ قالدى. دۇنيەجۇزiلiك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى جان باسىنا شاققاندا قاي ەلدiڭ قانشا iشەتiنiن انىقتادى. سول ءمالىمەتكە قاراعاندا, وكىنىشكە قاراي, قازاقستاندا ءاربiر ادام ورتا ەسەپپەن جىلىنا 11 ليتر اراق iشەدi ەكەن. نەگىزى حالىقارالىق نورما بويىنشا مەملەكەتتىڭ ءار تۇرعىنى 8 ليتردەن كوپ اراق ىشسە, ول ادامعا دا, قوعامعا دا اسا زيان, دەدى ن.سادۋاقاسوۆ.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».