«بايتەرەك» حولدينگى كاسىپكەرلەردى جان-جاقتى قولداۋدا

رۋستام قاراعويشين ءسوز باسىن­دا «بايتەرەك» حولدينگى ءوزى­نىڭ ەنشىلەس ۇيىمى – «دامۋ» كا­سىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى ار­قىلى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان «بيز­نەستىڭ جول كارتاسى-2025» مەم­لە­كەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ارالىق ناتيجەلەرىنە توقتالدى. 

– قازاقستان بيزنەسى ءۇشىن قا­زىرگى كەزەڭ وتە قيىن بولىپ تۇر. كو­روناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ءماجبۇرلى شەك­تەۋ شارالارىنان بيزنەس تۇ­رالاپ, شىعىنعا ۇشىراۋدا. مۇنداي جاعدايدا «بايتەرەك» حولدينگى شاعىن جانە ورتا بيز­­نەستى قولداۋعا باسىمدىق بەرەدى. شاعىن جانە ورتا كا­سىپ­­كەرلەرگە مەملەكەتتىك باع­دار­لا­مالار اياسىندا دا, ءوزىمىز­دىڭ باع­دارلامالارىمىز اياسىندا دا كوپ­تەگەن قولجەتىمدى قۇرالدار­دى ۇسىنامىز. بۇل قولداۋ قۇ­رال­دارىنىڭ كوبى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باع­دار­لا­ماسىنا شوعىرلانعان. «بيز­نەستىڭ جول كارتاسى» تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2010 جىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. باعدارلاما تيىمدىلىگىن دالەلدەپ, قازاقستاندىق كاسىپ­كەرلەردىڭ نا­عىز كومەكشىسى ەكە­نىن تانىتتى. 2013 جىلدان بەرى «دامۋ» قورى بۇل باعدارلاما­نى «بايتەرەك» حولدينگى قۇرامىن­دا جۇزەگە اسىرۋدا, – دەدى ر.قارا­عويشين.

ول «بايتەرەك» حولدينگى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قارجىلاندى­­رۋ قالالىق جانە اۋىلدىق كاسىپ­كەر­لەر ءۇشىن بىردەي قولجە­تىم­دى بولۋى كەرەكتىگىن, بۇل ازا­­مات­­تار­عا جاڭا بيزنەسىن اشىپ قا­نا قوي­ماي, بۇرىنعى كا­­سى­بىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بە­رە­تىنىن ايتتى. ونداعى ماقسات – وڭ­دەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءونىمىن ۇل­­عاي­­تۋ. باسەكەگە قابىلەتتى جاڭا وندى­رىستەردى كوبىرەك قۇ­رىپ, حا­لىق­تى شاعىن جانە ورتا كا­سىپ­كەرلىك جۇمىسىمەن قام­تۋ­دى كوزدەيتىن حولدينگ بۇل ماق­­سات­تارعا جوسپارعا ساي قول جەت­كىزىپ كەلەدى.

قازىرگى تاڭدا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ قۇرالدارىنىڭ ىشىندە سىياقى مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ قۇرالى سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. 2020 جىلعى 1 تا­مىزداعى جاعداي بويىنشا «دامۋ» قورى 2010 جىلدان بەرى باع­دارلامانىڭ ءۇش باعىتى بو­يىنشا 2,8 ترلن تەڭگە سوماسىنا 16311 جوبانى سۋبسيديالادى. ونىڭ ىشىندە 2018 جىلى جالپى كرەديت سوماسى 173 ملرد تەڭگەگە – 1 432 جوبا, ال 2019 جىلى جالپى كرەديت سوماسى 154 ملرد تەڭ­گەگە – 2 402 جوبا قولداۋ تاپتى. قولداۋ كولەمى جىل ساناپ ۇلعايىپ كەلەدى.

– مىسالى, ء«ۇمىت» توموتە­راپيا جانە يادرولىق مەدي­تسي­نا اۋرۋحانالىق كەشەنى» جشس بيز­نەستى مەملەكەتتىڭ قول­داۋى ناتيجەسىندە نۇر-سۇلتان قا­­­لا­­سىندا راديوتەراپيا جا­نە يادرولىق مەديتسينا ەم­­دەۋ-دياگ­نوستيكالىق اۋرۋحانا كە­شە­نىن سالدى. بۇل قازاقستان مەن ور­تالىق ازياداعى بىرەگەي كەشەن. مۇندا ونكولوگياعا شال­دىققان ناۋقاستاردى تومو­تەراپيانىڭ جاڭا زاماناۋي ءادى­سى بويىنشا «TomoTherapy HD» جابدىعىن قول­دانا وتىرىپ ەم­دەيدى. وسى ءادىس ارقىلى قاتەرلى ىسىكتىڭ بار­لىق تۇرلەرىن, ءتىپتى قازىرگى ۋاقىت­قا دەيىن را­ديو­ساۋ­لەلەندىرۋ نەمەسە حيرۋر­گيا كو­مەگىمەن جويۋ قيىن بول­عان تۇر­لەرىن دە ەمدەۋگە بولا­دى. كە­شەن­نىڭ قۇرىلىسىن اياق­تاۋ ماق­سا­تىندا كومپانيا باس­شىلىعى ەكىن­شى دەڭگەيدەگى بانك­تەن جىلدىق 13,5%-بەن قا­رىز الدى, ونىڭ 40%-ىن مەملەكەت «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» شەڭبەرىندە سۋبسيديا­لايدى, ال ايىرماسىن كاسىپكەر تولەيدى, كرەديت مەرزىمى – 5 جىل. سۋبسيديالاناتىن جوبالاردىڭ سالالىق قۇرىلىمىندا وڭدەۋ ونەر­كاسىبى (جالپى كرەديت سوماسى 1,2 ترلن تەڭگەلىك 4 444 جوبا), كولىك جانە قويمالاۋ (سوماسى 413 ملرد تەڭگەلىك 3 629 جوبا) جوبالارى باسىم. كوتەرمە جانە بولشەك ساۋداداعى 286 ملرد تەڭگەلىك 2 293 جوبا, 144 ملرد تەڭگەلىك 1 220 اۋىل شا­رۋاشىلىعى جوباسى بار, – دەدى رۋستام قاراعويشين.

ونىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلەر اراسىندا پاۆلودار (جالپى كرەديت سوماسى 190 ملرد تەڭگەلىك 1 304 جوبا) جانە شىعىس قازاقستان (جالپى كرەديت سوماسى 179 ملرد تەڭگەلىك 1 261 جوبا) وبلىستارى كوش باستاپ تۇر. اقتوبە وبلىسىندا 154 ملرد تەڭگەنىڭ 1212 جوباسى وسىنداي قولداۋعا يە بولدى.

شاعىن بيزنەستى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ سۇرانىسقا يە تاعى ءبىر شاراسى – «دامۋ» قورى بەرەتىن كەپىلدىك. كاسىپكەر بيزنەس اشۋعا نەمەسە كەڭەيتۋگە كرەديت الاتىن كەزدە كەپىلزاتى جەتكىلىكسىز بولcا, وسى كەپىلدىكتى پايدالانا الادى.

– ءبىزدىڭ الدىمىزدا كاسىپ­كەر­لەر سانىن ارتتىرۋ مىندەتى تۇر. قازىر ەلدىڭ جالپى ىشكى ونى­مىندەگى شاعىن جانە ورتا بيز­نەستىڭ ۇلەسى 30,8%-دى قۇ­رايدى, ال 2025 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىش 35%-عا دەيىن ءوسۋى ءتيىس. ءبىز بەس جىل ىشىندە وسىنداي ۇلكەن سەرپىندى كۇتۋدەمىز, – دەگەن رۋستام قاراعويشين  كاسىپ­كەرلەردى جەكە بيزنەسىن اشۋ نەمەسە دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋعا جۇگىنۋدەن قورىقپاۋعا شاقىردى.