عاسىر جاساعان اكتريسا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى حابيبا ەلەبەكوۆا ماعجاننىڭ پوەزياسىن ەرەكشە ءسۇيدى. 100 جاسقا تاياعان شاعىندا دا 40-تان اسا ولەڭىن مۇدىرمەستەن جاتقا وقىپ وتىراتىن. سونداي ءبىر شابىت ۇستىندە اكتريسا اقىن ءومىرى جايلى مولتەك سىردى بايانداپ بەرىپ ەدى. ول سىر ماعجانعا مۋزا بولعان ارۋ گۇلسىم حانىم حاقىندا بولاتىن.
ءيا, اقىن پوەزياسىنا بويلاعان ادامنىڭ ماعجاننىڭ گۇلسىم ەسىمدى قىزعا عاشىق بولعانىن اڭعارماۋى مۇمكىن ەمەس. ماعجانداي سۇڭعىلا سەزىم يەسىنىڭ جۇرەگىنە شوق سالعان سۇلۋدىڭ ءومىر دەرەگى جانە اقىن ەكەۋىنىڭ اراسىنداعى ماحاببات حيكاياسى جايىنداعى اكتريسانىڭ تولعانىسىن تاسپاعا عانا جازىپ قالدىرماي, سانىمىزعا توقىپ الىپ ەدىك سوندا.
گۇلسىم كەمالوۆا – تاتار قىزى. 1914 جىلى پەتەربۋرگتەگى اقسۇيەك قىزداردىڭ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن بىتىرگەن. ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا «شافقاتلىق تاتەسى» (مەدبيكە) بولىپ قاتىسقان. ەلگە قايتقان سوڭ اكەسى باشقۇرت ازاماتى ميچۋرينگە قوسادى. قىزىلجارعا مۇعالىم بولىپ كەلگەن سۇلۋ كەلىنشەككە دەگەن اقىن سەزىمى ەڭ العاش «گۇلسىم حانىمعا» دەگەن ولەڭىندە بەدەرلەنەدى. ولەڭ تاريحى مىناداي: 1920 جىلى ومبىدان قىزىلجارعا كوشىپ كەلگەن مۇعالىمدەر كۋرسىندا ماعجان ءارى ديرەكتور, ءارى مۇعالىم بولىپ قىزمەت ەتەدى. سول كەزدە باشقۇرتستاننان ميچۋرين دەگەن اۋقاتتى كىسى جاقىندا عانا ۇيلەنگەن گۇلسىم ەسىمدى جاس ايەلىمەن كوشىپ كەلەدى. كەلە سالا گۇلسىم بىردەن ماعجان باسقاراتىن كۋرسقا ماتەماتيكادان ساباق بەرەتىن مۇعالىم بولىپ ورنالاسادى.
گۇلسىم كەلگەن كۇننەن باستاپ اسقان سۇلۋلىعىمەن, ونىڭ ۇستىنە ەرەكشە تاكاپپار مىنەزىمەن جۇرتتىڭ كوڭىلىن وزىنە اۋدارادى. ول ەشكىمگە سالەم دە بەرمەي, بەرگەن سالەمدى دە الماي, ءتىپ-تىك كىرىپ, ءتىپ-تىك شىعىپ كەتەدى ەكەن. ءبىر كۇنى ماعجان وقىتۋشىلار بولمەسىنە كىرىپ كەلسە, گۇلسىم ۇستەلدىڭ جانىندا جالعىز ءوزى وتىرادى. سىرتتان ەنگەن اقىنعا سەلت ەتىپ قارامايدى دا. ماعجان گۇلسىمگە قاراما-قارسى وتىرا قالادى. بىردەڭە ايتقىسى كەلىپ وڭتايلانا بەرگەندە, ءۇي سىپىرۋشى تاتار ايەل كىرىپ كەلىپ: «گۇلسىم حانىم, ءسىزدى تەلەفونعا شاقىرادى», – دەيدى. گۇلسىم شىعىپ كەتەدى. ماعجان ۇستەلدىڭ ۇستىندە قالىپ قويعان گۇلسىمنىڭ قالىڭ داپتەرىن كورەدى. داپتەردى الادى دا, ونىڭ ءبىر بەتىنە تابان استىندا شىعارىپ «بوتا كوز, سيقىرلى ءسوز گۇلسىم حانىم» دەپ باستالاتىن 8 جول ولەڭدى جازادى. سالدەن سوڭ گۇلسىم بولمەگە قايتىپ كىرىپ: «ماعجان مىرزا, مەنى قوجام شاقىرىپ جاتىر, رۇقسات ەتسەڭىز قايتايىن؟» دەپ كەلىسىمىن الىپ ۇيىنە قايتادى. ەرتەڭىندە ماعجان باسقا مۇعالىمدەرمەن دالىزدە كەلە جاتسا, عيماراتقا گۇلسىم كىرىپ, توپقا قاراما-قارسى جۇرەدى. ادەتتە جان اداممەن تىلدەسپەيتىن, سالەم بەرمەيتىن پاڭ گۇلسىم: «سالەمەتسىز بە, قۇرمەتتى ماعجان مىرزا؟!» دەپ قاستارىنان وتە شىعادى. سول كۇنى ساباق بىتكەننەن كەيىن ماعجان گۇلسىمگە كەلىپ: «گۇلسىم حانىم, ءسىزدى ورتا جولعا دەيىن شىعارىپ سالۋعا بولا ما؟» دەپ سۇرايدى. سوندا سۇلۋ: «جوق, مىرزا, ورتا جولعا دەيىن ەمەس, جولدىڭ اياعىنا دەيىن شىعارىپ سالۋىڭىزعا بولادى!» – دەپ جاۋاپ بەرەدى.
كەيىننەن گۇلسىم ماعجانعا بىلاي دەپ حات جازادى:
جۇراكلار ءتاڭىرىسى وتلى!
كوزىڭنىڭ شاعلاسىن مەننان.
كوشىر ءبىر وزگە الگۋلعا,
سيقىرلى يىلدىزىم, تەزدان!
ايەلىنىڭ ماعجانمەن قارىم-قاتىناسىن سەزگەن ميچۋرين قىزىلجاردان كوشىپ كەتەدى. ول, ءتىپتى ماعجاندى ولتىرمەكشى دە بولادى.
گۇلسىم حانىم كەتىپ قالعان سوڭ:
ءبىلدىم: بۇگىن مەنى تاستاپ كەتەسىڭ,
كۇمىس كوبىك اق ەدىلدەن وتەسىڭ.
بوتا كوزىم, ءولتىرىپ كەت قولىڭنان!
ءتىرى تاستاپ كەتىپ مەنى نەتەسىڭ؟!. – دەپ سەزىم سەرگەلدەڭىنە تۇسكەن اقىن «كەتىپسىڭ قىزىلجاردان, حانىم گۇلسىم», «ايىرىلعاندا», «گۇلسىمگە», «گ...گە», ء«تىرىلدىم», ء«سۇي, جان ساۋلەم» دەگەن سىندى ءبىر توپ ولەڭدەر تسيكلىن جازادى. بۇل دەرەكتەرگە كەيىن ءسوز زەرگەرىنىڭ كىتابىن قۇراستىرۋشى ح.ابدۋللين مەن ب.دارىمبەتوۆتىڭ زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنەن دە جولىقتىردىق.
جالپى, ماعجان جۇماباەۆ تۋرالى ومىرباياندىق مالىمەتتەرگە ۇڭىلگەندەگى ءبىزدىڭ بايقاعانىمىز, اقىننىڭ نەكە-وتباسىلىق تاعدىرىنىڭ قايعى-مۇڭعا, قايشىلىققا تولى بولعاندىعى. ەكى رەت ۇيلەنگەن. العاشقى قوساعى زەينەپ 1919 جىلى 10 اقپاندا بوسانۋ ۇستىندە قايتىس بولادى. زەينەپتەن قالعان گراجدان ەسىمدى ءسابي دە اراعا جىل سالىپ قاتىگەز اجالدىڭ قارماعىنا ىلىگەدى. كەيىن اكەسى بەكەننىڭ ۇيعارۋىمەن قىزىلجاردا تۇراتىن ءداۋلي قۋانىشباەۆتاي اۋقاتتى ادامنىڭ ءجاميلا دەگەن قىزىنا قۇدا تۇسەدى. بىراق قالىڭ مالىنىڭ تولەنىپ قويعانىنا قاراماستان, ماعجان جۇرەك ۇنىنە قۇلاق اسىپ, قىزىلجارلىق باشقۇرت بايى حاساننىڭ جەسىرى زىليحامەن بىرگە ۋفا, چەليابى, ودان ءارى تاشكەنت اسادى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن زىليحامەن بىرگە بولادى.
...ءسويتىپ ارادا بىرنەشە جىل وتەدى. ول ۋاقىتتا ماعجان ماسكەۋگە قونىس اۋدارعان بولاتىن. بىردە اقىن جارى زىليحا ەكەۋى قوعامدىق كولىكتە كەتىپ بارا جاتىپ, باياعى ءوزى سۇيگەن سۇلۋ گۇلسىمگە ويدا-جوقتا كەزدەسىپ قالادى. بىراق ءبىر-بىرىنە ءلام دەۋگە شامالارى كەلمەيدى. ءدال سول كەزدە ترامۆاي كەلىپ توقتايدى دا, عاشىقتار جولى ەكىگە ايىرىلادى. ماڭگىلىككە... سودان قايتىپ كەزدەسپەيدى.