ايدىندى الاكولدىڭ شىعىس قازاقستان اۋماعىنداعى بولىگىندە 13 ماۋسىمدا تۋريستىك ماۋسىم اشىلىپ, دەمالىس ۇيلەرى بىرتىندەپ جۇمىس ىستەي باستادى. ءيا, بىرتىندەپ دەپ بەكەرگە ايتىپ وتىرعانىمىز جوق. الەمدە جانە ەلىمىزدە قالىپتاسقان احۋالعا بايلانىستى بيىل الاكولدە دەمالۋشىلارعا دا, دەمالىس ورىندارىنىڭ يەلەرىنە دە تالاپ كۇشەيىپ, قاۋىپسىزدىككە باسا ءمان بەرىلىپ وتىر. ويتكەنى جاعالاۋداعى دەمالىس ورىندارى مەن شومىلاتىن ايماقتار ءبىر-بىرىنە جاقىن ورنالاسقاندىقتان ۆيرۋس جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارى. سوندىقتان دا وبلىس باسشىلىعى الاكولگە اسىققان تۋريستەردەن ءبىرىنشى كەزەكتە كوروناۆيرۋسقا تەست تاپسىرىپ, سونىڭ ناتيجەسىمەن كەلۋدى ءوتىنىپ وتىر. وسى جەردە ەسكەرتە كەتەر ءبىر دۇنيە, تەستى ءبىر وتباسىدان ءبىر ادام عانا تاپسىرادى. ەگەر دەمالۋشىلار تەست تاپسىرىپ ۇلگەرمەگەن جاعدايدا الاكولدىڭ باسىندا تەست تاپسىرۋعا جاعداي جاسالعان. ەكى موبيلدىك پۋنكت دايىن تۇر. بۇدان بولەك كولدىڭ ىرگەسىندەگى قابانباي اۋىلىندا تۋريستەر اۋىرىپ قالعان جاعدايدا مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن 12 ورىندىق پروۆيزور اشىلعان. «دەمالۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن ءبىز كۇنى-ءتۇنى جۇمىس ىستەيمىز. ەگەر تۋريستەردىڭ ءبىرىنىڭ دەنە قىزۋى كوتەرىلىپ, ءوزىن قولايسىز سەزىنسە, الدىمەن ەكسپرەسس تەستىلەۋدەن وتەدى. اۋرۋدىڭ بەلگىسى بولعان جاعدايدا پتر تاپسىرادى. پروۆيزوردا 2 تىنىس الۋ اپپاراتى بار» دەيدى قابانباي اۋىلدىق اۋرۋحاناسىنىڭ اعا دارىگەرى گۇلميرا جاقيانوۆا.
ازىرگە قوناقۇيلەر دەمالۋشىلاردىڭ 50 پايىزىن قابىلدايدى
تورتكۇل دۇنيەنى الەككە سالعان ىندەتكە بايلانىستى بيىل الاكولدەگى دەمالىس ۇيلەرىنىڭ يەلەرىنە دە قاتاڭ تالاپتار قويىلىپ, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلىپ وتىر. جۇقپالى دەرت وبلىس اۋماعىندا ازايماي تۇرعاندىقتان ولارعا ازىرگە دەمالۋشىلاردىڭ تەك 50 پايىزىن قابىلداۋعا رۇقسات بەرىلگەن.
جاقىندا الاكولدىڭ تۋريستىك ماۋسىمعا دايىندىعىن تەكسەرۋگە وسكەمەننەن ارنايى كەلگەن وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋ وتكىزگەندە دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى كەرەكتىگىن قاداپ تاپسىردى. «دەمالىس ۇيلەرىمىز اشىلماي قالا ما دەپ الاڭداپ وتىرعاندارىڭىزدى دا تۇسىنەمىز. ەگەر 13-23 ماۋسىم ارالىعىندا كول جاعالاۋىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى تىركەلمەسە, دەمالىس ورىندارىنىڭ باسشىلارىنا قوناقۇيلەردىڭ جوبالىق سىيىمدىلىعىنا سايكەس 75 پايىزعا دەيىن ادامداردى ورنالاستىرۋعا رۇقسات ەتىلەدى. ودان كەيىنگى ۋاقىتتا جاعالاۋداعى جاعداي تۇراقتى بولسا, بارلىق نىسان 1 شىلدەدەن باستاپ تولىق جۇمىسقا كىرىسەدى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىرمىز. ەندى سىزدەر وزدەرىڭىزگە جۇكتەلگەن مىندەتتى لايىقتى دەڭگەيدە اتقارۋلارىڭىز قاجەت. ەڭ ماڭىزدىسى, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى. سوندىقتان بارلىق سانيتارلىق تالاپتار ساقتالۋى ءتيىس» دەيدى ايماق باسشىسى.
سانيتارلىق تالاپتار دەمەكشى, كول جاعالاۋىنداعى دەمالىس ۇيلەرىنىڭ بارلىعى تەكسەرۋدەن وتكىزىلگەن. 5 ماۋسىمنان باستاپ ارنايى ءۇش مونيتورينگتىك توپ الاكولدە جۇمىس ىستەۋدە. ولار كول جاعاسىنداعى 175 قوناقۇيدىڭ دايىندىعىن, سانيتارلىق تالاپتاردى قانشالىقتى ورىنداپ جاتقاندىعىن تەكسەرۋدە. «12 ماۋسىمداعى رەيد قورىتىندىسى بويىنشا 60 دەمالىس ورنىنىڭ ءىشىنارا دايىن ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. قازىر وسى 60 دەمالىس ورنىندا سانيتارلىق-ەپيدەميالىق نورمالاردى ساقتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. 14 دەمالىس ورنىنا «تۋريستەردى قابىلداۋعا دايىن» دەگەن اكتى بەرىلدى. اتالعان دەمالىس ورىندارىندا كەلۋشىلەردىڭ 50 پايىزى (712 ادام) ورنالاسا الادى. 101 دەمالىس ورنى دايىندىقتى ازىرشە باستاعان جوق. سەبەبى بۇل دەمالىس ورىندارىنىڭ دەنى 2-3 جاعالاۋلاردا ورنالاسقان. سايكەسىنشە, ولار 20 ماۋسىمعا تامان اشىلادى» دەيدى وبلىستىڭ باس سانيتار دارىگەرى مارات يسمايلوۆ.
الاكولدە تۋريستەردى قابىلداۋعا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ رۇقسات قاعازىن العان «پارۋس» دەمالىس ورنىنىڭ يەسى جاننا رامازان بارلىق سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردى ورىنداۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ايتادى. «رەسمي تۇردە جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات الدىق. ءاربىر شىعابەرىس ەسىكتە سانيتايزەرلەر قويىلىپ, الەۋمەتتىك قاشىقتىق ساقتالعان. قورعانىس قۇرالدارى دا بار. قازاقستاندىقتارعا ايتار ءوتىنىشىمىز, جەدەل تەستتەن وتكەنىڭىز تۋرالى انىقتامانى ۇمىتپاي الا كەلۋلەرىڭىزدى سۇرايمىز» دەيدى ول.
ءيا, كاسىپكەرلەر جاۋاپكەرشىلىك جۇگى سالماقتى ەكەندىگىن ءتۇسىنىپ وتىر. «دەمالىس ورنىن اشپاستان بۇرىن ارنايى دەزينفەكتسيالىق قۇرالدار, دەزينفەكتسيالىق كىلەمدەر, قولعا ارنالعان انتيسەپتيكتەر, ماسكالار مەن باس كيىمدەر الىندى. سونىمەن قاتار دەمالۋشىلار قاۋىپسىزدىك شارالارىن ءبىلسىن دەپ جادىنامالار شىعاردىق. ءبىزدىڭ باستى مىندەت – ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ. ءبىز ءۇشىن ادامداردىڭ ەمىن-ەركىن دەمالۋى ماڭىزدى» دەيدى «راسسۆەت» دەمالىس ورنىنىڭ اكىمشىسى تاتيانا كالۋگينا.
وبلىس اكىمى كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋدە مونيتورينگتىك توپ قۇرامىنا دەمالىس ۇيلەرىنىڭ يەلەرى دە كىرىپ, سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردىڭ ساقتالۋىن تەكسەرە الاتىندىعىن ايتقان بولاتىن. «كەزدەسۋدە ايماق باسشىسى مونيتورينگتىك توپپەن بىرگە جۇمىس ىستەۋدى ۇسىندى. قازىر ءبىز توپ مۇشەلەرىمەن بىرگە دەمالىس ورىندارىنىڭ قوناقتاردى قارسى الۋعا قانشالىقتى دايىن ەكەنىن تەكسەرىپ جاتىرمىز. ويتكەنى دەمالۋشىلار مەن قىزمەتكەرلەردىڭ دەنساۋلىعى ءبىز ءۇشىن ءبىرىنشى ورىندا» دەيدى ء«ىنجۋ» جانە «الاكول اراسان» دەمالىس ورىندارىنىڭ يەسى انار باتىموۆا.
ءۇرجار ۇلگىلى اۋدانعا اينالادى
سوڭعى جىلدارى الاكولدىڭ شىعىس بولىگى ايتارلىقتاي وزگەرگەنى بەلگىلى. اسىرەسە جاعالاۋدى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى قارقىندى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. «كول جاعالاۋىن اباتتاندىرۋعا 2016 جىلدان بەرى 6,2 ملرد تەڭگە قاراجات جۇمسالدى. بيىل بۇل باعىتقا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 3,9 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. كول جاعالاۋىندا 345 كاسىپكەرلىك نىسان تىركەلگەن. 11 مىڭنان استام ورىنعا شاقتالعان 175 دەمالىس ءۇيى, 36 قوعامدىق تاماقتانۋ ورنى, 27 دۇكەن, 104 دۇڭگىرشەك, 3 ءدارىحانا بار. بيىل 8 دەمالىس ورنى سالىندى. 11-ءى اۋماعىن كەڭەيتتى. ءسويتىپ قوسىمشا 650 ورىن پايدا بولدى. سونىمەن قاتار 200 ورىندىق «Alakol love» تۋريستىك كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇدان بولەك «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا ەكى اۋقىمدى جوبا قولعا الىندى. جوبا اياسىندا سۋ جانە ەلەكتر جەلىلەرى تارتىلادى. بيىلعى جاڭالىق, جالپى اۋماعى 2,5 شاقىرىمدى قۇرايتىن ۆەلوجول مەن 5 جاڭا ءمودۋلدى ساۋدا پاۆيلوندارىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. جاقىندا كول جاعالاۋىندا جاڭا دارەتحانالار, كيىنۋگە ارنالعان كابينالار, قۇتقارۋشى بەكەتتەرى ىسكە قوسىلادى» دەيدى ءۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرجان توقسەيىتوۆ.
الاكولگە ينۆەستيتسيا قۇيىپ, دەمالۋشىلارعا ارنالعان جاڭا نىساندار تۇرعىزىپ جاتقان كاسىپكەرلەر دە از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – ارمان احمەتقانوۆ. كاسىپكەر اشىق اسپان استىندا 3,5 مىڭ ادام سياتىن ALAZONE ARENA اتتى شاعىن قالاشىق سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. يۋرمالا قالاشىعىنىڭ ۇلگىسىمەن بوي كوتەرەتىن نىساندا ساحنا, قوناقۇي, قويما, اس ءۇي, بي الاڭى, VIP تەراسسا, بالالار الاڭى, بار, كاسسا, اۆتوتۇراق, كورەرمەن الاڭى, كاراوكە, جاسىل گازون, دەمالۋ ايماعى بولادى. «وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن ينۆەستور رەتىندە ءساۋىر ايىندا جۇمىستى باستاپ كەتتىك. ماقساتىمىز – الاكولدەگى تۋريزم دەڭگەيىن كوتەرۋ, دەمالۋشىلار سانىن كوبەيتۋ. جوبا ەكى جىل كولەمىندە جۇزەگە اسادى» دەيدى كاسىپكەر.
بۇدان بولەك تاعى ءبىر ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىنباق. وبلىستىق تۋريزم جانە سىرتقى بايلانىستار باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ينارا بودۋكوۆانىڭ ايتۋىنشا, جوبا اياسىندا ءتورت جۇلدىزدى قوناقۇي بوي كوتەرمەك. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى باستالىپ تا كەتكەن. تۋريستىك نىساندا دەمالۋشىلارعا قاجەتتى بارلىق جاعداي جاسالادى. سونداي-اق وندا باسسەين مەن بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭى سالىنادى.
الاكولگە جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ تەك كول جاعالاۋىنا عانا ەمەس, الداعى ۋاقىتتا اۋدان ورتالىعى – ءۇرجار اۋىلىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىنىن جەتكىزدى. ء«ۇرجاردى قالاي اباتتاندىرامىز؟ ەڭ اۋەلى ۇرجارداعى اۋەجايدا قايتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۇزارتىلادى. بۇل ءوز كەزەگىندە كەز كەلگەن ۇشاقتىڭ مۇندا ۇشىپ كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى باعىتتاعى جۇمىستار كەلەر جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇزەگە اسىرىلادى. ال ءۇرجار اۋىلىن اباتتاندىرۋعا 2,2 ملرد تەڭگە بولىنەدى. ءۇش جىلدان كەيىن ءۇرجار ادام تانىماستاي وزگەرەدى» دەيدى ايماق باسشىسى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى