اقىن جاراسقان ءابدىراشتىڭ تۇڭعىشى رۇستەمگە ارناعان «پورتفەل» دەگەن ولەڭىن جاقسى بىلەمىز.
«جاتقىزدى قىرتىس, قىرىمدى,
جىلجىعان جىلدار وتەكتەپ...
مەكتەپكە تۇڭعىش ۇلىمدى,
كەلەمىن ءۇنسىز جەتەكتەپ» دەپ باستالاتىن تاعىلىمدى تاماشا جىردى تولقىماي وقۋ مۇمكىن ەمەس. ءاربىر ءسوزى اكەلىك وسيەتكە تولى ادەمى شىعارمانى زەردەلەپ وتىرىپ ءوزىڭنىڭ دە اكە قولىنان ۇستاپ ءبىلىم ورداسىنا بارا جاتقان كەشەگى بالا بەينەڭ كوز الدىڭا كەلە قالادى.
كەز كەلگەن ۇرپاق ۇلى وزەندەردەن سىتىلىپ شىققان سىزاشىقتاي جەكە ساعا, بولەك ارنا بويىمەن ءوز جولىن ىزدەيدى. كۇرە جولدان بولىنگەن دارا سوقپاقتاي ءوز سۇرلەۋىن قالىپتاستىرادى. ءوز جولىن تابۋعا ۇزاق ساپارلارعا اتتانادى. بىراق قايدا باعىت السا دا, قاي قيىرعا جول شەكسە دە, سول ءوزىن ءومىر مەكتەبىنە جەتەلەپ قوسقان اكە وسيەتىنەن استە اداسپاۋعا تىرىسادى.
اكە دە ءوز كەزەگىندە جولىن جالعار ۇرپاعىنىڭ ۇلاعاتتى بولۋىن قالايدى. اق پاراقتاي پەرىشتە پەيىلدىڭ اداسپاس تەمىرقازىعى ءوزى ەكەنىن سەزىنگەن ساتتەن باستاپ سول تۇلعا جەكە باسىن قايتا تاربيەلەۋگە كىرىسەدى. اعىلشىنداردىڭ «بالاڭدى تاربيەلەمە, ءوزىڭدى تاربيەلە» دەپ كەسىپ ايتۋىندا دا ءومىردىڭ وسى ءبىر قۇلاماس قاعيداسى جاتسا كەرەك. ەڭ قىزىعى, باسىندا «بالام وزىمە تارتسا ەكەن» دەگەن اكە تىلەگى بارا-بارا باسقاشا سيپات الا باستايدى. اسقار تاۋ تىلەگى ەندى «وسى بالام نەعۇرلىم وزىمە تارتپاسا ەكەن, مەن باسقان شوقتى باسپاسا, مەن تۇسكەن ورعا تۇسپەسە ەكەن» دەگەن تىلەككە اۋادى.
زامانىنىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆ ۇلت اكەسى دەسەك البەتتە قاتەلەسپەس ەدىك. سول مۇقاڭ ءوزىنىڭ سوڭىنان ەرگەن قالامگەر باۋىرلارىنا ارناپ وسيەت ايتادى. نەعۇرلىم وزىنە ۇقساماۋىن تىلەپ امانات تاپسىرعان جازۋشى ءۇش جايتقا ەرەكشە توقتالادى. اكە تىلەگىندەي اۋەلگى ءسوزى «اراقتى ءاۋ باستا ەم-دوم ءۇشىن شىعارعان. ازداپ ىشسەڭ – ءدارۋ, كوپ ىشسەڭ – ۋ. ال قاتاڭ ەسكەرتەرىم, تەمەكىگە جولاما! ادام اعزاسىن ارىلماس دەرتكە ۇشىراتاتىن كەسىرلى كەسەلدىڭ ەڭ زياندىسى. بۇل ءبىر» دەپ كەلەدى.
ەكىنشى تىلەگىندە جازۋشى وتە ءبىر باعا جەتپەس قۇندى زاتتىڭ ۋاقىت ەكەنىن قاپەرلەيدى. جانە سول قۇندىنىڭ اتا جاۋى قۇمار ويىن دەپ اشىق ايتادى. «ول نەمەڭ – ۋاقىتىڭدى ۇرلاۋمەن قوسا دوستارىڭنان اجىراتاتىن زاندەمىنىڭ ءوزى. ويتكەنى ۇتىلساڭ – اقشا بولماي, بەرە الماۋىڭ مۇمكىن. ۇتساڭ – قولما قول الا الماي, ارالارىڭ سۋىسىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. سوندىقتان قارتادان اۋلاق بول», دەيدى قالامگەر اكە!
«ۇشىنشىدەن, ءبىزدىڭ جاساعان قاتەلىكتەرىمىزدى قايتالاماڭدار. جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ جۇرگەنىمىزدە قازاق قىزدارى ورتالاۋ مەكتەپتى دە بىتىرمەيتىن ەدى. سودان با «تەڭ تەڭىمەن» دەگەنگە اۋلەكىلەنىپ, «قولىمىز جەتكەنىمىز» ورىس قىزىنا, ودان كەيىنگىلەرىمىز تاتارعا, باسقا ۇلت بويجەتكەندەرىنە ۇيلەندىك. ۇلتتىڭ ۇلت بوپ ۇيىتىلۋى بەسىكتەن باستالارىنا ءمان بەرمەپپىز. ال ۇلتتىڭ ۇلىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ءوز جۇرتىڭنىڭ ارۋىمەن باس قوسۋدىڭ اسا قاجەتتىگىن كەش سەزىپ, سان سوعىپ ءجۇرمىز» دەپ تۇيەدى اۋەزوۆ اكە!
بىلتىر باس باسىلىمنىڭ عاسىرلىق تويىنا ارنالعان ەڭ قىسقا اڭگىمەنىڭ بايقاۋى جاريالانىپ, رەداكتسياعا شىپ-شىمىر شەدەۆرلەر ءتۇسىپ جاتتى. سول شاپ-شاعىن شىعارمالاردىڭ ىشىندە ىسقاقتىڭ تىلەگەنى دەگەن اۆتوردىڭ ەڭ قىسقا اڭگىمەسى ەرەكشە ەسىمىزدە قالىپتى. ءبىر عانا سويلەمنەن تۇراتىن تۋىندى تومەندەگىدەي.
«قايرىلىپ قاراسا, بالاسى ءىزىن باسىپ كەلە جاتىر ەكەن, ءجۇرىسىن تۇزەدى...». بولدى. شىعارمانىڭ باسى دا, اياعى دا وسى ءبىر عانا تارماقتا تۇيىندەلگەن. الايدا وسىناۋ تاس ءتۇيىن ءتامسىلدىڭ تۇبىنە ۇڭىلسەڭ ءبىر كىتاپقا جۇك بولاتىن ۇيدەي ماسەلە قوردالانىپ الدىڭا توگىلەدى.
ءبىز شىنىمەن دە ءىزىمىزدى باسىپ كەلە جاتقان جاڭا بۋىننىڭ جولىن تۇزەۋگە بەيىلمىز بە؟ الدە حاكىم اباي ايتقانداي:
«اكەسى مەن شەشەسى بالانى اڭدىر,
و دا وزىڭدەي يت بولسىن, ازعىر-ازعىر» دەپ وزىمىزدەن اينىمايتىن بۋىنعا جول نۇسقاپ بارامىز با؟
ۇلت – بالا, زيالى قاۋىم – اكە. جەتەكتەگەن بالاڭىز دىتتەگەن مۇراتىنا جاڭىلماي جەتۋىن تىلەسەڭىز, ءسىز دە سوڭىڭىزداعى ىزگە ىزگىلىك نۇرىن كوبىرەك سەبۋدى قاداعالاڭىز. اينالىپ كەلگەندە, وزىڭىزدەن وتە تۋاتىن بالا تاربيەلەۋ وزىڭىزدەن باسقا ەشكىمنىڭ قولىندا ەمەس.
جەتەگىڭىزدەگى جەلكىلدەگەن جاسقا جاۋاپتى ادام ءسىز عاناسىز!