اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ قاتىسۋىمەن وتاندىق باق سالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل جيىنى ءوتتى. كەلەلى باسقوسۋعا مەديا سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىسىپ, سالانى ىلگەرىلەتۋگە قاتىستى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
«قازمەديا» ورتالىعىندا وتكەن كەڭەسكە ونلاين بايلانىس ارقىلى نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنان القالى توپ قوسىلدى. وتىرىستىڭ كىرىسپەسى رەتىندە كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ارنايى دايىلدالعان بەينەماتەريال ۇسىنىلدى. جيىندى بەلگىلى جۋرناليست, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ جۇرگىزىپ وتىردى.
الدىمەن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ءسوز الدى:
– وسى كۇنى قوعامدى دا, ادامدى دا اقپارات قۇرالدارىنسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. ال ەندى باق-تىڭ مەملەكەتتىك جۇيەدەگى ءرولى تۋرالى ايتىپ تاۋىسۋ – ءبىر ءىس-شارانىڭ شەڭبەرىندەگى شارۋا ەمەس. ونى وزدەرىڭىز دە جاقسى بىلەسىزدەر. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ بۇگىنگى دوڭگەلەك ۇستەلىمىزدىڭ باستى ماقساتى – وسى سالاداعى بارلىق ماسەلەنى تالقىعا سالىپ, مۇمكىندىگىنشە ەڭ وزەكتى سۇراقتارعا شەشىم تابۋ. ءسوز جوق, مينيستر رەتىندە مەن ءۇشىن وزدەرىڭىز سياقتى اقپارات پەن يدەولوگيا سالاسىنىڭ مايتالمان ماماندارىنىڭ وي-پىكىرى وتە ماڭىزدى, – دەدى مينيستر.
ا.بالاەۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ەلدەگى الەۋمەتتىك-ساياسي وزگەرىستەر جاعدايىندا جۋرناليستىك قاۋىمداستىقتىڭ ءرولى ايتارلىقتاي ارتادى, جۋرناليستەردىڭ جاۋاپتى ازاماتتىق ۇستانىمى, ولاردىڭ كاسىبيلىگى, شىنشىلدىعى – تابىستى جۇمىستىڭ كەپىلى» دەپ ءبىر جىل بۇرىن ايتقان ءسوزىن ەسكە سالىپ, بۇگىندە بۇل ءسوزدىڭ سالماعى ودان سايىن ارتقانىن اتاپ ءوتتى.
– بۇكىل الەمدى دۇرلىكتىرگەن كوروناۆيرۋس ىندەتى ەلىمىزگە تارالىپ, توتەنشە جاعداي جاريالانعان كەزدە ءبىزدىڭ جۋرناليستەرىمىز دە دارىگەرلەر, پوليتسەيلەر جانە اسكەريلەرمەن قاتار ءوز ازاماتتىق پوزيتسيالارىنان اينىماي, قاۋىپتىڭ العى شەبىندە ءجۇردى, حالىقتى شىنايى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىردى. جۋرناليستەرگە قوسىمشا سانيتارلىق قاۋىپسىزدىك شارالارى جاسالماسا دا, تىلشىلەر قاۋىمى مەن قانشاما تەحنيكالىق قىزمەتكەر ءوز كاسىبىنە ادال ەڭبەك ەتتى. سول ءۇشىن دە سىزدەرگە, بۇكىل اقپارات سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن قاۋىمعا شىنايى العىسىمدى بىلدىرەمىن. مينيسترلىك ءوز تاراپىنان ەلمىزدىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ پاندەميا كەزىندەگى ەكونوميكالىق قيىندىقتارىن ەڭسەرۋگە قولداۋ كورسەتۋ باعىتىنداعى بىرقاتار شارالاردى ازىرلەدى. ۇكىمەت تاراپىنان جاسالاتىن بۇل قولداۋ اياسىندا, سالىق جانە مىندەتتى اۋدارىمدارعا بايلانىستى ۋاقىتشا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلىپ وتىر, – دەدى ول.
سونداي-اق كوممەرتسيالىق تەلە-راديوارنالاردىڭ انالوگتىق جانە ەفيرلىك حابار تاراتۋ قىزمەتتەرى ءۇشىن اقى تولەۋى بويىنشا قولداۋ ۇسىنىلماق. بۇل شارا تەلەراديو كومپانيالاردىڭ قارىزدارىن جاۋىپ, كوممەرتسيالىق تەلەارنالاردىڭ حابار تاراتۋىن ساقتاۋعا جانە ەلدىڭ, اسىرەسە شەكارا ماڭىنداعى وڭىرلەردە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇدان كەيىن ۆەدومستۆو باسشىسى مينيسترلىكتىڭ تاياۋ بولاشاقتاعى جوسپارلارىمەن تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, سالاداعى بارلىق باستاما 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان «اقپارات سالاسىن دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوسپارى» دەپ اتالاتىن ۇلكەن ءبىر قۇجاتقا بىرىكتىرىلگەن جانە ۇكىمەت بەكىتكەن. سوعان سايكەس وتاندىق اقپارات كەڭىستىگىن دامىتۋدىڭ ءۇش نەگىزگى باعىتى انىقتالعان.
ءبىرىنشىسى – بۇل بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ. ول ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بىرقاتار تاسىلدەرى قايتا قارالادى. بۇل, ەڭ الدىمەن وڭىرلەردەگى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق تاپسىرىستى جەتىلدىرۋگە قاتىستى بولىپ وتىر. بۇعان قوسا تالدامالىق جانە مۋلتيمەديالىق كونتەنتتىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ تيىمدىلىگىن جەتىلدىرۋدى قولعا الىنباق. ءوز كەزەگىندە بۇل قادام وتاندىق باق ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا تاعى دا بىرقاتار شارالارعا تۇرتكى بولعالى تۇر.
ەكىنشىسى – ادامي كاپيتالدى دامىتۋ. بۇل – كادرلاردى دايارلاۋ جۇيەسىنە قاتىستى ماسەلە. مينيستر مۇنىڭ ماقساتىن كادر ساپاسىنا باعا بەرۋ ەمەس, جاڭا دا جاسامپاز جول ىزدەپ, دەڭگەيىن كوتەرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءدال قازىرگى كەزدە بىزدە ەكونوميكا, مەديتسينا, قارجى جۇيەسى جانە تاعى دا باسقا كۇردەلى تاقىرىپتاردى الىپ جۇرەتىن بىلىكتى جۋرناليستەر جوق. رەداكتسيالار مۇنداي مىندەتتى جالپى تاجىريبەسى بار ماماندارعا جۇكتەۋگە ءماجبۇر. ناتيجەسىندە, ساپاسىز كونتەنت, قاتە اقپارات تاراپ جاتادى. سوندىقتان دا بۇل ماسەلەلەردى شەشۋدە ۇلتتىق جوسپار اياسىندا قۇرىلاتىن مۋلتيمەديالىق ءبىلىم بەرۋ تۇعىرناماسى ۇلكەن ءرول اتقارادى. ونىڭ ىشىندە جاس ماماندارعا ارنالعان گرانتتىق باعدارلامالاردى ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. ونى ازىرلەۋگە جانە ىسكە اسىرۋعا جۋرناليستيكا جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەتەكشى ساراپشىلار تارتىلادى, – دەدى ايدا بالاەۆا.
ءۇشىنشىسى – اقپارات سالاسىنداعى زاڭناما مەن قۇقىقتىق ماسەلەلەر. وسى باعىتتا شەتەلدىك تەلەارنالار پروۆايدەرلەرى مەن پروداكشن-كومپانيالاردىڭ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى مەن ءتارتىبىن ايقىنداۋ; وتاندىق باق-تا جارناما ءۇشىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ تىزبەسىن كەڭەيتۋ جونىندەگى زاڭنامالىق شارالار; تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ سالاسىندا كونكۋرستار وتكىزۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ; جۋرناليستەردى اككرەديتاتسيالاۋ ءراسىمىن قايتا قاراۋ جونىندەگى شارالار ىسكە اسىرىلادى. سونداي-اق بىرقاتار ەسكىرگەن زاڭنامالىق اكتىلەر مەن ەرەجەلەردى قايتا قاراپ, وزگەرىستەر ەنگىزۋگە بولادى.
بۇدان كەيىن كەلەلى جيىنعا قاتىسىپ وتىرعان قاۋىمعا ءسوز بەرىلىپ, پىكىرلەرى تىڭدالدى. بۇل قاتاردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى دارحان مىڭباي, بەلگىلى جازۋشىلار دۋلات يسابەكوۆ پەن تولەن ابدىك ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. دۋلات يسابەكوۆ ءار سالاعا جەكە ماماندانعان جۋرناليستەر قاجەت ەكەنىن ايتتى.
– بىزدە جۋرناليست كوپ, بىراق ءار سالاعا بايلانىستى جۋرناليستەردى دايارلاي الماي كەلە جاتىرمىز. بىزدە ءبىر جۋرناليست شارۋا قوجالىعى تۋرالى ءبىر حابار بەرسە, ەرتەسىنە سول جۋرناليست تەاتردان جاڭالىق ايتىپ تۇرادى. مىسالى, رەسەي تەلەارنالارىندا سپورتتىڭ ءار تۇرىنە ماماندانعان جۋرناليستەرى بار. باسكەتبولدان رەپورتاج جاساعان جۋرناليست ەرتەسىنە تەننيستى جۇرگىزبەيدى. ال ءبىزدىڭ جۋرناليستەر – امبەباپ. وسىنىڭ جىگىن اجىراتۋ كەرەك, – دەدى ول.
ال تولەن ابدىك جۋرناليستيكاعا ەركىندىك قاجەت ەكەنىن ايتسا, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دانا نۇرجىگىت اعارتۋشىلىق باعىتتاعى تەلەباعدارلامالاردى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ كەرەك دەگەن وي ءبىلدىردى. بۇدان باسقا دا بىرقاتار تۇشىمدى پىكىرلەر ورتاعا سالىندى.
وتىرىستى قورىتىندىلعان ا.بالاەۆا ايتىلعان اقىل-كەڭەستەر, پاراساتتى پىكىرلەر مەن تاجىريبەلىك مازمۇنى زور ۇسىنىستار ورتاق ماقسات ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ, وسىنداي فورماتتاعى كەزدەسۋدى تۇراقتى وتكىزىپ وتىرۋدى ۇسىندى.