مەن ەكو-ۆولونتەرلىكپەن 2003 جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلەمىن. العاش نازارىمدى اۋدارعان ايماق – ماڭعىستاۋداعى قاراكول كولى. 2016 جىلدان باستاپ جىل سايىن اقتاۋ ماڭىنداعى قاراكول كولىندە جاستاردىڭ سولتۇستىك جارتى شارداعى قاتپايتىن سۋ ايدىندارىندا سۋدا جۇزەتىن جانە سۋ ماڭىنداعى قۇستاردىڭ حالىقارالىق قىسقى ەسەبىنە قاتىسۋىن ۇيىمداستىرىپ ءجۇرمىن. سينحروندى ەسەپ عالامدىق قاۋىپ توندىرەتىن قۇس تۇرلەرىنىڭ سانىن وبەكتيۆتى باعالاۋعا جانە ونى ساقتاۋ بويىنشا قاجەتتى شارالاردى ۋاقتىلى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ نەگىزگى ورنيتولوگيالىق اۋماقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراكول كولىن سانيتارلىق تازالاۋ بويىنشا ەكولوگيالىق اكتسيالاردى, سونىڭ ىشىندە «ساياباقتار مارشى» حالىقارالىق تابيعات قورعاۋ اكتسياسى اياسىندا وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىردىم.
اقبوكەن ءمۇيىزى – قاسكويلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىن نارسە. سوندىقتان اقبوكەن ءمۇيىزىن زاڭسىز ساتۋعا قارسى اۋقىمدى اقپاراتتىق كامپانيالاردى ۇيىمداستىرىپ, ءۇستىرت قورىعىن يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇرا تىزىمىنە نوميناتسيالاۋدى قولداۋدى – ازاماتتىق پارىزىم دەپ بىلەمىن. بۇل اكتسيالارعا جالپى العاندا 3 مىڭنان استام ادام قاتىستى, نەگىزىنەن وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر.
قازىر جاساندى قاراكول كولىنە حالىقارالىق مارتەبە بەرۋ تۋرالى باستامانى كوتەرۋدەمىن. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا حالىقارالىق ماڭىزى بار سۋلى-باتپاقتى القاپتاردىڭ 10 نىسانى بار, جالپى اۋدانى – 3 281 398 گا. ورتالىق ازياداعى رامسار كونۆەنتسياسىنىڭ قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن بەس ەل – قازاقستان, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان جانە تاجىكستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى كۇشەيتۋ ارقىلى 2016 جىلى ورتالىق ازيانىڭ رامسار وڭىرلىك باستاماسى قۇرىلدى.
رامسار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن جاعدايدا قاراكول كولى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا «بەردۆوچەر» (قۇستاردى باقىلاۋشى) تۋريستەر ءۇشىن تانىمال بولىپ, ماڭعىستاۋدا ەكوتۋريزم سالاسىنىڭ دامۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز. تۋريستەردىڭ قاراكولگە ءجيى كەلىپ تۇرۋى, ولارمەن بىرگە ءۇستىرت قورىعى ينسپەكتورلارىنىڭ بولۋى براكونەرلىك پەن «جابايى» تۋريزمگە جول بەرىلمەۋىنە جاعداي تۋعىزادى. سونىمەن قاتار وڭىردەگى ش.ەسەنوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيولوگ جانە ەكولوگ ستۋدەنتتەرى مەن تۋريزم كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن اشىق اسپان استىنداعى زەرتحاناعا اينالىپ, مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن بيولوگيا, گەوگرافيا جانە ەكولوگيا پاندەرى بويىنشا وقۋ ەكسكۋرسيا نىسانى بولا الادى.
وسى باستاما اياسىندا قاراكولدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۇلكەن اۋماقتى ەكسپرەسس-باعالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. بىزگە كەڭەستىك كەزەڭنەن كەيىنگى كەڭىستىكتەگى ەڭ بەدەلدى عالىم-ورنيتولوگتاردىڭ ءبىرى, رري-وا ۇيلەستىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, پروفەسسور ەلدار رۋستاموۆ باعا جەتپەس كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتتى.
ادىلبەك قوزىباقوۆ,
بيولوگ, ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ەكو-امباسسادور
اقتاۋ