نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى دوستىق ۇيىندە «قازاقستان: تاريحي تاعىلىم ساياساتى» حالىقارالىق ونلاين كونفەرەنتسياسى ءوتتى. كونفەرەنتسيا قحا-نىڭ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە قاتىستى «تاريحتان تاعىلىم – وتكەنگە تاعزىم» اتتى جىل سايىنعى حالىقارالىق جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلدى.
ونلاين-كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى د.اباەۆ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ج.تۇيمەباەۆ, رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ەۋرازيا حالىقتارى اسسامبلەياسى باس حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى س.سميرنوۆا, بەلارۋس ۇلتتىق جينالىسى وكىلدەر پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى پ.جدانوۆيچ, رەسەي مەملەكەتتىك گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى, رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ە.پيۆوۆار, ستسەناريست, رەجيسسەر, «الجير» تۇتقىنى ليديا فرەنكەلدىڭ نەمەرەسى د.ۆيولينا. قازاقستانپرەزيدەنتى مۇراعاتىنىڭ ديرەكتورى د.ابدىقادىروۆا. قازاقستان پارلامەنتى دەپۋتاتتارى, شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ساراپشىلار مەن عالىمدار, قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭۇرپاقتارى, قحا مۇشەلەرى, شىعارماشىلىق جانە عىلىمي زيالى قاۋىم, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ءىس-شارا بارىسىندا سپيكەرلەر ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاق حالقىنا قاتىستى تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋدەگى رولىنە ەرەكشە توقتالدى. سونداي-اق رەۆوليۋتسيا, ازامات سوعىسى, 1921-22 جىلدارداعى اشارشىلىق, ۇجىمداستىرۋ جانە 1932-33 جىلدارداعى اشارشىلىق سالدارىنان ميلليونداعان قازاق تۋعان جەرىن تاستاپ, جان ساۋعالاپ, دۇنيە جۇزىنە شاشىراپ كەتۋگە ءماجبۇر بولعانىن ءسوز ەتتى.
ءوز سوزىندە جانسەيىت تۇيمەباەۆ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جازىقسىز جاپا شەككەن قانداستارىمىزدىڭ ۇرپاعىنىڭ ءوز وتانىنا ورالۋىنا باسا كوڭىل اۋدارعانىن اتاپ كورسەتتى. «ەلباسى 1992 جىلعى 28 قىركۇيەكتە الماتىدا الەمنىڭ 30 مەملەكەتىندە تۇراتىن قازاقتاردىڭ باسىن قوسىپ, دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ ءبىرىنشى قۇرىلتايىن شاقىردى. دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى قۇرىلدى جانە شەتەلدە تۇراتىن قازاقتاردى جانە وتانىنا قايتىپ كەلگەن قانداستارىمىزدى قولداۋ ماقساتىندا «وتانداستار» قورى قۇرىلدى. 2017 جىلى وتكەن دۇنيە ءجۇزى قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايىنا 39 ەلدەن كەلگەن 800-دەن استام قازاق دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرى جينالدى. ەلباسى بۇل جيىندا سويلەگەن سوزىندە: ء«بىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا الىستاعى اعايىندى قولداۋدى ەستەن شىعارعان ەمەسپىز. شەتەلدەن 1 ميلليونعا جۋىق قازاقتى ەلگە كوشىرىپ الىپ, قولدان كەلەر بارلىق كومەگىمىزدى جاسادىق» دەپ اتاپ ءوتتى. ۇلت كوشباسشىسى ءوز حالقىنا جانە تۋعان جەرىنە ادال ءاربىر قازاق ءۇشىن قازاقستاننىڭ ەسىگى ارقاشان اشىق ەكەنىن ەسكە سالدى», دەدى ج.تۇيمەباەۆ.
سونداي-اق قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ج.تۇيمەباەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سۇحباتىنداعى: «جاپپاي قۋعىن-سۇرگىندەردى, ونىڭ ىشىندە قازاقستان اۋماعىندا دا بولعان قۋعىن-سۇرگىندەردى ۇمىتۋعا بولمايدى... قازاق زيالىلارى تۇرمەلەردە ستاليندىك ساتراپتاردىڭ قولىنان ءىس جۇزىندە جازىقسىز قازا تاپتى» دەگەن سوزىنە ەكپىن بەردى.
پلەنارلىق وتىرىس «دەپورتاتسيا. رەپرەسسيا. تاعىلىم» جانە «اشارشىلىق. سوعىس. ءتالىم» تاقىرىپتارىنداعى پانەلدىك سەسسيالارمەن جالعاستى. قاتىسۋشىلارعا قازاقستان پرەزيدەنتى مۇراعاتىنىڭ تاريحي-قۇجاتتىق كورمەسى, كارلاگ جانە الجير مۋزەي-مەموريالدىق كەشەندەرىنىڭ ماتەريالدارى بويىنشا تانىستىرىلىمدار ۇسىنىلدى.