بۇۇ-نىڭ تاياۋ شىعىستا تىنىشتىق ورناتۋ جونىندەگى ەلشىسى ءيزرايلدىڭ «باتىس جاعالاۋدىڭ» كەي بولىكتەرىن اننەكسيا جاساۋى تۋرالى جوسپارىن ايىپتادى. نيكولاي ملادەنوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, مۇنداي قادام بۇۇ ۇسىنعان ەكى مەملەكەت جوباسىنا نۇقسان كەلتىرەدى ءارى يزرايل مەن پالەستينانىڭ ورتاق مامىلەگە كەلۋىنە تۇبەگەيلى قايشى ارەكەت.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ونلاين وتىرىسىندا ءسوز سويلەگەن ن.ملادەنوۆ پالەستينا – يزرايل قاقتىعىسىنا قاتىسى بار تاراپتاردىڭ ءبارى بەيبىتشىلىكتى ساقتاپ قالۋعا ۇمتىلۋ قاجەتتىگىنە ەكپىن سالدى.
«مۇنداي قادامدار جەدەل باستالۋى ءتيىس. ۋاقىت جوعالتۋعا بولمايدى. پالەستينا مەن يزرايل حالقىنىڭ تاعدىرى ءبولىنۋدى ودان ءارى قوزدىراتىن جانە بەيبىتشىلىكتى الىستاتاتىن بىرجاقتى قاۋىپتى ارەكەتپەن شەشىلمەۋى ءتيىس», دەدى بۇۇ ەلشىسى.
سونىمەن قاتار ن.ملادەنوۆ پالەستينانىڭ «تورتتىك» – اقش, رەسەي, ەۋروپالىق وداق جانە بۇۇ تاراپىمەن كەلىسسوزدەردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«يزرايل اننەكسيا جوسپارىنان باس تارتۋى ءتيىس», دەگەن ول تاياۋ شىعىستاعى ارىپتەستەرىن بۇۇ-مەن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەۋگە, سونداي-اق «تورتتىكتى» وڭىردە بەيبىتشىلىك ورناتۋعا ۇلەس قوسۋعا شاقىردى.
بۇۇ-نىڭ تاياۋ شىعىستاعى ەلشىسىنىڭ بۇلاي دابىل قاعۋى بەكەر ەمەس. ءيزرايلدىڭ «باتىس جاعالاۋدى» اننەكسيا جاساۋ جونىندەگى جوسپارى بار ەكەنىن جوعارىدا ايتتىق. جارتى جىل بويى پارلامەنتىن جاساقتاي الماي كەلگەن يزرايل ۇكىمەتى اقىرى ورتاق مامىلەگە قول جەتكىزدى. اننەكسيا ەل تىزگىنىن قولىنا ۇستاعان بەنيامين نەتانياحۋ مەن وپپوزيتسيالىق پارتيا وكىلى بەنني گانتس كەلىسسوزدەرىنىڭ ءبىر پاراسى. سوعان سايكەس, يزرايل 1 شىلدەدەن باستاپ يوردان وزەنىنىڭ باتىس جاعالاۋىن ءوز مەنشىگىندە ەكەنىن مالىمدەمەك.
يزرايل يوردان وزەنىنىڭ باتىس جاعالاۋىن 1967 جىلعى «التىكۇندىك سوعىستا» باسىپ العان بولاتىن. سودان بەرى مۇندا ەۆرەيلەردىڭ قونىسىن قالىپتاستىرۋ ارەكەتى بەلسەندى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. قازىر ايماقتاعى 140 ەلدى مەكەندە 400 مىڭعا جۋىق ەۆرەي ءومىر سۇرەدى. ال مۇندا ناپاقاسىن ايىرىپ جۇرگەن ارابتاردىڭ سانى 2 ميلليوننان اسادى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى دە, بۇۇ دا ەۆرەيلەردىڭ قونىسىن زاڭسىز دەپ سانايدى. سوندىقتان «باتىس جاعالاۋ» ماسەلەسى ءالى كۇنگە دەيىن تۇبەگەيلى شەشىلگەن جوق.
ال بەنيامين نەتانياحۋدىڭ اسىعىس شەشىم قابىلداۋىنا سەبەپ بار. يورداننىڭ باتىس جاعالاۋىن يزرايل مەنشىگى دەپ مالىمدەۋگە اقش-تىڭ قولداۋى قاجەت. الايدا بيىلعى سايلاۋدا دونالد ترامپ جەڭىلىسكە ۇشىراسا, ۆاشينگتون بيلىگى ەۆرەيلەردىڭ بۇل جوسپارىن قولدامايدى. ازىرگە ترامپ اكىمشىلىگى اننەكسيا تۋرالى ءتىس جارعان جوق. ءتىپتى تاياۋدا ب.نەتانياحۋمەن كەزدەسكەن اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەو تاراپتاردى د.ترامپ ۇسىنعان مامىلەگە كەلىسۋگە شاقىردى.
وتكەن اپتادا دجو بايدەن ءيزرايلدىڭ اننەكسياسىن قولدامايتىنىن مالىمدەپ, مۇنداي قادام شيەلەنىستى بەيبىت جولمەن شەشۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. بۇعان قوسا, سەناتتاعى دەموكراتتار وكىلدەرى نەتانياحۋ مەن گانتسقا حات جولداپ, اننەكسيا جوسپارىن قولدامايتىنىن جەتكىزدى. ەندەشە, كۇزدەگى سايلاۋدا دجو بايدەن جەڭىسكە جەتسە, ءيزرايلدىڭ جوسپارى ىسكە اسپاۋى ابدەن مۇمكىن.
ءيزرايلدىڭ جوسپارى, البەتتە پالەستيناعا ۇناعان جوق. بۇعان دەيىن ەل بيلىگى بىرنەشە رەت د.ترامپتىڭ ۇسىنىسىن قابىلداماي تاستاعان ەدى. بۇل جولى ماحمۋد ابباس مۇلدەم قاتتى كەتىپ, اقش جانە يزرايلمەن جاسالعان بۇكىل كەلىسىمنەن شىعاتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق الەم ەلدەرىن ب.نەتانياحۋ اننەكسيا جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسسە, يزرايلگە قارسى شىعۋعا شاقىردى.
«وسى ساتتەن باستاپ ءيزرايلدىڭ باسقىنشى بيلىگى حالىقارالىق قوعامداستىق الدىندا باسقىنشى ەل رەتىندە بۇكىل جاۋاپكەرشىلىك پەن مىندەتتەردى موينىنا الۋى ءتيىس», دەدى م.ابباس.
بۇۇ وكىلى ن.ملادەنوۆ ءالى دە پالەستينا باسشىلارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, كەلىسىمنەن شىعۋدىڭ سالدارىن ءتۇسىندىرىپ كورەتىنىنە توقتالدى. ايتسە دە, ء«يزرايلدىڭ «باتىس جاعالاۋدى» اننەكسيا جاساۋ تۋرالى جوسپارى حالىقارالىق زاڭدى ورەسكەل بۇزۋ بولىپ سانالادى», دەپ ەسكەرتتى.
اقش-تىڭ بۇۇ-داعى وكىلى كەللي كرافت تۇيتكىلدى ەكى تاراپ كەلىسسوز ۇستەلىنە جايعاسقاندا عانا شەشۋگە بولاتىنىن ايتادى.
«ەگەر دۇرىس باعىتقا قادام جاساۋدان ۇمىتتەنسەك, ءدال قازىر كەرەگى – تاراپتاردىڭ ءبىر ۇستەلگە جايعاسىپ, كەلىسسوز جۇرگىزۋى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى قاقتىعىستى شەشىپ بەرە المايدى. ءبىز تەك تاراپتاردىڭ كەلىسسوزدەرى العا جىلجۋىنا جاعداي جاسايمىز», دەدى ك.كرافت.
فرانتسيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەۋروپالىق ارىپتەستەرىمەن اقىلداسىپ, ءيزرايلدىڭ اننەكسيا جوسپارىنا قارسى ارەكەتتى تالقىلاپ جاتقانىن حابارلادى. «كەيىنگى بىرنەشە كۇندە ەۋروپالىق ارىپتەستەرىمىزبەن ۆيدەو كونفەرەنتسيا جاساپ, الدا-جالدا اننەكتسيا باستالسا, وعان قارسى ارەكەتىمىزدى تالقىلادىق», دەدى جان-يۆ لە دريان.
بۇدان بولەك, فرانتسيا, بەلگيا, گەرمانيا جانە ەستونيا مەملەكەتتەرى بىرلەسكەن مالىمدەمە جاساپ, 1967 جىلى بەكىتىلگەن شەكارانى وزگەرتۋدى قولدامايتىنىن جەتكىزدى.
ء«بىز ءيزرايلدى پالەستينا تەرريتورياسىنىڭ كەز كەلگەن ايماعىن اننەكسيا جاسايتىن بىرجاقتى ارەكەتىنەن باس تارتۋعا شاقىرامىز. بۇل حالىقارالىق زاڭعا قايشى», دەلىنگەن مالىمدەمەدە.
ب.نەتانياحۋدىڭ جوسپارى اراب الەمىنىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋعىزدى. اسىرەسە اقش-تىڭ تاياۋ شىعىستاعى باستى ارىپتەسى سانالاتىن, يزرايلمەن بەيبىت كەلىسىم جاساسقان يوردانيا اننەكسيانى قولدامايتىنىن مالىمدەدى.
«پالەستينا اۆتونومياسىن تاراتۋدىڭ سالدارى قانداي؟ وڭىردە داعدارىس ورناپ, ەكسترەميزم كۇشەيەدى. ەگەر يزرايل «باتىس جاعالاۋدى» شىلدەدەن باستاپ اننەكسيا جاساي باستاسا, بۇل قادام يوردانيا حاشەميتتىك كورولدىگىمەن اۋقىمدى قاقتىعىسقا اكەلەدى», دەدى يوردانيا كورولى ابداللا II Der Spiegel جۋرنالىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
بۇدان بولەك, ساۋد ارابياسى مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى دە وقيعانىڭ بۇلاي وربۋىنە الاڭداپ وتىر. يراننىڭ باس كوسەمى الي حامەنەي پالەستينالىقتاردى ەۆرەيلەرمەن كۇرەسىن جالعاستىرا بەرۋگە شاقىرىپ, ءيزرايلدى وڭىردەگى قاتەرلى ىسىككە تەڭەدى.
قىسقاسى, كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا قاراماستان تاياۋ شىعىستىڭ تاعدىرى شيەلەنىسە ءتۇستى. الدا-جالدا اننەكسيا باستالىپ كەتسە, ءوڭىردىڭ تىنىشى قاشاتىنى تۇسىنىكتى. ويتكەنى اراب الەمىنىڭ كىمدى قولدايتىنى بەلگىلى.