تىلشىلەر قوسىنىنا بەلگىلى ايتىسكەر اقىن, ءانشى-تەرمەشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قاتيموللا بەردىعاليەۆ كەلدى. اماندىق-ساۋلىق سۇراسقاننان كەيىن ول “ەگەمەندى” تۇراقتى تۇردە جازدىرتىپ الدىرتىپ كەلە جاتقانىن, باسىلىمدا حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى ءان-كۇي مۇراسىنىڭ كەيبىر تولعاعى جەتكەن ماسەلەلەرى جونىندە دە ماتەريالدار جاريالانىپ جۇرگەنىن جەتكىزدى. وسى ىڭعايدا ءوزى دە ءتىلشى قوسىنىنا تەكتەن-تەك كەلىپ وتىرماعانىن ايتىپ, سوعان قۇلاق قويۋىمدى ءوتىندى.
– مەن جاقىندا الماتىعا بارىپ قايتتىم. بۇل ساپارعا قوزعاۋ سالعان وڭتۇستىك استاناداعى “ەل” پروديۋسسەرلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنىڭ بەلگىلى جاناشىرلارىنىڭ ءبىرى عالىم دوسكەن, – دەدى ول ايتار اڭگىمەسىنىڭ ەتەك-جەڭى كەڭ ەكەنىن اڭعارتىپ. – رەسپۋبليكامىزدا “قازاقتىڭ مۋزىكالىق انتولوگياسى” جاسالعانىن بىلەتىن شىعارسىز. ءسويتىپ, ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعا سانالعان “قازاقتىڭ ءداستۇرلى 1000 كۇيى” جارىق كوردى. وسى جوبا اياسىندا ەندى مىڭ ءاندى ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ قولىنا تيگىزۋ ءۇشىن ۇلكەن جاناشىرلىقپەن جۇمىس ىستەپ جاتىر ەكەن. رۋحاني ۇمتىلىسقا ءسۇيسىندىم. ورتالىق مەنەن دە سەكسەن ءۇش ءان جازىپ الىپ قالدى. ونىڭ الپىس ءۇشى دومبىرامەن قوسىلىپ ايتىلاتىن ءداستۇرلى سيپاتتاعى اندەر. مۇندا مەن تەك باتىستىق ءان ءداستۇرى ۇلگىسىندەگى اندەرمەن شەكتەلىپ قالماي, ارقانىڭ اندەرىن, اقان سەرى مەن ءبىرجان سالدىڭ شىعارمالارىن, جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ ويناقى دا سازدى اۋەندەرىن قامتۋعا تىرىستىم. مۇنىڭ سىرتىندا جيىرما ءان وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ورىندالادى. وسى اۋديوجيناق بۇيىرتسا, جازعا سالىم تىڭداۋشىلاردىڭ قولدارىنا ءتيىپ قالار دەگەن ويدامىن. وسى ەڭبەكتەرى ءۇشىن “ەلدەگىلەر” مەنەن كوك تيىن قاراجات سۇراعان جوق. ءتىپتى الماتىعا بارىپ قايتۋ شىعىندارىن وزدەرى كوتەرىپ الدى. اڭگىمەنىڭ اشىعىن ايتقاندا مەن ولارعا شەكسىز ريزا بولىپ قايتتىم.
مەن مۇنى بىرىنشىدەن ءوزىمنىڭ جەكە باسىما ەمەس, حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى ءان-كۇي مۇراسىن كەلەشەك عاسىرلارعا جالعاۋ نيەتىنەن تۋعان تاعىلىمدى باستاما دەپ قابىلدايمىن. “ەل” پروديۋسسەرلىك ورتالىعىندا قىزمەت جاسايتىن ورىمدەي جاستاردىڭ قازاقتىڭ ءان-كۇي مۇراسىنىڭ تىلسىم سىرىن ۇعىنعىسى كەلەتىن قۇشتارلىقتارى دا قاناتتاندىردى مەنى. مەنىڭ ويىمشا, مۇنداي ويشىل دا ورەلى جاس تولقىن وكىلدەرىنە حالقىمىزدىڭ قايتالانباس ءان-كۇي ونەرىن, ونىڭ ءداستۇرلى مۋزىكاسىن سەنىممەن تابىستاۋعا ابدەن بولادى. ولاردىڭ بەيبىت, شىنار, تالعات, گۇلزات, اقمارال دەپ ەسىمدەرىن دە اتايىن. بۇعان قوسارىم, ءتىپتى “ەلدەگى” ەسەپ قىزمەتكەرلەرى دە قازاقتىڭ ءان-كۇي ونەرىنە ەرەكشە ىلتيپاتپەن قاراي بىلەدى ەكەن. سونى اڭعاردىم .
وسىنداي ۇيىمشىل ۇجىمدى قالىپتاستىرا بىلگەن بەلگىلى ونەر قايراتكەرى عالىم دوسكەن دە پاراسات پەن پايىمنان جاراتىلعان جان با دەرسىڭ. مەنىڭ “ەگەمەنگە” كەلگەن شارۋام وسى, ءىنىم. وسىلايشا جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن “ەگەمەن” ارقىلى ايتۋدى قاجەت دەپ تاۋىپ وتىرمىن.
ءبىز قاتيموللا بەردىعاليەۆكە مۋزىكالىق مۇرامىزدىڭ جوقتاۋشىسى “ەل” پروديۋسسەرلىك ورتالىعى جونىندە ايتقان ريزاشىلىققا تولى سەزىم-كۇيىن سول كۇيىندە جەتكىزبەككە ۋادە بەردىك تە, ول كىسىگە بىرەر ساۋال قويدىق.
– ءسىزدىڭ ەسىمىڭىز ونەرسۇيەر قاۋىمعا جاقسى تانىس. الايدا سوڭعى ۋاقىتتا ءسىزدىڭ نە ىستەپ, نە تىندىرىپ جۇرگەنىڭىزدى وقىرمان بىلە بەرمەيدى. سونداي-اق ولار ءسىزدى ايتىسكەر اقىن رەتىندە دە جوعالتىپ العان سەكىلدى. بۇعان نە دەيسىز؟
– ويىڭدى ءتۇسىندىم. تىكەلەي سۇراققا تىكەلەي جاۋاپ قايتارعان دۇرىس بولاتىن شىعار. مەن ەڭ الدىمەن ايتىسكەر اقىن ەمەسپىن. كاسىبي تۇرعىداعى ءانشىمىن. العان ماماندىعىم دا وسى باعىتتا. ۆوكال كلاسى بويىنشا ارناۋلى وقۋ ورنىن بىتىرگەنمىن. سودان كەيىنگى مەنىڭ بۇكىل شىعارماشىلىق جولىم وسى انمەن بايلانىستى بولىپ كەلەدى. راس, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق اقىندار ايتىستارىنا قاتىسقان كەزدەرىم بولدى. وعان ەش وكىنبەيمىن. سول ارقىلى ەلگە تانىلدىم.
– مۇحيت مەكتەبىنىڭ جالعاستىرۋشىسى رەتىندە بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن دارىندى جاستارعا ساباق بەرىپ جۇرگەنىڭىزدى دە ءبىلۋشى ەدىك.
– مەن ۇزاق جىلدار بويى ءوزىم وقىعان ورال مۋزىكا كوللەدجىندە ءداستۇرلى اننەن شاكىرتتەر ازىرلەپ كەلدىم. قازىر عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان وبلىستىق فيلارمونياسىندا ءانشى بولىپ قىزمەت اتقارامىن.
قاتيموللا بەردىعاليەۆ بۇدان ەلۋ سەگىز جىل بۇرىن جيىرما توعىزىنشى اقپانى بار كابيسا جىلى, ءدال سول جيىرما توعىزىنشى اقپان كۇنى دۇنيەگە كەلىپتى. ەندى ەكى جىلدان كەيىن قۇداي قالاسا تۋعان كۇنى دە, تۋعان جىلى دا دوڭگەلەك داتاعا سايكەس كەلمەك. بۇيىرتسا, بيىل جارىق كورگەلى وتىرعان اۋديوجيناق سول الداعى مەرەيتويدىڭ الدىندا بىتكەن ۇلكەن ءىس بولاتىنىن ول بۇگىندە جان-جۇرەگىمەن تۇيسىنگەندەي. ءبىز وعان “ەگەمەننىڭ” تىلشىلەر قوسىنىنان شىعىپ بارا جاتقاندا سونداي ءبىر جاقسى كۇندەردە كەزدەسە بەرەيىك دەگەن تىلەگىمىزدى جەتكىزدىك. ونى قۇپ العان قاتيموللا بارشا ەگەمەنقازاقستاندىقتارعا ونىڭ تۇراقتى وقىرمانى رەتىندە مەنىڭ شىن ىقىلاستى سالەمىم مەن تىلەگىمدى جەتكىزەرسىڭ دەدى رياسىز كوڭىلدەن.
تەمىر قۇسايىن.
ورال.