بيىل وبلىس ورتالىعىنداعى كوشە اتاۋلارىن ەلدىك ماقسات-مۇددەگە ساي وزگەرتۋ تۋرالى قوعامدىق تىڭداۋلار وتكەن-ءدى. ادەتتەگىدەي قارسى بولعاندار دا, «قىزىل» اتاۋلاردى قيمايتىندار دا ارامىزدان تابىلدى. ەسىمە وسىدان ون جىلداي بۇرىن بولعان مىنا ءبىر جاي ءتۇستى.
وبلىس ورتالىعىنىڭ لەسوزاۋىت دەپ اتالاتىن شەتكى ايماعىنا كەلىپ, «ايماۋىتوۆ, بەكماحانوۆ, اۋەزوۆ اتىنداعى كوشەلەردى كورسەتىپ جىبەرمەيسىزدەر مە؟» دەپ جولاي كەزدەسكەن تۇرعىنداردان سۇراستىرا باستادىق.
بىرەۋلەرى ەستىپ تۇرعانىمىز وسى دەدى, بىرەۋلەرى قالانىڭ شەتىنەن ىزدەڭىزدەر دەدى, بىرەۋلەرى باستارىن شايقاستى.
لەسوزاۋىت – پاۆلودار – استانا اۆتوجولى بويىنداعى قالانىڭ سولتۇستىك ونەركاسىپتىك اۋدانى. ەرتىس وزەنى جاعالاۋىنداعى اۋدان قاپتاعان كوتتەدجدەر تىزبەسىمەن كورىكتى بولعانىمەن, مۇندا تۇراتىن اۋقاتتى ادامدارعا كوشە اتاۋلارى ەشقانداي وي سالماعان سەكىلدى.
سودان نە كەرەك, ساياجاي تەلىمدەرى اراسىنان قازىبەك بي, ءماشھۇر ءجۇسىپ, ەرمۇحان بەكماحانوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, جۇمات شانين, سابىر ءشارىپوۆتىڭ اتتارىنا بەرىلگەن كوشە دەۋگە كەلمەيتىن جەرلەرگە ءسۇرىنىپ-قابىنىپ ءجۇرىپ ازەر جەتتىك.
ەرماكوۆ, پوتاپوۆ دەگەن كوشە اتاۋلارىنىڭ اراسىنان حالىق اقىندارى قالي بايجانوۆ /1877-1966/, تەمىربولات ارعىنباەۆ /1889-1940/, بايعابىل جىلقىباەۆقا /1896-1977/ بەرىلگەن كوشە اتاۋلارىنىڭ جازۋلارىن كوزىمىز شالدى.
ەرتەڭىنە زەلەنستروي اتالاتىن شەتكى اۋدانعا كەلدىك. بۇل اۋداندا 22 كوشە بار ەكەن. ءوزىمىزدىڭ جەرلەستەرىمىز حالىق اقىنى قۇدايبەرگەن السەيىتوۆ /1884-1933/, اقىن-جازۋشىلار ءسابيت دونەنتاەۆ, ەكىباستۇز كومىرىن تاپقان قوسىم پىشەنباەۆ, جازۋشى زەيىن شاشكينگە بەرىلگەن اتى بار دا زاتى جوق كوشەلەر قارسى الدى.
«ايتەۋىر, قالاداعى 315 كوشەنىڭ تىزىمىندە تۇر. قازاقتان ءبىرىنشى بولىپ سۇلتان بەيبارىستىڭ باسىنا بارعان جەرلەسىمىز اقىن قابدىكارىم ىدىرىسوۆ اتىنداعى كوشەنىڭ نە ەكەنى بەلگىسىز» دەپ سول كەزدە «ەگەمەنگە» جانايقاي جازعان ەدىك.
قازىر دە ەرماك, پاۆەل, ليۋكسەمبۋرگ, تەپلوۆ, ستەپان رازين, چاپاەۆ, كوشەۆوي, مينين, رىلەەۆ, لۋناچارسكي, ۋريتسكي, سەننايا, وسيپەنكو, ۋريتسكي, سورموۆ, پاۆلوۆ, پۋتەيسكايا, لادوجسكايا, م.گوركي, ماياكوۆسكي, ماتروسوۆ, كۋناۆين, زاسلونوۆ, روسسيسكايا, ۋكراينسكايا, تكاچەۆ, نەكراسوۆ, پاركوۆايا, نابەرەجنايا تاعىسىن تاعى وسى سياقتى اتاۋلار تىزبەسى از ەمەس.
ەندى ءسۇيىنشى دەلىك. بيىل قالا اكىمدىگىنىڭ شەشىمىمەن وبلىس ورتالىعىنداعى كوشە اتاۋلارىن وزگەرتۋ بويىنشا تۇسكەن ۇسىنىستار ورىندالدى. قازىر س.تورايعىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ ۇسىنىسىمەن ديميتروۆ كوشەسىنە – جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, 1 مايعا – ءماشھۇر ءجۇسىپ, كارل ماركسكە – ءاليحان بوكەيحان, كيروۆكە – ەرماحان بەكماحانوۆ, كورولەنكوعا – بۇقار جىراۋ, بەستۋجەۆكە – شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى ەسىمدەرى بەرىلدى.
سونداي-اق ۆولودارسكي – جەلتوقسان, بولشايا وبەزدنايا – جىبەك جولى, كرۋپسكايا – ەدىگە بي, چكالوۆ – ساعادات نۇرماعامبەتوۆ, پاحوموۆ – قابدەش نۇركين دەپ اتالادى.
– يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن كوشە اتاۋلارىن اۋىستىرۋ مەملەكەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەسىن قوسقان تاريحي تۇلعالارىمىزدىڭ ەسىمىن جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وزگە ۇلت وكىلدەرى دە تانىسا الادى, – دەيدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سۆەتلانا گلادىشەۆا.
ولاي بولسا, ۇلتىمىزدىڭ باسقا ءبىرتۋارلارىنىڭ دا ەسىمدەرىن ۇلىقتاپ تورگە شىعارۋ قاجەت.
پاۆلودار