اتى جامان اۋرۋمەن كۇرەسىپ, ەلدە توتەنشە جاعداي جاريالانعاندا الدىڭعى شەپكە شىققان ماماندىق يەلەرى – مەديتسينا, قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى مەن ۇستازدار قاۋىمىنا, ولاردىڭ جۇمىسىن حالىققا جەتكىزۋشى جۋرناليستەرگە ەل نازارى اۋدى. تاڭداعان كاسىبىنە ادالدىعىنان تايماعان بۇل جانداردىڭ دا جاقىن-جۋىعى بار. تىلەۋىن تىلەگەن اتا-انالارى, ەكى كوزى ءتورت بولعان جارلارى, اتا-انامدى قاشان كورەمىن دەپ ساعىنعان بالالارى, باۋىرلارى ءار جاڭالىققا ەلەڭدەي قۇلاق تۇرەدى.
بالاسى جايلى
جانسايا نۇرتازينوۆا سونداي انانىڭ ءبىرى. ء«ۇش جاپىراعىنىڭ ورتانشىسى انارى: – مام, ماما, اۋرۋحاناعا اۋىر حالدە تۇسكەن ناۋقاستا كوروناۆيرۋس بارلىعى انىقتالىپ, ءبىزدى, بىرنەشە دارىگەر, مەدبيكە مەن سانيتاردى كارانتينگە جاۋىپ تاستادى. ءبىزدىڭ بولىمشەنى اينالا اسكەريلەر قورشاپ تۇر... ەشكىمدى كىرگىزبەيدى دە, ەشكىمدى شىعارمايدى دا, – دەگەن بالامنىڭ داۋىسىن ەستىگەندە, قۇلاعىم شىڭىلداپ, ەكى كوزىم قاراۋىتىپ كەتتى», دەيدى ول. بۇل ەل بولىپ دۇرىلدەتە اتاپ وتەر ناۋرىز قارساڭى, 21-نەن 22-سىنە قاراعان ءتۇن بولاتىن. وسى حاباردى الىسىمەن تاڭدى كىرپىك ىلمەستەن اتىرىپ: «جاراتقان يەم, ءوز باسىما نە بەرسەڭ دە كونەمىن, تەك باۋىرلارىم مەن بالالارىم ەمەس, ەندى ماعان تەك كوتەرە الار عانا سىناق بەرەرسىڭ, ال مۇنى مەن كوتەرە المايمىن... جالىنامىن, جالبارىنامىن تەك بۇلاي ەمەس», – دەپ اللاعا ەكى قولىن جايا, كەۋدەسىن جۋعان كوز جاسىمەن قىزىنىڭ امان-ەسەن كەلۋىن تىلەپ, تاڭدى اتىرعان جانسايانىڭ ءمىناجاتى قابىل بولعانداي. ارادا ەكى جارىم تاۋلىك وتكەندە, ساراپتاما قورىتىندىسىندا ۆيرۋس جوق بولىپ, انار 14 كۇن ءۇي كارانتينىنە جىبەرىلەدى.
– 14 كۇن بارلىق تالاپتى ساقتاپ, ۇيدەن اتتاپ شىقپادىق. قورقىنىش, كۇدىك, ۇرەي, ءبارى دە بولدى. كۇتكەن كۇن جەتىپ, ۆيرۋس تابىلمادى دەگەن قورىتىندى شىقتى. نەگىزى انار ءالى ينتەرن, بىراق كۇندىز ساباعىن وقىپ, كەشكە №1 اۋرۋحانىنىڭ «قابىلداۋ بولىمىندەگى» جۇمىسىنا بارادى. دەمالىس كۇندەرى تاۋلىكتەپ كەزەكشىلىك اتقارادى.
وتكەندە «باسشىلارىمىز, جاسى ۇلعايعاندار مەن كىشكەنتاي بالاسى بارلار, دەمالىس الۋلارىڭىزعا بولادى دەپ ايتتى» دەگەنى ەسىمە ءتۇسىپ انارعا: – اقىسىز دەمالىسقا ءوتىنىش بەرسەڭشى, قايتەسىڭ, باس قاۋىپسىزدىگىڭ كەرەك, كىشكەنتايىڭ بار, ساعان بولادى, رۇقسات بەرەدى, ءالى تولىققاندى دارىگەر ەمەس, ينتەرنسىڭ عوي, – دەدىم. – جوق, ولاي بولمايدى, بۇرىن 2-3 كۇندە 1 رەت تاۋلىكتىك كەزەكشىلىككە شىعۋشى ەدىك, قازىر كۇن اينالىپ تاۋلىككە كەزەكشىلىككە شىعىپ جاتىر, جۇمىستاعىلارعا قيىن, ادام جوق. ال دارىگەر اتاۋلىنىڭ ءبارى وسى ينتەرندىك جولدى وتكەرەدى, ءوزىڭىز ايتۋشى ەدىڭىز عوي, «ەلدەن العىس ال, حالىققا قىزمەت قىل» دەپ, وسىنداي قىسىلتاياڭ كۇندەردە قالاي جاسىرىنىپ قالامىن؟ – دەيدى. قايتەيىن, قىزىم ءۇشىن ءىشىم قالتىراپ, قانشا ۋايىمداسام دا بالامنىڭ عۇمىر بويى بەرگەن تاربيەمنىڭ جەمىسى ەكەنىنە قۋاندىم», دەيدى انا.
اناسى جايلى
ينتەرن انار قۋانىشبەكوۆانىڭ اناسى جانسايا نۇرتازينوۆا – مۇعالىم. 30 جىلدىق ۇستازدىق عۇمىرى جەزقازعاندا وتكەن جانسايانىڭ نۇر-سۇلتان قالاسىنا قونىس اۋدارعانىنا ءالى جارتى جىل تولعان جوق. جەزقازعاندا العاشىندا باستاۋىش سىنىپتارعا ساباق بەرىپ, ودان قازاق ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى, مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى, ديرەكتور بولىپ, مۇعالىمدىك جولدىڭ بارلىق ساتىسىنان وتكەن ول ەلوردادا دا جانى قالايتىن مەكتەپكە كەلدى. «قازىر وقۋشىلارىما قاشىقتان ءبىلىم بەرىپ, وقشاۋلانعان ومىردە ماماندىعىمنان اجىراعانىم جوق. قىزىم: – ماما, ءسىزدىڭ وسىندا كەلگەنىڭىز قانداي جاقسى بولدى, ايتپەسە قازىرگى كۇنى جەزقازعاندا وتىرساڭىز جاياۋ جولعا شىعىپ كەتەر مە ەدىڭىز دەپ, كۇلەدى», دەيدى ۇستاز.
– مىنا اۋرۋ قوعامنىڭ ءبىراز نارسەگە كوزىن اشتى دەپ ويلايمىن. بۇرىن كىمنىڭ اقشاسى كوپ بولسا سول اقىلدى كورىنىپ, سونىڭ ايتقانىنا جۇگىنەتىن حالىق دارىگەر مەن مۇعالىمنىڭ قادىرىن, جالپى ەركىن ءجۇرىپ تۇرۋدىڭ ارتىقشىلىعىن ءبىلىپ, نە نارسەگە دە قايتا قاراپ, بۇرىن قۇندى دەگەندەرىنىڭ دە قانشالىقتى قادىرى بارلىعىن ەكشەيتىندەي بولدى. ويلاندىردى. قاي جەردە قاتەلەستىك, قاي تۇستا بىلمەستىك جاسادىق, تابيعاتتىڭ ءوزىن ايالاي الدىق پا, ادامدىق قاسيەتتەردىڭ اسىلى نە, سوعان قيانات جاسامادىق پا دەگىزدى. جالپى, نە ءبىر جاماندىقتىڭ دا جاقسى ساباعى بارلىعىن كورسەتتى.
ءبىر كۇندە قاشىقتان وقىتۋدى باستاپ كەتۋ بارىمىزگە دە وڭاي بولىپ جاتقان جوق. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە شاكىرتىڭە باعىت-باعدار, تاپسىرما بەرىپ ۇلگەرىپ, ودان ولارمەن كەرى بايلانىسقا شىعىپ, يگەرگەندەرىن تەكسەرۋ كەرەك. شاكىرتىڭ قارسى الدىڭدا وتىرىپ, كوزىنەن قانشالىقتى ۇعىنعانىن كورەتىن ەمەس, ۆيرتۋالدى الەم كومەگىمەن وقىتۋدىڭ بۇل قيىندىعىنان وزگە ءار ساباقتا ايتار ءار ءسوزىڭدى كادىمگىدەي سۇرىپتايسىڭ. ويتكەنى ول ءارى ۇعىنىقتى, ءارى كوپ ءسوزدى بولماسىن دەيسىڭ دە بالاماسىن ىزدەيسىڭ, ءار ساباقتىڭ جوسپارىن قۇراسىڭ. اتا-انا سونى ءتۇسىنىپ, قولداۋ كورسەتسە جاقسى, تۇسىنبەيتىندەر دە بار. بىراق مۇنىڭ دا دۇرىسى – عالامدىق جەتىستىكتەردى قولدانۋعا ۇيرەتىپ, قاي تۇستا جەتىمسىزدىك بارلىعىن كورسەتتى. كەي ەلدى مەكەندەردە ينتەرنەتتىڭ ەسەپ ءۇشىن قۇر قاعازدا بارلىعى انىقتالدى. ايتپەسە «قازاقستان تۇگەل تسيفرلاندىق, ينتەرنەت قولجەتىمدى» دەگەن اقپاراتتىڭ قانشالىقتى شىندىق ەكەنىن ءبىلىپ تە بولماس ەدىك. وقشاۋلانۋدىڭ بۇل دا ءبىر جاقسى جاعى بولدى.
ۇلتتىق تاعامنىڭ قادىرى
وسى كۇنى ەلدىڭ ءبارى «دۇرىس تاماقتانۋ» دەگەندى دارىپتەيدى. دۇرىس تا شىعار. بىراق ادامنىڭ اعزاسى تەگىندە جازىلعان, گەنىندە بەكىگەن تاعامنان ەرەكشە ءنار الاتىن بولسا كەرەك. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى جۇقپالى اۋرۋعا تابيعي ەت ونىمدەرىن تۇتىناتىنداردىڭ اعزاسىنىڭ قارسى تۇرۋ قابىلەتى جوعارى بولادى دەگەندى وقىپ, قىزىم كارانتيندە جاتقاندا يممۋنيتەتتى كۇشەيتۋ كەرەك دەپ كۇندە قۇرتكوجە, ەت, ت.ب. ۇلتتىق اسىمىزدىڭ تۇرلەرىن دايىنداپ, قۇنارلى, ءنارلى تاعامداردى جيىرەك بەردىم. قىزىم دا «نەگىزى, دۇرىس ىستەيسىز, وكپە مالدىڭ مايىن قاجەت ەتەدى, ال بۇل – ۆيرۋستىڭ كوزدەپ كەلەتىن ورنىنىڭ ءبىرى, ءبىزدىڭ ماما بىلەدى», دەپ كۇلەدى.
«كەشە انارىم العاشقى جۇمىس كۇنىنە قايتا شىعىپ, تاۋلىككە كەتتى. وسى كۇندەر تەزىرەك ارتا قالسىنشى», دەيدى جانسايا نۇرتازينوۆا.