استانادا حالىقارالىق استىق كونفەرەنتسياسى بولىپ ءوتتى. وعان تمد, اراب الەمى, ورتالىق ازيا, ەۋروپا, كاۆكاز جانە جەرورتا تەڭىزى جاعالاۋلارى ەلدەرىنەن 170-تەن استام بيزنەس قۇرىلىمدار وكىلدەرى قاتىستى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىن اشقان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ەۆگەني امان باسقوسۋدىڭ حالىقارالىق ماڭىزىنا توقتالا كەلە قازاقستاننىڭ الەمدىك استىق ەكسپورتتاۋشى رەتىندە سالماعىنىڭ جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقاندىعىنا توقتالدى.
كونفەرەنتسيانىڭ نەگىزگى ماقساتى قازاقستان استىعىن الەمدىك رىنوكتارعا جىلجىتۋعا ىقپال ەتۋ, تمد ەلدەرى استىق رىنوكتارىنىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋىن كۇشەيتۋ, ازيا مەن پارسى شىعاناعى ەلدەرىنىڭ ەكسپورتتىق رىنوكتارىن دامىتۋدىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرى مەن پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاۋ, كەدەن وداعىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن جاقسارتۋعا جاسايتىن ىقپالىن بولجامداۋ جانە تاعى باسقا ماسەلەلەر بولدى.
حالىقارالىق باسقوسۋدا ءسوز العان “قازاگرو” حولدينگى باسشىسى اسىلجان مامىتبەكوۆ ءوتىپ وتىرعان جيىن تەك قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, الەمدىك استىق رىنوگى ءۇشىن دە ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن قاتار حولدينگتىڭ استىق ءوندىرىسىن دامىتۋداعى, استىق ەكسپورتتاۋشىلارعا قولداۋ كورسەتۋدەگى جۇمىستارىنا توقتالا كەتتى. اسىلجان مامىتبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلى حولدينگ 5 ميلليون توننا استىقتى ساتىپ الۋ ارقىلى ونى ءوندىرۋشىلەرگە ءونىمدى وتكىزۋ ءماسەلەسىنە دە ەداۋىر جاردەم كورسەتكەن.
كونفەرەنتسيادا نەگىزگى باياندامانى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترىنىڭ ورىنباسارى ارمان ەۆنەەۆ جاسادى. ول جيىنعا قاتىسۋشىلاردى قازاقستان استىق ءوندىرىسىنىڭ قازىرگى جاعدايى مەن نەگىزگى باعىتتارى, ونى دامىتۋداعى قولدانىلىپ جاتقان شارالار تۋرالى حاباردار ەتتى.
وتكەن جىلى قازاقستان كۇردەلى اۋا رايى جاعدايىنا قاراماستان 20,8 ميلليون توننا استىق جينادى. بۇل 2008 جىلعى دەڭگەيدەن 34 پايىزعا ارتىق. سونىڭ ىشىندە 17,1 توننا بيداي جينالدى. وسى مول استىق قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرىپ, ونىڭ كولەمىن 12,5-13 ميلليون تونناعا دەيىن جەتكىزىپ وتىر.
وتكەن جىلدىڭ استىق ەكسپورتى ءۇشىن كۇردەلى جىلداردىڭ ءبىرى بولعانى بەلگىلى. الەمدى شارلاعان داعدارىس بۇل ماسەلەگە دە ءوز اسەرىن تيگىزبەي قالعان جوق. بىراق سوعان قاراماستان قازاقستان 2009 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 20 ناۋرىزىنا دەيىنگى ارالىقتا 5,5 ميلليون توننا استىق پەن ۇندى ەكسپورتقا شىعارا العاندىعىن اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا بولادى. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان ءۇشىن مۇمكىندىگىنشە مول پايدا بەرەتىن ۇن ەكسپورتى جىلدان جىلعا جاقسى دامىپ كەلەدى. ەگەر 2003 جىلى قازاقستاننىڭ استىق ەكسپورتىنداعى ۇننىڭ ۇلەسى بار بولعانى 10,6 پايىزدى قۇراعان بولسا, 2009 جىلى ەكسپورتتالعان استىقتىڭ جارتىسىنا دەيىنگى كورسەتكىشتى ۇن ەكسپورتى قۇرادى. وسى جىلى تازا ۇن ەكسپورتى رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتىپ 2,2 ميلليون توننا بولدى. ەگەر مۇنى استىق ەكۆيۆالەنتىمەن كورسەتەتىن بولساق, بۇل شامامەن العاندا 3,2 ميلليون توننا استىقپەن پارا-پار دەۋگە بولادى.
قازاقستان قازىرگى كۇنى ءوزىنىڭ استىق ەكسپورتىن ءارتاراپتاندىرۋ ماسەلەسىن بارىنشا قاراستىرۋدا. بۇرىنعى ءداستۇرلى رىنوكتارمەن قاتار قىتاي مەن وڭتۇستىك-شىعىس ازيا باعىتىنا استىق جونەلتۋ ءىسى بيىلعى جىلى العاش رەت جەمىسىن بەرە باستادى. وسى جىلى قىتايعا 10 مىڭ توننا استىق جونەلتىلدى. ماماندار مۇنى ازىرگە ءىستىڭ باستاماسى رەتىندە بالاۋدا. بولاشاقتا قىتاي باعىتىنا جونەلتىلەتىن استىق كولەمى بۇدان بىرنەشە ەسە اسىپ تۇسەتىندىگى انىق. ماسەلەن, “قازاقستان تەمىر جولى” ۇلتتىق كومپانياسى مەن قىتاي تەمىر جولى مينيسترلىگىنىڭ كەلىسسوزدەرى ناتيجەسىندە قىتاي جاعى 2010 جىلى 3 ميلليون توننا قازاقستان استىعىن ءوز اۋماعى ارقىلى ترانزيتتەۋگە الدىن الا كەلىسىم بەرىپ وتىر.
كونفەرەنتسيادا قازاقستان استىق وداعىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان تىلەۋباەۆ ءسوز الىپ, ۇستىمىزدەگى جىلعى ماۋسىمداعى استىق رىنوگىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى اڭگىمە قوزعادى.
سۇڭعات ءالىپباي.