وتباسى – وتاننىڭ ۇيىتقىسى,قوعامنىڭ بەرىك قورعانى

تۇرمىستىڭ تۇتقاسى – تۇتاستىق

كەشە «Rixos» قوناقۇيىندە «رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭەسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «وتباسى. ۇرپاقتاردىڭ الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىگى» دەگەن تاقىرىپتا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. ەلىمىزدە العاش رەت اتاپ وتىلگەلى وتىرعان وتباسى كۇنى قارساڭىنداعى شاراعا رەسەي, بەلارۋس جانە ليتۆا ەلدەرىنەن مارتەبەلى قوناقتار قاتىستى.

ايەل نەگىزىنەن ءۇيدىڭ ءسانى ءارى ءۇي ءىشىنىڭ تىرەگى رەتىندە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن تۇلعا ەكەنى ايان. قازاق حالقى ەجەلدەن وتباسى باقىتى مەن بايانىن دا نازىك جاراتىلىس يەلەرىمەن ساباقتاستىرىپ, سالت-ساناعا: «ايەل ء–ۇيدىڭ ءسانى», «جاقسى ايەل – ىرىس, جامان ايەل – ۇرىس», «قىزى باردىڭ – ءىزى بار», «اناڭدى قادىرلەسەڭ, ايەلىڭدى جابىرلەمە», «ايەلدىڭ جولى –ۇلكەن», «جاقسى ايەل جامان ەركەكتى تۇزەتەدى», «جاقسى ايەل جارىنىڭ جاقسىسىن اسىرار, جامانىن جاسىرار» دەگەن سياقتى دالا فيلوسوفياسى قۇندىلىقتارىن ءسىڭدىردى. قازاقى ءداستۇردىڭ قالىبىنا ۇيلەستىرە ايتاتىن بولساق, ايەل-انا ەجەلدەن ەر-ازاماتتىڭ سەنىمدى سەرىگى, اياۋلى جارى مەن ءجون سىلتەر اقىلشىسى بولىپ قۇرمەتتەلەدى. وتباسىنداعى بالا تاربيەسىنە ايەل-انا ارالاسپاي تىرشىلىكتىڭ تاعى دا اجارى مەن اسپانى اشىلماعان. كوشپەلى ءداۋىردىڭ داستۇرىندە بالا باعۋ, ياعني ونىڭ بەس جاسقا دەيىنگى ءوسىپ-جەتىلۋى انانىڭ اق ءسۇتى مەن ايالى الاقانى جىلۋىمەن جۇزەگە اسسا, ودان كەيىنگى كەزەڭدەگى تاربيەسىندە اكە مەن جالپى قوعامنىڭ اتقارار مىندەتى وراسان زور دەپ ەسەپتەلگەن. سوندىقتان دا حالقىمىز: «اكە – ايدىن, شەشە – ۇيا», «اكە كورگەن – وق جونار, شەشە كورگەن – تون پىشەر» دەپ ۇل-قىزىنىڭ ءتالىم-تاربيەسى مەن ونەگەلىك مەكتەبىنە اكە مەن انانىڭ بىردەي جاۋاپتى ەكەندىگىن ەسكەرتكەن. سولاي بولا تۇرعانمەن قاي قوعامنىڭ دا ايەلگە كوبىرەك مىندەت جۇكتەپ, بالا ءۇشىن انانىڭ ءرولى بارىنەن جوعارى تۇراتىنىن العا تارتۋى بەكەر بولماسا كەرەك. ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ, توزىمدىلىك پەن سابىرلىلىقتىڭ, تىنىشتىق پەن دۇنيە اجارىنىڭ كىلتى ايەلدىڭ جۇرەگىندە ەكەنى كۇمان كەلتىرمەس تاعى ءبىر شىندىق.

تۇرمىستىڭ تۇتقاسى – تۇتاستىق

كەشە «Rixos» قوناقۇيىندە «رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭەسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «وتباسى. ۇرپاقتاردىڭ الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىگى» دەگەن تاقىرىپتا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. ەلىمىزدە العاش رەت اتاپ وتىلگەلى وتىرعان وتباسى كۇنى قارساڭىنداعى شاراعا رەسەي, بەلارۋس جانە ليتۆا ەلدەرىنەن مارتەبەلى قوناقتار قاتىستى.

ايەل نەگىزىنەن ءۇيدىڭ ءسان ءارى ءۇي ءىشىنىڭ تىرەگى رەتىندە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن تۇلعا ەكەنى ايان. قازاق حالقى ەجەلدەن وتباسى باقىتى مەن بايانىن دا نازىك جاراتىلىس يەلەرىمەن ساباقتاستىرىپ, سالت-ساناعا: «ايەل ء–ۇيدىڭ ءسانى», «جاقسى ايەل – ىرىس, جامان ايەل – ۇرىس», «قىزى باردىڭ – ءىزى بار», «اناڭدى قادىرلەسەڭ, ايەلىڭدى جابىرلەمە», «ايەلدىڭ جولى –ۇلكەن», «جاقسى ايەل جامان ەركەكتى تۇزەتەدى», «جاقسى ايەل جارىنىڭ جاقسىسىن اسىرار, جامانىن جاسىرار» دەگەن سياقتى دالا فيلوسوفياسى قۇندىلىقتارىن ءسىڭدىردى. قازاقى ءداستۇردىڭ قالىبىنا ۇيلەستىرە ايتاتىن بولساق, ايەل-انا ەجەلدەن ەر-ازاماتتىڭ سەنىمدى سەرىگى, اياۋلى جارى مەن ءجون سىلتەر اقىلشىسى بولىپ قۇرمەتتەلەدى. وتباسىنداعى بالا تاربيەسىنە ايەل-انا ارالاسپاي تىرشىلىكتىڭ تاعى دا اجارى مەن اسپانى اشىلماعان. كوشپەلى ءداۋىردىڭ داستۇرىندە بالا باعۋ, ياعني ونىڭ بەس جاسقا دەيىنگى ءوسىپ-جەتىلۋى انانىڭ اق ءسۇتى مەن ايالى الاقانى جىلۋىمەن جۇزەگە اسسا, ودان كەيىنگى كەزەڭدەگى تاربيەسىندە اكە مەن جالپى قوعامنىڭ اتقارار مىندەتى وراسان زور دەپ ەسەپتەلگەن. سوندىقتان دا حالقىمىز: «اكە – ايدىن, شەشە – ۇيا», «اكە كورگەن – وق جونار, شەشە كورگەن – تون پىشەر» دەپ ۇل-قىزىنىڭ ءتالىم-تاربيەسى مەن ونەگەلىك مەكتەبىنە اكە مەن انانىڭ بىردەي جاۋاپتى ەكەندىگىن ەسكەرتكەن. سولاي بولا تۇرعانمەن قاي قوعامنىڭ دا ايەلگە كوبىرەك مىندەت جۇكتەپ, بالا ءۇشىن انانىڭ ءرولى بارىنەن جوعارى تۇراتىنىن العا تارتۋى بەكەر بولماسا كەرەك. ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ, توزىمدىلىك پەن سابىرلىلىقتىڭ, تىنىشتىق پەن دۇنيە اجارىنىڭ كىلتى ايەلدىڭ جۇرەگىندە ەكەنى كۇمان كەلتىرمەس تاعى ءبىر شىندىق.

وتباسى كۇنى قارساڭىندا وتكەن حالىقارالىق فورۋمعا بيلىك, ءبىلىم, عىلىم, بيزنەس, تاعى دا باسقا ءتۇرلى سالالاردا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن بەلگىلى تۇلعالار, مادەنيەت پەن ونەر قايراتكەرلەرى قاتىسىپ, وسى ورايدا وزدەرىن تولعانتقان ماسەلەلەردى ورتاعا سالدى. جيىندى اشقان «رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭەسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى نينا قايۋپوۆا الدىمەن قوناقتاردىڭ بارلىعىن وتباسى كۇنى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ, جيىننى