جاھانعا ۇسىنار جاۋھارلار

باعدارلاما اياسىندا جۇزەگە اسقان تۇشىمدى جۇمىستار ناتيجەسى شىن مانىندە ونەرىمىزدىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, حالقىمىزعا وركەنيەت بيىگىنەن كوز تىگۋگە تاماشا جول اشىپ بەردى. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن جارىق كورگەن تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتىلعان ءاربىر ۇسىنىس, باستاما بۇگىندە قازاق ۇلتىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتىپ كەلەدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز.

اتالعان جۇمىستاردىڭ ىشىندە, اسىرەسە, «جاھانداعى زاماناۋي قازاق­ستاندىق مادەنيەت» باعدار­لاماسىنىڭ الار ورنى ايرىقشا. باعدارلاما كۇشىنە ەنگەن كۇننەن باستاپ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن شەتەلدەردە زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەتىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىن كورسەتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان بۇل جوبانىڭ قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىن جاھاندىق كەڭىستىككە شىعارۋداعى ىقپالى مەن ءرولى زور بولدى. اتاپ ايتار بولساق, باعدارلاما اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيى قىتاي, ۇلىبريتانيا جانە بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا بىرقاتار حالىقارالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىردى. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە 2017 جىلدىڭ 14 قىركۇيەگىنەن 2018 جىلدىڭ 14 قاڭتارىنا دەيىن بريتان مۋزەيىندە ( ۇلىبريتانيا) وتكىزىلگەن «ەۋرازيانىڭ ەجەلگى كوشپەندىلەرى» حالىقارالىق كورمەسى مەن تاۋەلسىز­دىك كۇنى قارساڭىندا نيۋ-يورك قالاسىندا (اقش) ۇيىمداستىرىلعان «PHOTO fest.KZ – گۇلدەنگەن قازاقستان الەم فوتوسۋرەتشىلەرىنىڭ كوزىمەن» اتتى فوتوكورمەسىنە ايرىقشا توقتا­لىپ وتۋگە بولادى. فوتوكورمە ايا­سىندا قاتىسۋشىلار بۋراباي, قور­عال­جىن, باياناۋىل, ۇلىتاۋ, قار­قارالى, تۇركىستان, وتىرار, شارىن, شىمبۇلاق, مەدەۋ, تاڭبالى تاس, كولساي سىندى وتانىمىزدىڭ تاري­حى تەرەڭدىگىمەن تاعىلىمدى, تابي­عاتى سۇلۋلىعىمەن كوز تارتار اسەم جەرلەرىمەن فوتوسۋرەت ارقىلى تانى­سۋ­عا مۇمكىندىك الدى. قازاقتىڭ باي­­تاق دالاسى فوتوسۋرەت تىلىندە الەم حالقى­نىڭ نازارىن وزىنە بۇرعىزدى.

«جاھانداعى زاماناۋي قازاق­ستاندىق مادەنيەت» باعدارلاماسى­نىڭ كەلەسى باعىتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2017 جىلدىڭ جەلتوق­سان ايىنداعى بەلارۋس رەسپۋب­لي­كاسىنا رەسمي ساپارى اياسىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرى مۋزەيىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ارنالىپ تۇساۋى كەسىلگەن «التىن ادامنىڭ الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى» جوباسى شەڭبەرىندەگى « ۇلى دالاداعى كوشپەندىلەر تاريحى» اتتى كورمەدە ءوز جالعاسىن تاپ­قان بولاتىن. اتالعان كورمەنىڭ باعىتى ودان ءارى ماسكەۋ قالاسىنا بۇرىل­دى. 2018 جىلدىڭ 4 ساۋىرىندە ماس­كەۋدىڭ بۇكىلرەسەيلىك حالىق ونەرى مەن دەكوراتيۆتى-قولدانبالى ونەر مۋزەيىندە قازاقتىڭ مادەني قۇندى­لىقتارى رەسەي حالقىنا كەڭ اۋقىمدا تانىستىرىلدى. مادەني شارادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس­تى نىشانى رەتىندە «التىن ادام» كورەر­مەن نازارىنا ۇسىنىلدى.

تۋعان ەلدىڭ تاريحىن پاش ەتەر فوتو­كورمەلەر مەن مۋزەي جۇمىستارى عانا ەمەس, قازاقتىڭ تەاتر مەن كينو ونەرىن دە الەمدىك مادەني كەڭىس­تىكتە جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ – «جا­ھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» باعدارلاماسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ونىڭ بىردەن-ءبىر دالەلى – لوس-اندجەلەس پەن لوندون قالالارىندا «قىز جىبەك» (رەجيسسەرى – س.قوجىقوۆ), «اناعا اپارار جول» (رەجيسەرى – ا.ساتاەۆ), «الماس قى­لىش» (رەجيسسەرى – ر.ابدىراشەۆ) سىندى ۇلتتىق تۋىندىلارىمىزدىڭ كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلۋى ءھام اقش پەن ۇلىبريتانياداعى قازاق­ستاندىق كينو كۇندەرىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ءوتۋى. كينو كۇندەرى اياسىندا اقش-تىڭ ءىرى كينوكومپانيالارىنىڭ باسشىلارى جانە پروديۋسەرلەرىمەن رەسمي كەزدەسۋلەر, گولليۆۋد جۇلدىز­دارىمەن ىنتىماقتاستىق كەلىسسوزدەر, سونىمەن قاتار لوس-اندجەلەس كينو­اكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى.

وتاندىق كينو يندۋسترياسى مەن گولليۆۋدتىق كينوكومپانيالار ارا­سىنداعى ارىپتەستىك بايلانىس مۇنى­مەن شەكتەلمەي, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءساتتى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. «قازاق­فيلم» اق كينوستۋدياسىنىڭ گولليۆۋدتىق كينورەجيسسەر دجەف ۆەسپامەن بىرلەسە تۇسىرگەن «امىرە» كينوكارتيناسى ءسوزىمىزدى دايەكتەي تۇسەدى. كينونارىققا شىققانىنان باس­تاپ-اق كورەرمەننىڭ قىزۋ پىكىر­تالاسىنا ارقاۋ بولعان بۇل ءفيلمنىڭ ۇلتتىق كينوشەجىرەدەن الار ورنى ايرىقشا. ەڭ باستىسى, كينو ءتىلى ارقى­لى الەم امىرەدەي قازاقتىڭ كومەيىنە بۇلبۇل ۇيا سالعان ءبىرتۋار ءانشىسىن تانىپ, ونەرىنە باس ءيىپ جاتسا – اتالمىش جوبانىڭ ءوز مىندەتىن تولىقتاي اتقارعانى دەپ بىلەمىز.

سونداي-اق اتالعان مادەني باعدار­لاما نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلعان جانە ءبىر ماڭىزدى وقيعا – ۇلتتىق تەاتر ونەرىنىڭ الەم ەلدەرىن ارالاۋى. 2018 جىلى «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترى يتاليا, ۆەنگريا ەلدەرىندەگى گاسترولدىك ساپارىن ءساتتى وتكىزسە, اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىن­دا يتاليانىڭ بىرنەشە قالاسىندا كورسەتكەن ونەرى ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىمەن جەرگىلىكتى حالىق تاراپىنان ىستىق ىقىلاسقا يە بولدى. سونىمەن قاتار جوبا اياسىندا «قازاقكونتسەرت» مەم­لەكەتتىك كونتسەرتتىك ۇيىمى يتاليا, فرانتسيا, گەرمانيا, اۋستريا, رەسەي ت.ب. ەلدەرگە ۇلكەن گاسترولدىك ساپارمەن شىعىپ, ءساتتى ونەر كورسەتىپ قايتتى. سونداي-اق تاۋەلسىز مەملە­كەتىمىزدىڭ مادەني تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءتور قالانىڭ ءتول پەرزەنتى – نۇر-سۇلتان قالاسى جاستار تەاترى وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەني استاناسى دەگۋ قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق بەدەلدى ميۋزيكل فەس­تيۆالىنە جولداما الىپ, الەمدىك ونەر ساراپشىلارىنىڭ جوعارى باعا­سىن ارقالاپ, ەلگە ابىرويمەن ورالدى.

– «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاما­سىنىڭ ارقاسىندا «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ الدىنان تاماشا مۇم­كىندىكتەر اشىلدى. «اباي», «قىز جىبەك», ء«بىرجان-سارا» سىندى ۇلتتىق وپەرا ونەرىمىزدىڭ جاۋھارلارىن الەمگە تانىتۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى تۋدى. قازاقتى الەمگە باي تاريحى مەن ونەرى ارقىلى تانىتا الساق, سول جاۋاپكەرشىلىكتى ابىرويمەن ارقالاۋعا بىزدەي جاستاردىڭ كۇش-جىگەرى, تالانتى جەتىپ جاتسا, باقىتتىمىز, – دەيدى «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى الان بورىباەۆ.

راسىمەن دە «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسى ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ اياسىن كەڭەيتىپ, جاس تالاپكەرلەردىڭ الدىنان ۇلكەن مۇمكىندىكتەر ەسىگىن ايقارا اشىپ بەردى. سونداي تالانتتىڭ ءبىرى – وسى الان بورىباەۆ. الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك وپەرا تەاترلارى ساحناسىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن مۋزىكا مايتالمانى جەت­كەن ءاربىر جەتىستىگىمەن قازاقتىڭ ابى­رويىن اسقاقتاتىپ جۇرگەنى ءسوزسىز. سول سەكىلدى اۋەزدى ۇنىمەن الەمدى الديلەگەن ديماش قۇدايبەرگەن, ماريا مۋدرياك سىندى دارىندار, ولاردىڭ ءىزىن باسىپ كەلە جاتقان ەرجان ماكسيم, دانەليا تولەشوۆاداي جاس ورەندەر ونەرىن بۇگىندە جاھان بىلەدى, مويىندايدى. بۇل دا بولسا, ءسوزسىز, ۇلتىمىزدىڭ مەرەيى. الەمدىك ساحنا ارەنالارىنا ايقارا جول اشىپ بەرگەن ايتۋلى جوبانىڭ جەمىستى ناتيجەسى دەپ بىلەمىز.