تورتكۇل دۇنيە كوروناۆيرۋستىڭ قۇرساۋىندا قالدى. ادامزات ىندەتتىڭ جالپاق الەمگە جايىلعانىنا الاڭداۋلى. قىسقاسى, پاندەميا جاھان بويىنشا باستى تاقىرىپتىڭ ارقاۋىنا اينالدى. شەتەلدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا وسى تاقىرىپتى كەڭىنەن قاۋزايدى.
Washington Post گازەتى بۇگىنگى پاندەميا جانۋارلاردىڭ ەمەس, ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندەگى ماسەلە ەكەنىن جازادى. جانۋارلار الەمىمەن ادامداردىڭ قاتىناسى تۋرالى ماقالاسىندا بۇگىنگى تەندەنتسيالار مەن جاھاندانۋدىڭ سالدارى وسىنداي ىندەتكە اكەلىپ سوقتىرعانى تۋرالى تالدانعان. «1 ميلليوننان اسا ادام جۇقتىرعان كوروناۆيرۋس بۇعان دەيىنگى باسقا دا پاندەميالار سياقتى جانۋارلاردان پايدا بولدى. دەگەنمەن عالىمدار ماسەلەنىڭ جانۋارلاردا ەمەس, وزىمىزدە ەكەنىن ايتادى. جابايى اڭداردىڭ اعزاسىندا ارقاشان ۆيرۋس بولادى. الايدا ساۋدانىڭ جانۋارلار دۇنيەسىنە دە جەتۋى, ۋربانيزاتسيا مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ينتەنسيفيكاتسياسى جانۋار اعزاسىنداعى ۆيرۋستىڭ ادامعا وتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى باسىلىم.
سونىمەن قاتار مۇنداي زەرتتەلمەگەن ۆيرۋستىڭ 1,7 ميلليونعا جۋىعى بارىن ايتىپ, باسىلىم فاۋناعا قاتىناسىمىزدى وزگەرتۋگە, جانۋارلاردى قامقورلىققا الۋعا شاقىرادى. «زەرتتەۋشىلەر كوروناۆيرۋس پاندەمياسىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ەكونوميكالىق داعدارىسپەن كۇرەسىپ جاتقان الەمگە بەلگى دەيدى. بۇل جانۋارلارعا سەرىكتەس رەتىندە قاراپ, ولاردىڭ دۇنيەسىن قورعاۋعا الۋ كەرەكتىگىن بىلدىرەدى. ادامعا تونگەن ينفەكتسيالىق كەسەلدىڭ 70 پايىزى زوونوتيكالىق سەبەپتەن. عالىمداردىڭ پايىمىنشا, جابايى الەمدە 1,7 ملن انىقتالماعان ۆيرۋس بار. ءدال قازىر ولار جانۋاردان ادامعا جۇعاتىندارىن انىقتاۋ ۇستىندە», دەيدى Washington Post.
The Guadrian گازەتى ەۋروپا عالىمدارى ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ جىل سوڭىنا دەيىن ۇيدەن شىقپاۋى كەرەك دەگەن تۇجىرىمعا كەلگەنى تۋرالى جازادى. «COVID-19 سالدارىنان بيىل كاتوليكتەر قاسيەتتى مەرەكەلەرىنىڭ ءبىرى – پاسحانى ۇيدە قارسى الدى. مۇنداي شارالار ءالى دە سوزىلۋى مۇمكىن. ميكروبيولوگ يەن كۋك-يۋنگ ۆيرۋستىڭ انىقتالۋى شىلدەگە دەيىن جالعاساتىنىن ايتتى», دەلىنگەن ماقالادا.
ال قىتاي گازەتى China Morning Post ۆيرۋستىڭ تارالۋىن انىقتاۋ ءۇشىن جاسالعان تاجىريبە ناتيجەسىن جاريالادى. زەرتتەۋشىلەر 6 ناۋقاستى باقىلاۋعا الىپ, جاڭا COVID-19 ۆيرۋسى 48 ساعاتتىڭ ىشىندە 100 رەت كوبەيەتىنىن انىقتاعان. بۇعان دەيىن انىقتالعان Sars ۆيرۋسى ءدال وسىنداي ۋاقىتتا تەك 10-20-عا ارتاتىنى بەلگىلى بولىپ ەدى. عالىمدار جاڭا ۆيرۋستىڭ يممۋنيتەتتى بىرتە-بىرتە زاقىمدايتىنىن, قابىنۋ رەاكتسياسى باياۋ بولاتىنىن دا ايتىپتى.
تۇركيانىڭ Cumhuriyet گازەتى ەلدەگى سوزىلمالى اۋرۋعا دۋشار بولعان ناۋقاستاردىڭ ەم-دومى كەيىنگە قالدىرىلعانى تۋرالى جازادى. «قازىردە بارلىق ناۋقاستىڭ اۋرۋحانادا بولۋى قاۋىپتى. بۇگىنگى تاڭدا تەك ۆيرۋس جۇقتىرعاندار مەن راكپەن اۋراتىنداردى عانا اۋرۋحانادا قالدىردىق. ونىڭ ءوزى ەكىنشىلەرى ءۇشىن قاۋىپتى. ويتكەنى, ولاردىڭ بارلىعىن باقىلايتىن دارىگەرلەر ورتاق. بۇل يممۋنيتەتى ونسىز دا تومەن ناۋقاستارىمىزدى قاتەرگە تىگۋمەن بىردەي», دەيدى گازەتكە سۇحبات بەرگەن ىستانبۇل مەديتسينا پالاتاسىنىڭ باسشىسى پىنار سايپ. سونىمەن قاتار باسىلىم حالىقتى دارىحانالارعا سەبەپسىز بارۋدى قويۋعا شاقىرادى. حالىقتىڭ ءدارىحانالاردى ءجيى جاعالاۋىنا ۇكىمەتتىڭ ماسكالاردى تەگىن تاراتۋ شەشىمى سەبەپ بولعان. ىستانبۇل ءدارىحانالار پالاتاسىنىڭ باسشىسى زافەر دجەناپ سارىاليوعلۇ «مينيسترلىكتەن ماسكاڭىزدى الىڭىز» دەگەن حابارلاما كەلمەيىنشە دارىحانالارعا كەلمەۋىڭىزدى وتىنەمىز», دەيدى.
«ۆەچەرنيايا موسكۆا» گازەتى رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ ەپيدەميا جازدىڭ باسىندا توقتايدى دەگەن تۇجىرىمىن جاريالادى. «ۆيرۋسولوگ ۆيكتور زۋەۆ تە اكادەميا عالىمدارىمەن كەلىستى. «البەتتە, بۇگىنگى قيىن جاعدايدا ەرتەڭ نە بولاتىنىن كەسىپ ايتۋ قيىن. الايدا عالىمدارمەن كەلىسەمىن, بۇل ىندەت جاز باستالماي توقتاۋى ەكىتالاي», دەلىنگەن گازەت بەتىندە. سونىمەن بىرگە كرەماتوريلەردىڭ جۇمىسىنا تەكسەرىس جۇرگىزىلەتىنىن, ولاردىڭ تاپسىرمانى ۋاقىتىلى ورىنداپ جاتقانى تۋرالى جازادى.