كەشە «نۇر وتان» حدپ عيماراتىندا جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋدە ۇلتتىق تاريحتىڭ ءرولى تاقىرىبىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە ەلىمىزدىڭ بەلگىلى ساراپشىلارى, تاريحشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى اتالعان ماسەلە بويىنشا ءوز پايىمدارىن ورتاعا سالدى.
كەشە «نۇر وتان» حدپ عيماراتىندا جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋدە ۇلتتىق تاريحتىڭ ءرولى تاقىرىبىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە ەلىمىزدىڭ بەلگىلى ساراپشىلارى, تاريحشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى اتالعان ماسەلە بويىنشا ءوز پايىمدارىن ورتاعا سالدى.
اتالعان شارا «نۇروتان» حدپ قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىمەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتى جانە مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىمەن بىرلەسە ۇيىمداستىرىلعان. وتىرىستا ءسوز العان «نۇر وتان» حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باۋىرجان بايبەك جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزىنا كەڭىنەن توقتالدى.
ەلباسى, «نۇر وتان» حدپ توراعاسى ن.ءا.نازارباەۆ ءوتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «قازاقستان–2050» ستراتەگياسىندا ەل دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن جاريالاعان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى: «بۇل تاريحي قۇجات – قازاقستاننىڭ زامانعا ساي ساياسي ۇستانىمىن, كەلەشەك كەلبەتىن, ۇزاق مەرزىمگە باعامداعان ۇلتتىق دامۋ جوسپارى. سوندىقتان بولاشاق باعدارىمىز, العا قويعان ماقسات-مۇراتىمىز ءبارىمىز ءۇشىن ايقىن», – دەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, پارتيانىڭ نەگىزگى قۇجاتى – ساياسي دوكترينا جوباسىندا زيالى قاۋىمنىڭ ءرولى ەرەكشە كورسەتىلگەن. جاستاردىڭ رۋحىن وياتىپ, تاريحي تاربيەنىڭ ماڭىزىن ناسيحاتتاۋدا زيالى قاۋىمنىڭ ءرولى ەرەكشە زور. سول ءۇشىن ەل تاريحىن زەرتتەۋدىڭ ءمانى بارىنشا ماڭىزدى. سوندىقتان زيالى قاۋىمنىڭ, تاريحشىلاردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ كەرەك. بۇل باعىتتا پارتيا تاراپىنان بارىنشا قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى.
باۋىرجان بايبەك وسى تۇرعىدان پارتيا بىرنەشە ۇسىنىستار ۇسىنىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى. ءبىرىنشى – جاستار ماسەلەسى. وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىندا وتانشىلدىق سەزىمدى نىعايتۋعا اسا ءمان بەرۋ كەرەك, دەي كەلىپ پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن مەجەسىنە جەتكىزەتىن, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتىپ, حالقىمىزدىڭ بولاشاعىن باياندى ەتەتىن دە وسى جاستار ەكەندىگىنە نازار اۋدارتتى. سوندىقتان ۇرپاقتار ساباقتاستىعى ساقتالۋى ءتيىس. ەكىنشى – ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋ. قازاق «تاربيە – تال بەسىكتەن» دەگەن. دەمەك, بالاباقشادان باستاپ, مەكتەپ, جوعارى وقۋ ورنى قابىرعاسىندا ءار توپتىڭ ەرەكشەلىگىنە قاتىستى ءوز اۋديتورياسىنا تۇسىنىكتى وقۋلىقتار, وقۋ-باعدارلامالىق جوسپارلار, ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىقتار دايارلاۋ قاجەت. «ەلىمىزدە ۇلت تاريحىن وقىتۋدىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتىن ەنگىزۋگە قىراعى بولۋىمىز ورىندى. مۇندا ۇستازداردىڭ اتقارار ءرولى ارتادى. ويتكەنى, بالالارىمىزعا دۇرىس تاربيە بەرەر, تاريحتى تۇسىندىرەر, اۋىل-ايماققا زەردەلەگەن تاريحتى جەتكىزەر مۇعالىمدەر بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, لايىقتى ادەبيەت ارقىلى ەل تاريحىن ءوز دەڭگەيىندە جەتكىزە الامىز. جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە تاريحي كىتاپتاردىڭ ءمانى زور. وقۋشىنىڭ ءوز تىلىندە جازىلعان دۇنيەلەرىن كوبەيتۋىمىز كەرەك», – دەدى ب.بايبەك وسى ماسەلە جونىندە.
ءۇشىنشى ماسەلە رەتىندە ول قوعامدىق پىكىردى قالىپتاستىرىپ, جاستاردىڭ تاريحي تانىمىن ارتتىرۋدا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن اتادى. «مۇندا جۋرنال, راديو, تەلەديداردىڭ اتقارار قىزمەتى وراسان. ەلىمىزدىڭ تاريحىن باياندايتىن دەرەكتى فيلمدەر قاتارىن جانە اقپاراتتىق-تانىمدىق حابارلار سانىن ۇلعايتۋ قاجەت. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان تاريحي كوركەم فيلمدەر, مۋلتفيلمدەر پاتريوتتىق سەزىمدى وياتۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى», – دەدى باۋىرجان بايبەك.
وسى رەتتە «مىڭ بالا» ءفيلمىنە قىزىعۋشىلىق كوپشىلىكتىڭ تاريحقا دەگەن قاجەتتىلىكتىڭ بارىن انىق كورسەتكەندىگىن ورتاعا سالدى. «باسقا ەلدەردىڭ تاريحي سەريالدارى وزدەرىنىڭ ۇلت رۋحىن كوتەرەدى ءارى وزگە ەلگە ءوزىن تانىستىرادى. بىزگە دە وسى جۇمىستاردى جۇيەلى جۇرگىزۋ كەرەك», – دەپ اتاپ ءوتتى وسى جونىندە. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە جاستاردىڭ باسىم بولىگى ينتەرنەتتى پايدالانادى. سوندىقتان تاريحي جوبالاردى, بەينە-روليكتەردى جاستاردىڭ نازارىن اۋداراتىنداي ەتىپ جاساپ, ينتەرنەتكە ورنالاستىرعان ءجون. جاستاردىڭ زامان ۇدەرىسىنەن قالماۋىن ەسكەرىپ, ۇلت تاريحى تۋرالى مالىمەتتەر مەن دەرەكتەردىڭ قىسقاشا انىقتامالارىن ەڭ تانىمال رەسۋرستار ارقىلى تاراتۋدى ەسكەرۋ قاجەت.
«تاريحىمىزدى زەردەلەي وتىرىپ, جاستارىمىزدىڭ بويىندا ەلگە دەگەن قۇرمەتتى ارتتىرا الامىز جانە وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن نىعايتامىز. تەك ءبىلىمدى, وي-ساناسى تەرەڭ, اقىل-ويى دامىعان, ەڭ باستىسى, ءوز ەلىن سۇيەتىن, تاريحىنا قانىق جاستار عانا سەرپىندى دامۋدىڭ كەپىلى بولىپ, ەلىمىزدىڭ باياندى بولاشاعىن قامتاماسىز ەتە الادى. سوندىقتان دا, بيلىك پارتياسى وسى باعىتتار بويىنشا جۇمىستا حالىقتى ءبىر ىكتىرۋگە كۇش سالۋدا», دەدى توراعا ورىنباسارى.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن سۇحباتىندا ب.بايبەك مەملەكەتتىك حاتشى م.ءتاجيننىڭ تاريحقا قاتىستى وتكىزگەن جينالىسىنا توقتالا كەلىپ, ۇلتتىق تاريحتى دامىتۋ جولىندا پارتيانىڭ نەگىزگى ماقساتى جاستاردى بىرىكتىرىپ, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العالى بەرگى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە جۇمىلدىرۋ قاجەتتىگىن اتادى. «پاتريوتتىق سەزىمدى قالىپتاستىرۋ جولىندا ءبىز ۇلكەن جۇمىستاردى اتقاراتىن بولامىز. وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ پارتيا توراعاسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وڭىرلەردە ءماسليحاتتار مەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ بىرلەسۋىمەن قۇرىلعان جۇمىس توبىندا پارتيا دوكتريناسىنىڭ جوباسى ازىرلەندى. جوبا پارتيانىڭ اتا زاڭى دەپ ايتۋعا بولادى», – دەدى ول.
دوكترينا جوباسىندا پارتيانىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارى ايقىندالىپتى. سونىمەن قاتار, پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەلباسى پارتيا سەزى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 18 قازانىندا وتەتىندىگى تۋرالى قاۋلىعا قول قويعاندىعىن جانە كەلەسى اپتادا پارتيا دوكتريناسىنىڭ جوباسى پارتيالىق سايتتار مەن باسىلىمداردا جاريالاناتىنىن حابارلادى.
ب.بايبەكتىڭ ايتۋىنشا, سودان كەيىن جوسپار بويىنشا دوكترينا جوباسى كوپشىلىك اراسىندا تالقىلانىپ, سەزد قاراۋىنا ۇسىنىلاتىن بولادى. «جيىرما جىل تاريحي تۇرعىدان قاراعاندا وتە از كەزەڭ. بىراق, وسى جىلدار ىشىندە قازاقستاننىڭ بەدەلى ءوسىپ, ەكونوميكاسى دامىپ, ۇلتتىق سانا-سەزىم قالىپتاستى. سوندىقتان ۇلتتىق تاريحتى زەرتتەۋ, زەردەلەۋ ماسەلەسى وتە ماڭىزدى», دەدى باۋىرجان قىدىرعالي ۇلى.
ونىڭ اتاپ وتكەنىندەي, پارتيانىڭ نەگىزگى ماقساتى – تەك قانا پارتيا مۇشەلەرىنە عانا ەمەس, بارلىق جاستارعا قولۇشىن بەرۋ. «جاس وتان» جاستار قاناتى تەك قانا پارتيانىڭ ءبىر پىكىر الىسۋ الاڭى عانا ەمەس, جاستاردىڭ دا ءسوزىن جەتكىزەتىن الاڭ بولىپ تابىلادى.
باسقوسۋدا مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بۇركىتباي اياعان, «قازاقفيلم» اق توراعاسى ەرمەك امانشاەۆ, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى حانكەلدى ءابجانوۆ, «ايقىن» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى نۇرتورە ءجۇسىپ جانە ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».