سەمەي جوبالىق كەڭسەسىندە ولكەتانۋشى, شەجىرەشى كليم تولەمىس ۇلىمەن «ونەگەلى تۇلعا» تاقىرىبىندا كەزدەسۋ ءوتتى. م.قوزىباەۆ اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىمەن بىرلەسكەن مازمۇندى شارا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلدى.
82 جاستاعى ولكەتانۋشى بار عۇمىرىن سەمەيگە قاراستى شۇبارتاۋ ءوڭىرىنىڭ تانىمال تۇلعالارى مەن تاريحىن زەرتتەۋگە ارناعان. ولكە تاريحىنان سىر شەرتەتىن زامانا دەرەكتەرى - اسا قۇندى تاپتىرماس قۇجاتتار قورىنا جاتادى.
زەرتتەۋ جۇمىستارى وڭىردەگى ارحيۆ قورلارىن قاراستىرۋمەن شەكتەلمەگەن. موڭعوليا, قىتاي مەملەكەتتەرىندە بولىپ, سول ەلدەردەگى قازاق دياسپوراسىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ, تۇرمىس-تىرشىلىگى, مادەنيەتى تۋرالى اسىرەسە, كەرەي رۋىنا قاتىستى قورىن قىزىقتى قۇجاتتارمەن تولىقتىرا تۇسكەن. كليم تولەمىس ۇلىنىڭ جازعان, جيناعان دەرەكتەرى تاريحتىڭ قۇندى قۇجاتتارى. قۇجاتتار بۇگىن ءۇشىن دە, كەلەشەك ءۇشىن قىزمەت ەتەرى ءسوزسىز.