بۇرىن نەگىزىنەن شيكىزات ەكسپورتتاۋشى ەل ەدىك. بۇگىندە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق مەملەكەتكە اينالۋ ماقساتى الدا تۇر.
وسى ورايدا ينۆەستيتسيالىق باعىتتى دامىتۋ ماقساتىمەن «استانا – جاڭا قالا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قىزمەتى كۇشەيتىلگەن. ءسويتىپ, سول جاعالاۋداعى جاڭا اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعى مەن ءوندىرىس ايماعىنداعى يندۋستريالىق پارك دامۋ جولىندا. اەا-نىڭ نەگىزگى ماقساتى جاڭا اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىنىڭ جىلدامداتىلعان قۇرىلىسى مەن شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى جوعارى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس قۇرۋ ەكەنى ماعلۇم. مۇندا ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى ينۆەستيتسيالىق جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ەرەكشە قۇقىقتىق جۇيە قولدانىلادى. ينۆەستورلار 10 جىلعا دەيىن جەر تەلىمىن جالعا الۋ اقىسىنان, م ۇلىك, تابىس سالىعىنان بوساتىلعان. مۇنىمەن بىرگە, قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ قۇنىن قايتارۋ دا قاراستىرىلعان. كەدەندىك باج سالىعى دا تولەنبەيدى.
بۇرىن نەگىزىنەن شيكىزات ەكسپورتتاۋشى ەل ەدىك. بۇگىندە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق مەملەكەتكە اينالۋ ماقساتى الدا تۇر.
وسى ورايدا ينۆەستيتسيالىق باعىتتى دامىتۋ ماقساتىمەن «استانا – جاڭا قالا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قىزمەتى كۇشەيتىلگەن. ءسويتىپ, سول جاعالاۋداعى جاڭا اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعى مەن ءوندىرىس ايماعىنداعى يندۋستريالىق پارك دامۋ جولىندا. اەا-نىڭ نەگىزگى ماقساتى جاڭا اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىنىڭ جىلدامداتىلعان قۇرىلىسى مەن شەتەلدىك جانە وتاندىق ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى جوعارى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس قۇرۋ ەكەنى ماعلۇم. مۇندا ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى ينۆەستيتسيالىق جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ەرەكشە قۇقىقتىق جۇيە قولدانىلادى. ينۆەستورلار 10 جىلعا دەيىن جەر تەلىمىن جالعا الۋ اقىسىنان, م ۇلىك, تابىس سالىعىنان بوساتىلعان. مۇنىمەن بىرگە, قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ قۇنىن قايتارۋ دا قاراستىرىلعان. كەدەندىك باج سالىعى دا تولەنبەيدى.
ايماقتا بۇگىنگە دەيىن 1,2 ترلن. تەڭگەلىك ينۆەستيتسيا يگەرىلگەن. ونىڭ 130 ملرد. تەڭگەسى 2012 جىلدىڭ ۇلەسىندە. اەا ءمىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا جاڭا ءوندىرىستەر قۇرىپ, سونىڭ ەسەبىنەن قالانى دامىتۋ ەكەنى بەلگىلى. وتكەن جىلى تىكۇشاقتاردى قۇراستىرۋ زاۋىتى سالىندى. ونى «ەۆروكوپتەر كازاحستان ينجينيرينگ» جشس جۇزەگە اسىردى. جوبانىڭ قۇنى 2,2 ملرد. تەڭگە بولدى. فرانتسۋز تەحنولوگياسى بويىنشا شىعارىلاتىن تىكۇشاقتار ەل اۆياتسياسىنىڭ قاجەتتىلىگىن وتەيدى. نەگىزىنەن, شۇعىل مەديتسينالىق كومەك, تابيعي اپاتتان قۇتقارۋ, پوليتسيا جانە شەكارالىق قاداعالاۋ قىزمەتتەرىنە پايدالانىلادى. مودۋلدىك جەلى قۇراستىرۋ ايقىنداماسى ەس 145 تىكۇشاعى ايماقتىق وپەراتورلاردىڭ قولايىنا بەيىمدەلگەن. بىلتىر زاۋىتتا 8 تىكۇشاق قۇراستىرىلدى. ولاردىڭ جالپى قۇنى 13,5 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
فوتوەلەكترلى مودۋل جيناۋ زاۋىتى دا ىسكە قوسىلۋعا دايىن. بۇل عاجايىپ جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا «استانا SOLAR» جشس 5 ملرد. تەڭگە جۇمسادى. بالامالى ەنەرگيا كوزى بولىپ تابىلاتىن فوتوەلەكترلى پلاستينالار مەن فوتوەلەكترلى مودۋلدەر جىلىنا 50 مۆت وندىرەدى. ونداعى وندىرىستە نەگىزگى شيكىزات قازاقستاندىق مەتاللۋرگيالىق كرەمني بولماق. زاۋىتتىڭ العاشقى قاداسى قاعىلماي تۇرىپ-اق وتاندىق ونىمدەرگە باسىمدىق بەرۋ كوزدەلگەن. ويتكەنى, ەلىمىزدە جاڭا ءونىم شىعارۋدىڭ الدىندا, اۋەلى وندىرىستىك جەلى جاساۋ الدىن الا قاراستىرىلادى. كاسىپورىن فرانتسۋزدىق وزىق تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, Semco Ingeeniring, ECM جانە CEIS كومپانيالارىنىڭ قاتارىندا. مۇنىمەن بىرگە, فرانتسيانىڭ, ياعني بالامالى ەنەرگيا كوزى مەن اتوم ەنەرگياسى بويىنشا كوميسسارياتىنىڭ قولداۋىمەن فرانتسۋزدىق كونسورتسيۋم تەحنولوگياسى جەلىسىمەن دۇنيەگە كەلىپ وتىر. قازىر زاۋىتتا جوندەۋ جۇمىستارى مەن شىعارىلعان ونىمدەردىڭ ساپاسىن تەكسەرۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتىر.
بۇلارمەن قاتار, «اۆياتسيالىق تەحنيكالىق ورتالىق قۇرۋ» جشس «قاي» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءىسىن باستادى. ول اقش-تىڭ «Cessna Air Craft» جەڭىل موتورلى ۇشاقتارىنىڭ ۇلگىسىندە جاسالادى. ۇشاقتار تۇپنۇسقانىڭ جابدىقتارىمەن, سونداي-اق قازاقستاندا جاسالعان بولشەكتەرمەن قۇراستىرىلادى. جوبانىڭ قۇنى 8,9 ملرد. تەڭگە. وسى كۇندەرى ءوندىرىستىڭ جوبالىق-سمەتالىق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
يندۋستريالىق پارك تە ەل نازارىندا. بۇگىندە پارك اۋماعىنا 166,0 ملرد. تەڭگە بولاتىن 46 جوبا تارتىلعان. ولاردىڭ 19-ندا قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 16-ندا جوبالاۋ شارالارى پىسىقتالۋدا. ال 11 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, جۇمىس ىستەپ تۇر. «لوكوموتيۆ قۇراستىرۋ زاۋىتى» اق «General Electric» امەريكالىق تەحنولوگيا بويى نشا «Evolution» تەپلوۆوزدارىن قۇراستىراتىن زاۋىت.
«تۇلپار تالگو» جشس Patentes Talgo S.L. جاڭا تەحنولوگياسى نەگىزىندە جولاۋشىلار ۆاگونىن شىعارىپ جاتىر. زاۋىت حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا ساي, جوعارى رەنتابەلدى جانە وندىرىستىك پروتسەستە وتە ءتيىمدى جوبالانعان. بۇل زاۋىتتىڭ تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق. «ەلەكتروۆوز قۇراستىرۋ زاۋىتى» جشس زاماناۋي ەلەكتروۆوزدار قۇراستىرادى. فرانتسيانىڭ «ALSTOM» تەحنولوگياسى بويىنشا جاسالاتىن ەلەكتروۆوز سالانىڭ ەڭ جوعارى ستاندارتتارىنا جاۋاپ بەرەدى. زاۋىت 2012 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا اشىلدى. قازىرگى تاڭدا ءبىرىنشى ەلەكتروۆوزداردى قۇراستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. ودان وزگە «Led system media» جشس يننوۆاتسيالىق ەنەرگيا ۇنەمدەۋشى جارىق ديودتى شامدار دا شىعارادى. ونىڭ دا يگىلىگىن كورەر كۇن الىس ەمەس.
پاركتەگى جۇمىس ىستەپ تۇرعان 11 كاسىپورىن وتكەن جىلى 57,4 ملرد. تەڭگەنىڭ قىزمەتىن كورسەتىپ, ءونىمىن شىعارىپتى. بۇل جالپى استانا قالاسىنىڭ ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ 30 پايىزىن قۇرايدى. سونداي-اق, كاسىپورىندار 2010 جىلدان بەرى ەلىمىزگە 148 ملرد. تەڭگە كولەمىندە پايدا اكەلگەن. الەمدەگى وزىق تەحنولوگيالار پايدالانىلعاندىقتان زاۋىتتاردىڭ ءبارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي سالىنعان. ەكولوگيالىق جاعىنان تازا ءارى قۋات كوزدەرىن ۇنەمدى پايدالانادى.
بۇيىرتسا, بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن پاركتە تاعى 8 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. ولارعا 26,7 ملرد. تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا قۇيۋ جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە 800 جۇمىس ورنى پايدا بولادى.
ەندى بيىل قۇرىلىسى اياقتالاتىن كاسىپورىنداردىڭ ەڭ ىرىلەرىنە توقتالىپ وتەيىك. «قازاقستان ASELSAN ينجينيرينگ» جشس زاۋىتى ەلەكتروندى-وپتيكالىق قۇرالدار شىعاراتىن بولادى. مۇنداي جوعارى تەحنيكالىق, وندىرىستىك-يننوۆاتسيالىق ونىمدەر تەك دامىعان ەلدەردە عانا بار. زاۋىت نەگىزىنەن يننوۆاتسيالىق ءونىم سانالاتىن تەپلوۆيزورلار, وپتيكالىق جۇيەلەر, سونداي-اق يك لينزاسىن شىعاراتىن بولادى. ءونىم ەلىمىزدىڭ اسكەري-قورعانىس قاجەتتىلىگىن وتەۋى ءتيىس. ال, «تاۋ-كەن التىن» جشس اففيناجدىق زاۋىتتىڭ جوباسىن قولعا العان. الەمدەگى الدىڭعى قاتاردا تۇرعان Mintek, Outotek, Mitalor, HATCH ينجينيرينگ كومپانيالارىمەن التىن مەن كۇمىس قۇيمالارىن وندىرەدى. تەحنولوگيالىق ەميسسيا دەڭگەيى Ta-Lu ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ەكولوگيالىق ستاندارت تالاپتارىنا تولىق جاۋاپ بەرەدى. «GLB» جشس قۇرال-جابدىقتار مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ زاۋىتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارادى. مامانداردىڭ سوزىنە سەنسەك, جىلدىق ءوندىرىس قۋاتى 200 مىڭ شارشى مەتر باسپانانى قۇراماق.
ىرگەلى جوبالاردىڭ بىرقاتارى 2014-2016 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلادى. الدىمەن, فارماتسەۆتيكا مەن حيميا وندىرىستەرى تۋرالى ايتساق. وتاندىق ءدارى وندىرۋشىلەر شۆەيتساريانىڭ «Mabco constructions SA» كومپانياسىمەن بىرگە GMP TOO «BS medical surgery» تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن بيوەكۆيۆالەنتتى ەمدەۋ پرەپاراتتارىن وندىرەتىن فارماتسەۆتيكالىق فابريكا سالۋدى جوبالاپ وتىر. بۇل فابريكا ىسكە قوسىلعان سوڭ ەلىمىزدەگى ءدارى-دارمەك ماسەلەسى ايتارلىقتاي جەڭىلدەيدى
ال, «ASTANA MEDICAL EGUIPMENT» جشس مەديتسينا قۇرال-جابدىقتارى مەن ماشينا, اۆتوكولىك قۇرالدارى, ترەيلەر مەن جارتىلاي تىركەمە شىعاراتىن ءوندىرىس وشاعىن سالماق. قۇرال-جابدىقتاردى دىتتەگەن جەرگە وزدەرى جەتكىزىپ, قايتا جيناقتاپ, سىناقتان وتكىزەدى. ءسويتىپ تۇتىنۋشىلارىنا قالاي پايدالانۋدى ءتۇسىندىرىپ تە بەرەدى. زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى الەمدەگى ەڭ ۇزدىك وندىرۋشىلەرمەن تەڭەسىپ, وزىق مەديتسينالىق تەحنيكا پارامەترلەرىن جاسايدى دەگەن ءۇمىت بار. «ASTANA BIOCIDE» جشس نەگىزگى فارماتسەۆتيكالىق جانە حيميالىق ونىمدەر مەن پرەپاراتتار ءوندىرىسىن قولعا الماق. جوبا بيوتسيدتىك ءونىمنىڭ كەڭ اۋقىمدى اسسورتيمەنتىن ءوندىرۋدى كوزدەيدى. اتاپ ايتقاندا, دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارى, ستەريلدەۋ قوسپالارى, انتيسەپتيكتەر جاسالاتىن بولادى.
پاركتە ءىرى زاۋىتتار دا ورىن تەبەدى. «قازاقستاندىق قۇبىر پروكاتى زاۋىتى» جشس ۇلكەن ديامەترلى, بولاتتان جاسالعان تەگىس قۇبىرلار ءوندىرىسىن جولعا قويادى. جوبا جۇزەگە اسىرىلعاندا ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سەكتورى قۇبىرلار يمپورتىنان ارىلادى. سونداي-اق, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنا قاجەت قۇبىرلار دا وسىندا ءوندىرىلەدى. وتە ءتيىمدى جانە جوعارى تەحنولوگيامەن جاراقتالاتىن زاۋىتتىڭ ونىمدەرىن الداعى ۋاقىتتا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە ەكسپورتتاۋ دا جوسپاردا بار.
«Capital stone» جشس تابيعي تاس وڭدەۋ زاۋىتى يتاليالىق جابدىقپەن جاراقتالادى. الەمدەگى ۇزدىك تەحنولوگيالار ارقىلى ءمارمار جانە گرانيت بۇيىمدارىن جاسايدى. بۇيىرتسا, قازاقستاندىق تابيعي تاستار جاقىن شەتەلدەرگە جانە باتىس ەۋروپا مەن وار-عا دەيىن ەكسپورتتالاتىن بولادى. «قازاقستان ينجينيرينگ ديستريبيۋشن» جشس ازاماتتىق جانە اسكەري تەحنيكالاردى قۇراستىراتىن بولادى. جوسپار بويىنشا «Cobra», «ARMA», «Land Rover Defender» دوڭعالاعى قۇرىشتالعان ماشينالار مەن «Kent C» جانە «Vectio C» قالالىق اۆتوبۋستاردى جاساپ شىعارادى. پولشانىڭ «Pronar» مەن فينليانديا «Sampo Rosenlew L td» كومپانيالارىنىڭ, سونداي-اق الەمدەگى تاعى دا باسقا مىقتى وندىرۋشىلەرىنىڭ تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, «كازتەحماش» ماشينا قۇراستىرۋ زاۋىتى» جشس قۇرىلماق. ول كوممۋنالدىق, اۋىلشارۋاشىلىق, تاسىمالداۋ تەحنيكالارىن جاسايتىن بولادى.
وسىناۋ جوبالار جۇزەگە اسىرىلسا, ەلوردا ءوندىرىسى ەل دامۋىندا ەلەۋلى ورىندى الارىنا ءشۇبا جوق.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».