گەندەرلىك تەڭدىك – جىنىسى بويىنشا كەمسىتۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى ەرەجە قازاقستان كونستيتۋتسياسىندا بەكىتىلگەن. قوعامنىڭ زاماناۋي دامۋ تالاپتارىنا ساي گەندەرلىك باعىتتا «ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىقتارى مەن جانە تەڭ مۇمكىندىكتەرىنە مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر تۋرالى» جانە «تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» ارنايى زاڭدار قابىلدانىپ, ىسكە اسىرىلۋدا.
گەندەرلىك تەڭدىك, بارلىق ايەلدەر مەن قىزداردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ, ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ستراتەگياسىنىڭ باستى باسىمدىقتارى. وتباسىن نىعايتۋعا, وتباسى-رۋحاني قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋعا, وتباسىنداعى كەمسىتۋ مەن زورلىق-زومبىلىقتى جويۋعا باعىتتالعان باعدارلامالىق قۇجاتتاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا قاجەتتى بارلىق شارا قابىلدانۋدا.
قابىلدانعان حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىندا «وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ جانە گەندەرلىك كەمسىتۋگە جول بەرمەۋ» مىندەتى بەكىتىلگەن جانە وعان قول جەتكىزۋ بويىنشا شارالار قاراستىرىلعان. بارلىق مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ, جۇرتشىلىقتىڭ جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ بىرلەسە اتقارعان جۇمىستارى ناتيجەسىندە قازاقستاندا ايەلدەرگە جانە بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەس مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ باستى باعىتى بولۋدا.
ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋدىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ جونىندەگى ءبولىنىس قىزمەتكەرلەرى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى بەلسەندى ناسيحاتتاۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدە.
جوعارعى سوتتىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا «ايەلدەرگە ارنالعان قۇقىقتىق كومەك» اتتى ارنايى ءبولىم قۇرىلعان. وندا ايەلدەرگە قاتىستى كەمسiتۋشiلiكتiڭ بارلىق نىسانىن جويۋعا قاتىستى قاجەتتى اقپاراتتار جاريالانعان.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىلداردىڭ پارمەندى شاراسى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك ينستيتۋتى بولىپ تابىلادى. وسى رەتتە وتباسىلىق-تۇرمىستىق قارىم-قاتىناستار سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ پروفيلاكتيكاسىنا باعىتتالعان زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرۋ بويىنشا دا جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەندى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى جانجالقويلاردى 1 ايعا دەيىنگى مەرزىمدە جابىرلەنۋشىمەن بايلانىسىن شەكتەي الادى. ءوز كەزەگىندە قۇقىق بۇزۋشىلاردىڭ مىنەز-قۇلقىنا ەرەكشە تالاپتار بەلگىلەۋ كەزىندە سوتتار دا الكوگولدىك ىشىمدىكتەر, ەسىرتكى قۇرالدارى مەن پسيحوتروپتىق زاتتاردى تۇتىنۋعا تىيىم سالۋ تۇرىندە شەكتەۋلەر بەلگىلەيدى.
دەگەنمەن تۇرمىستىق قىلمىس پروفيلاكتيكاسى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ مۇمكىندىكتەرىن قولدانۋ ارقىلى ءتيىمدى بولاتىنىن كورسەتتى. اكىمدىكتەرگە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا كومەك كورسەتۋ بويىنشا ارنايى ۇيىمدار قۇرۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋعا قاتىساتىن ۇكىمەتتىك ەمەس قۇرىلىمداردى قارجىلاندىرۋ ۋاكىلەتتىكتەرى بەرىلدى. «ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر تۋرالى» زاڭعا سايكەس ومىرلىك قيىن جاعدايدا جۇرگەن ادامعا (وتباسىنا) جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق كورگەن جابىرلەنۋشىلەرگە اتالعان قىزمەتتەردى بيۋدجەتتىك قاراجات ەسەبىنەن الۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن.
ستاندارت شەڭبەرىندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىن يدەنتيفيكاتسيالاۋ الەۋمەتتىك بەيىمسىزدىككە جانە الەۋمەتتىك دەپريۆاتسياعا اكەپ سوققان قاتىگەزدىك قارىم-قاتىناستىڭ بار-جوعىن باعالاۋ كريتەريلەرى نەگىزىندە ايقىندالادى. ومىرلىك قيىن جاعدايدا قالعان بالالارعا جەدەل قۇقىقتىق جانە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن تاۋلىك بويى «150» بىرىڭعاي تەلەفوندىق جەلىسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بالا قۇقىقتارى جونىندەگى جەدەل ۋاكىلدىڭ تاۋلىك بويعى «111» call-centre قىزمەتى جۇمىس ىستەيدى.
«ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىقسىز 16 كۇن» اكتسياسى شەڭبەرىندە قۇقىقتىق دەن قويۋدىڭ ءتيىستى شارالارىن قابىلداي وتىرىپ, پوليتسيا ورگاندارىندا ەسەپتە تۇرعان, ونىڭ ىشىندە وتباسىلىق-تۇرمىستىق سالادا جانە قولايسىز وتباسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا بەيىم ادامداردى تەكسەرۋ جۇزەگە اسىرىلادى.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى بازاسىندا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ جولىن كەسۋ, ادام ساۋداسى, جەزوكشەلىك پروفيلاكتيكاسى جانە وعان كامەلەتكە تولماعانداردى تارتۋدىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى زەردەلەنەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكسىنە» وتباسىلىق-تۇرمىستىق قارىم-قاتىناستار سالاسىنداعى زاڭعا قايشى ءىس-ارەكەتتەر ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ازىرلەدى.
ماقسات بايبولوۆ,
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى