دينا وركەسترى قالاي قۇرىلدى؟

توكپە كۇيدىڭ تۋىن تىككەن باتىس وڭىرىندە زاماناۋي وركەستر قۇرۋعا 1950 جىلدارى گۋرەۆ وبلىستىق ات­قارۋ كوميتەتىنە باسشىلىققا كەلگەن بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قاي­رات­كەرى نۇرتاس وڭداسىنوۆتىڭ باس­تاماسى نەگىز بولعان. سوعىستان كەيىنگى ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋ ءارى ءداستۇرلى كۇي ونەرى مەكتەبىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا سول جىلدارى اۋىل-ايماقتاردا كور­كەمونەرپازدار بايقاۋلارى كوپ­تەپ ۇيىم­داستىرىلاتىن. بۇل باي­قاۋلاردان سوڭ وبلىس, اۋدان  كولە­مىندە دومبىرا وركەسترلەرىن قۇرۋ مىندەتتەلگەن. ول ءۇشىن ۇيىمداستىرۋ ىسىنە قابىلەتتى كاسىبي مۋزىكانت ماماندار قاجەت ەدى.

بۇل جونىندە وسى ونەر ۇجىمىن ۇيىمداستىرۋدىڭ باسى-قاسىندا بولعان قوبىزشى, قازاقستان  رەس­پۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى, ەلىمىزدىڭ باتىس وڭى­رىن­دە قوبىزشىلار مەكتەبىنىڭ نە­گى­زىن قالاعان مۋزىكانت راۋشان نۇر­پەيىسوۆا: «ن.وڭداسىنوۆ اتى­راۋدا مۋزىكالىق كوللەكتيۆ قۇرۋ ءۇشىن تاجى­ريبەلى مۋزىكانت ىزدەپتى. سودان «الماتىدا سەيىلحان مەن راۋشان بار, بىرەۋى – دومبىراشى, بىرەۋى – قوبىزشى» دەپ ەستيدى. ن.وڭداسىنوۆ ا.جۇبانوۆقا حابارلاسىپ, 1956 جىلى مادەنيەت مينيسترلىگى ارقىلى ءبىزدى شاقىرتتى.  كۇندىز-ءتۇنى جۇمىس ىستەدىك. ماڭعىستاۋدىڭ, گۋرەۆتىڭ ونەرپازدارىن دايىنداپ, 1957 جىلى ماۋسىم ايىندا وتكەن وبلىس جاستارى مەن ستۋدەنتتەرىنىڭ ءى فەستيۆالىندە 500-دەن استام دومبىراشىدان تۇراتىن وركەستردىڭ كونتسەرتىن بەردىك. ءبىر ايتا كەتەتىن دەرەك, سوندا ارامىزدا ءابىش كەكىلباەۆ پەن فاريزا وڭعارسىنوۆا دا بولدى. وركەستر داۋلەتكەرەيدىڭ «قوس القا», قۇرمانعازىنىڭ «اداي» كۇيلەرىن ورىندادى. اشىق اسپان استىندا بەس ءجۇز دومبىرانىڭ ءۇنى كۇم­بىرلەگەندە تەبىرەنبەگەن جان قال­مادى. سول دومبىراشىلاردىڭ ارا­­سىنان  ءجۇز ادامدى تاڭداپ الىپ, نوتا ۇيرەتەتىن كۋرس اشتىق. كلاس­سيكالىق شىعارمالار مەن قازاق كۇي­لەرىن ۇيرەتتىك. 1957 جىلى 23 قازان­دا وبلىستىق پارتيا جانە اتقارۋ كومي­تەتتەرىنىڭ بىرىككەن قاۋلىسىمەن وركەسترىمىزگە دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ ەسىمى بەرىلدى. قۇرامىندا 50 ادام بار وركەستر 1958 جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق ادەبيەتى مەن ونەرىنىڭ ونكۇندىگىنە قاتىسىپ, لاۋرەات اتاندى. سەيىلحان كوركەمدىك جەتەكشى ءارى ديريجەر, ال مەن كونتسەرتمەيستەرى بولدىم. كۇنىنە 10-12 ساعات دا­يىندالاتىنبىز. وركەستر باسىندا «مۇنايشىلار سارايىنىڭ حالىق اسپاپ­تارى وركەسترى» دەپ اتالدى. بارىنە كومەكتەسكەن نۇرتاس وڭ­داسىنوۆ ەدى. ۇستازىمىز احمەت جۇبا­نوۆ كەزدەسكەن سايىن اقىلىن ايتاتىن. سول احاڭنىڭ تاپسىرماسىمەن 1957 جىلى دينا اتىنداعى وركەستردى قۇردىق», دەپ ەسكە الادى.

ءيا, دينا اتىنداعى وركەستر س.قۇ­سايىنوۆ پەن ر.نۇرپەيىسوۆانىڭ ۇيىم­­داس­تىرۋشىلىق قابىلەتتەرى مەن ەڭبەك­­قورلىقتارىنىڭ ارقاسىندا اياق­­­تان تۇرىپ كەتتى دەسە دە بولادى. قوس ونەرپاز ۇلاعاتتى ۇستازى احمەت جۇبا­­نوۆتىڭ اقىل-كەڭەسىمەن, نۇرتاس وڭداسىنوۆتاي قوعام قايراتكەرىنىڭ قولداۋىمەن تەڭدەسى جوق ونەر ورداسىن دۇنيەگە اكەلدى, قايراتكەر اعا­لارىنىڭ سەنىمىن اقتادى. وسىدان باستاپ  قوس ىشەكتى دومبىراعا ءتىل بىتىرگەن اتىراۋ ءوڭىرىنىڭ ونەرپازدارى قۇرمانعازى, داۋلەتكەرەي, دينا سىندى ۇلى كۇيشىلەردىڭ شىعارمالارىن زاماناۋي وركەستر تىلىندە سويلەتىپ, باتىس كومپوزيتورلارىنىڭ تۋىندى­لارىن مەڭگەردى. رەپەرتۋار, ورىنداۋ­شىلاردىڭ مۋزىكالىق ساۋاتتىلىعى, اسپاپتاردىڭ ءتۇرى مەن داۋىسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. ۇجىمدىق ونەر سانالاتىن وركەستر ءۇشىن وتە ماڭىزدى قوبىز اسپابىنىڭ ەنگىزىلۋى تىكەلەي ر.نۇرپەيىسوۆانىڭ ەڭبەگى دەسەك ارتىق ەمەس.

سەيىلحان قۇسايىنوۆ پەن راۋشان نۇرپەيىسوۆا سول جىلدارى ءدال وسى اتىراۋدا مۋزىكالىق ۋچيليششەنىڭ دە نەگىزىن قالادى. 1958 جىلى اشىلعان مۋزىكا ۋچيليششەسىنە س.قۇسايىنوۆ  ديرەكتور بولىپ تاعايىندالعان. وعان ۋچيليششەنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاساقتاۋ, وقۋ باعدارلاماسىن ۇيلەستىرۋ, نوتالىق ادەبيەتتەر, وقۋ­لىقتار, مۋزىكالىق اسپاپتار جي­ناقتاۋ, وقىتۋشىلار ۇجىمىن ۇيىم­داستىرۋ سياقتى مىندەتتەر جۇك­تەلدى.  مۋزىكالىق اسپاپتار تاپشى كەز,  كە­دەرگى كوپ. وركەسترگە قاجەتتى دومبىرا, قوبىز, باس دومبىرا, باس قوبىز اس­پاپتارىن جاساۋ قولعا الىندى. ۋچي­ليششەنىڭ العاشقى وقىتۋشىلارى ي.كولتايس, و.گەرلاح, ر.نۇرپەيىسوۆا, ب.رزاحانوۆ, م.قۇسپاناليەۆ, ە.نۇراشەۆ جان اياماي  ەڭبەك ەتتى. ولار كۇندىز ساباق وتكىزىپ, تۇندە كۇيلەر مەن شىعار­مالاردى نوتاعا تۇسىرۋمەن اينالىساتىن. مىنە, وسىنداي زور ەڭبەكپەن قۇ­رىلعان, بۇگىندە اتىراۋ مۋزىكا كوللەدجى دەپ اتالاتىن ونەر ۇجىمى 2018 جىلى ءوزىنىڭ قۇرىلعانىنا 60 جىل تولۋىن اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنىڭ كاسىبي دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان كوللەدجدىڭ مەرەيتويىنا راۋشان تۇسىپبەكقىزى ارنايى شاقىرىلدى. وقۋ ورنىنىڭ تۇلەكتەرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ  ەڭ­بەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى تىلەش ءبادي­لوۆ,  عيززات ادەپقاليەۆ, ءشامىل ابىل­تاەۆ, ايتقالي جايىموۆ, كاريما ساحارباەۆا, قوبىزشىلار وڭايشا قاراشەۆا مەن گۇلسارا ىزتىلەۋوۆانىڭ ەسىمى كوزىقاراقتى قازاققا جاقسى تانىس.     

وسى رەتتە دومبىراشى ۇستازدىڭ ءومىربايانىنا دا زەر سالىپ وتكەن ورىندى دەپ سانايمىز. سەيىلحان قۇسايىنوۆ 1929 جىلى ورال وبلىسى وردا اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى قۇسايىن 1937 جىلى وتباسىمەن قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, الدىمەن دوسسورعا, كەيىن گۋرەۆكە كوشىپ كەلەدى. سەيىلحان وسىن­داعى جامبىل اتىنداعى مەكتەپتە وقيدى. 7-8 جاسىنان ناعاشى اتا­سى حالەل مولداشەۆتان دومبىرا ۇي­رەنەدى, وڭىرگە بەلگىلى كۇيشى عىلمان قايروشەۆتەن ءدارىس الادى.

1944 جىلى اتىراۋعا الماتىدان قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى لۇقپان مۇحيتوۆ باستاعان توپ گاسترولدىك ساپارمەن كەلەدى. قۇسايىننىڭ وتباسىندا قوناقتا بولعان  ونەر يەلەرى جاس سەيىلحاننىڭ تالانتىن, كۇيگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسىن بايقاپ, ونى كونسەرۆاتورياعا وقۋعا شاقىرادى. اح­مەت جۇبانوۆتىڭ سىناعىنان وتكەن جاس كۇيشى ۇزدىك وقىپ, 1951 جى­لى كون­سەرۆاتوريانى بىتىرە سالى­سى­مەن قۇرمانعازى وركەسترىنىڭ قۇرا­مىن­دا ونەر كورسەتەدى. بىرتىندەپ ونەر سالا­سىنداعى ۇيىمداستىرۋ جۇمىس­تارىنا تارتىلادى, قوستاناي وبلىستىق  فيلار­مو­نياسىندا كوركەمدىك جەتەكشى بولادى.

سەيىلحان قۇسايىنوۆتىڭ گۋرەۆ­كە قايتا ورالۋى دا وسى ۇيىم­داس­تى­رۋ­شىلىق قابىلەتىنىڭ قاجەتتىلى­گىنەن ەدى. وب­لىستىڭ اۋدان-ايماعىن ارالاپ ءجۇرىپ وركەسترگە ادام جينايدى. دومبىرا تارتىستارى دا, جاس شاماسى دا ءارتۇرلى, كۇي تارتۋدى ءوز بەتىنشە ۇيرەنگەن دوم­بىراشىلاردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ءبىر ىر­عاقتا كۇي تارتقىزۋ وڭايعا سوقپاعانى ءمالىم. اراسىندا مالشى دا, مۇعالىم دە, دارىگەر دە بولدى. ولارعا نوتا ۇيرەتۋ  العاشقى كەزەكتەگى مىندەت ەدى.

سول كەزدە وركەستر مۇشەلەرىنىڭ مۋ­زى­­كالىق ساۋاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن وب­لىستىق مادەنيەت باسقارماسى جانىنان 5 ايلىق كۋرس اشىلعان ەكەن. وندا باس دومبىرا, كونتراباس دومبىرا, الت-قوبىز, پريما-قوبىز, قىلقوبىز, سىرناي اسپاپتارى بويىنشا ءبىلىم بەرىلەدى. كۋرسقا قاتىسۋشىلارعا س.قۇسايىنوۆ, ب.رزاحانوۆ, م.شيم, ر.نۇرپەيىسوۆا ساباق بەرەدى. «ول كەزدە ەكىنشى بالام جاڭا تۋعان, قىرقىنان شىقپاي جا­تىپ جۇمىسقا شىقتىم. ءسابيىمدى ەمى­زە سالىپ, شاكىرتتەرىمە ساباق بەرۋگە جۇگىرەمىن. وركەستر اياعىنان نىق تۇرعانشا كۇن-ءتۇن دەمەي ەڭبەك ەتتىك» دەپ ەسكە الادى سول كۇندەردى بۇگىندە 90 جاستان اسقان راۋشان تۇسىپبەكقىزى.

وسىلايشا وركەستردىڭ اسپاپتىق مۇمكىنشىلىگى دە, ورىنداۋشىلاردىڭ دەڭگەيى دە وسە تۇسەدى. سول جىلدارى قۇرامىندا 50 ادام بار دينا وركەسترى الماتى مەن ماسكەۋدە بىرنەشە رەت كونتسەرت بەرەدى. اتاقتى كولوننالار زالىندا ونەر كورسەتەدى. 1958 جىلدىڭ كۇزىندە ماسكەۋدە وتكەن قازاقستان ونەرى مەن ادەبيەتىنىڭ ونكۇندىگىنە قاتىسۋىنىڭ ءوزى-اق بۇل ۇجىمنىڭ كوركەمدىك جانە ورىنداۋشىلىق دەڭگەيىن مويىنداۋ ءارى ۇلكەن قۇرمەت ەدى. وسىدان بىلاي دينا وركەسترى ءوسۋ, وركەندەۋ ۇستىندە بولدى. 

س.قۇسايىنوۆتىڭ جانكەشتى ەڭ­بەك­قورلىعىنا, ۇيىمداستىرۋشىلىق قىزمەتىنە احمەت جۇبانوۆ لايىقتى باعاسىن بەرىپتى. اكادەميك-ۇستاز ونى شاكىرتى رەتىندە دە, سىرلاس ءىنىسى دەپ تە جاق­سى كورگەن ەكەن. 1960 جىلى شىق­قان «قۇرمانعازى» اتتى كىتابىندا: «الماتىنىڭ كونسەرۆاتورياسىن بىتىر­گەننەن كەيىن سەيىلحان گۋرەۆكە بارىپ, وندا 70 ادامنان قۇرالعان ۇلكەن وركەستر ۇيىمداستىرىپ, ءبىر جاعىنان مۋزىكالىق تەحنيكۋمنىڭ باسشىلىق قىزمەتىن اتقارىپ, حالىق اسپابى مادەنيەتىنىڭ وسۋىنە مول ۇلەس قوسىپ ءجۇر. سەيىلحان تەك پەداگوگ, ۇيىمداستىرۋشى عانا ەمەس, ول – جاق­سى ديريجەر, كومپوزيتور. ونىڭ باس­قارۋىنداعى وسى ايتىلعان وركەستر بىرنەشە رەت بايگە الدى», دەپ جازادى. احمەت جۇبانوۆتىڭ بۇل باعاسى دينا وركەسترى مەن وقۋ ورنىنىڭ قۇرى­لۋىنداعى س.قۇسايىنوۆتىڭ ەڭبەگىن ايگى­لەپ تۇر.    

اتىراۋدا بۇرىن بولماعان ۇلت اس­پاپتارى وركەسترى مەن مۋزىكالىق ۋچي­ليششە اشقانى ءۇشىن س.قۇسايىنوۆ «قازاق كسر-نا ەڭبەگى سىڭگەن مادەنيەت قىز­مەتكەرى» اتاعىن الدى. اتىراۋ مۋزى­كالىق ۋچيليششەسىن قۇرۋعا قوسقان ۇلەسى جانە پ.چايكوۆسكي اتىنداعى الماتى مۋزىكالىق كوللەدجىندە حا­لىق اسپاپتارى ءبولىمىن اشقانى ءۇشىن راۋشان نۇر­پەيىسوۆا  «قازاق كسر-نا ەڭبەگى سىڭ­گەن مادەنيەت قىزمەتكەرى» جانە «كسرو ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» اتاندى. قازىرگى تاڭدا اتىراۋدا س.قۇسايىنوۆ اتىنداعى ديريجەرلەر كونكۋرسى, ر.نۇر­پەيىسوۆا اتىنداعى كاسى­بي قوبىزشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق كونكۋرسى ءوتىپ تۇرادى.           

س.قۇسايىنوۆ 1972 جىلى قازاق كسر-ءى, قىرعىز كسر-ءى جانە التاي ءوڭى­رىنىڭ بىرىككەن «مەلوديا» اتتى تاسپا جازۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدى. ماسكەۋدەن اتاقتى امىرە قاشاۋباەۆتىڭ داۋسىنىڭ تابىلۋىندا ول كىسىنىڭ ەڭبەگى زور. 1977-1980 جىلدارى «قازاقكونتسەرت» ۇيىمىن باسقاردى. 1980-1983 جىلدارى ب.سارىباەۆپەن بىر­لەسىپ «وتىرار» ءانسامبلىن قۇرىپ, جەتەك­شىلىك ەتتى. دەنساۋلىعىنا بايلانىس­تى 1988 جىلى ەلىنە كەلىپ, ماڭ­عىستاۋ مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى بولدى, مۇندا دا «ماڭعىستاۋ مارجاندارى» اتتى انسامبل قۇردى, مۋزىكادان ءدارىس وقىدى. كومپوزيتور رەتىندە س.قۇسايىنوۆتىڭ «كوركەيىپ گۇلدەنە بەر, گۋرەۆىم!», ج.سايننىڭ سوزىنە جازىل­­عان «قاراماشى, قاداماشى» ان­دەرى, «مەرەكە», «شاتتىق» جانە باسقا تۋىن­­دىلارى بەلگىلى.

سەيىلحان قۇسايىنوۆ 2006 جىلى دۇنيە سالدى. كۇيشى-كومپوزيتورمەن قوشتاسۋ راسىمىندە كومپوزيتور ەركە­عالي راحماديەۆ: «سەيىلحان قۇسايىنوۆ – ءتىرى كەزىندە ءوز باعاسىن الا الماي كەتكەن ازامات» دەپ وكىنىشىن بىلدىرگەن ەكەن. راۋشان تۇسىپبەكقىزى دا جارىنىڭ مىنەزى, بولمىسى بولەك بولعانىن ايتادى. «ەشكىممەن داۋلاسپايتىن, ەشقاشان داۋىس كوتەرمەيتىن, تايتالاسپايتىن.  وتە سابىرلى, اقكوڭىل, بارىن ايامايتىن ادام ەدى. ءجۇرىس-تۇرىسى, كيىم كيىسىنە دەيىن سىربازدىق, سىپايىلىق ءبىلىنىپ تۇراتىن. وسىنداي مىنەزىمەن قولىنداعىسىنان ايرىلىپ قالعان كەزى دە بولدى»,  دەپ ەسكە الادى راۋشان اپا. س.قۇسايىنوۆتىڭ شاكىرتتەرى ش.ابىلتاەۆ پەن ا.جايىموۆ ۇستازدارىنىڭ ادامگەرشىلىك قاسيەتىن, ونەرگە ادالدىعىن, پەداگوگتىك شەبەر­لىگىن جوعارى باعالايدى, ء«تۋابىتتى  ينتەلليگەنت» دەپ ايرىقشا قۇرمەتتەيدى.

تالانتى مەن ەرىك-جىگەرىنىڭ ارقا­سىن­دا كۇش-قۋاتى مەن ۋاقىتىن سارپ ەتىپ قۇرعان ۇجىمدارى, تاربيەلەگەن شاكىرتت­ەرى, ارتىندا قالعان تۋىندىلارى – ونىڭ ونەردەگى سايراپ جاتقان ءىزى. دەسەك تە, قازاقستاندا قۇرمانعازى وركەسترىنەن كەيىن دۇنيەگە كەلگەن ۇل­­كەن ۇجىم – دينا نۇرپەيىسوۆا اتىن­داعى حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ قۇ­رىلۋىنداعى س.قۇسايىنوۆتىڭ ەڭبەگى لايىقتى باعالانىپ ءجۇر مە دەگەن ساۋال تۋادى.  ويتكەنى اتىراۋداعى وسى­ ايرىقشا ونەر ۇجىمى ءوزىنىڭ قۇ­رىل­­عانىن 1990 جىلدان باستاپ ەسەپ­تەيدى. وركەستردىڭ نەگىزى 1957 جىلى قالان­دى ەمەس پە؟ وركەستردىڭ باستاۋىندا تۇرعان تۇلعالاردىڭ ەسىمى مەن ەڭبەگى بەلگىلى عوي. وسىعان  وراي: «قازاقتىڭ ۇلت­تىق وركەسترلەرىنىڭ جولىن ەسەپتەگەندە ءبىرىنشى «قۇرمانعازى», ەكىنشى «دينا», سونان سوڭ بارىپ «وتىرار سازى» وركەسترى قۇرىلدى.  ال قازىر «قۇر­مانعازىنى» ايتادى, «وتىراردى» ايتا­دى, «دينانى» ايتپايدى. «دينا» ور­كەسترى دە قازىر اكادەميالىق وركەستر عوي. قۇرعان ادامنىڭ ەڭبەگى اتالىپ, ەلەنۋ كەرەك. بىراق سەيىلحاننىڭ ەسىمى كوپ جەردە اتالماي قالادى»,  دەپ قاپالانادى راۋشان نۇرپەيىسوۆا. 

ايتا كەتەر ەرەكشەلىگى, دينا وركەس­ترى قۇرىلعان كەزىنەن باستاپ قوعامدىق نەگىزدەگى حالىقتىق ۇجىم ەسەبىندە ونەر كورسەتىپتى. 1990 جىلى 26 ماۋ­سىمنان باستاپ كاسىبي وركەستر اتانا­دى. بۇل جو­نىندە  ينتەرنەتتەگى مالىمەتتەردە «وركەستر 1990 جىلى وبلىستىق حالىق دە­پۋتاتتارى سوۆەتىنىڭ №175 26.06. 1990 ج. شەشىمىمەن قۇرىل­دى» دەگەن دەرەك كەز­دەستى. سونداي-اق 2019 جىلى ال­ماتىداعى «قازاق كىتابى» باسپاسى­نان شىققان «اسۋى بيىك وركەستر» اتتى دەرەكتى كىتاپتا دا (قۇراستىرعان ءو.الىمگەرەەۆ, ا.شارىپ­باەۆا)  العاش­قى­دا قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس ىستەپ, 1990 جىلدان بەرى قازاقستاننىڭ حا­لىق ءارتىسى رىسباي عابديەۆتىڭ جەتەك­­شىلىگىمەن كاسىبي ونەر ۇجىمىنا اينال­عانى اتاپ وتىلگەن. ر.نۇرپەيىسوۆا بۇل جونىندە: «نۇرتاس وڭداسىنوۆ اعايمەن بىرىگىپ, قويان-قولتىق قىزمەت جاساعان, وركەستر­دىڭ كوركەمدىك جەتەك­شىسى ءارى ديري­جەرى دە – سەيىلحان. قازاق­ستاندا حالىق مۋزىكاسىن كاسىبي دەڭگەيگە كوتەر­گەن تۇڭعىش ادام احمەت جۇبانوۆ, ال اتى­راۋدا قازىعىن قاققان سەيىلحان قۇسايىنوۆ. مۋزىكادان حابارى بار ادام سولاي ۇعىنۋى كەرەك» دەپ ساناي­دى. سول العاشقى دومبىراشىلار ۇيىر­مەسىندە وقىعان وركەستر مۇشەسى, بۇ­گىندە اتىراۋ وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭە­سىنىڭ توراعاسى قاتيموللا ريزۋانوۆ تاري­حي داتالاردىڭ دۇرىس اتالىپ ءوتۋىن قول­دايدى.  «وركەستردىڭ قۇرىلعان جىلى ماسكەۋدە دە, ەلىمىزدە دە تاريحتا تاڭ­بالاندى. سوندىقتان د.نۇرپەيىسوۆا اتىن­داعى وركەستردى 1990 جىلى ەمەس, 1957 جىلى قۇرىلدى دەۋ ءارى دۇرىس, ءارى زاڭ­دى جانە ادامگەرشىلىك تۇرعىسىنان دا ادىلدىك» دەيدى وركەستردىڭ ارداگەر دومبى­راشىسى. 

دينا يمامباەۆا,

الەۋمەتتانۋشى, «اقيقات» جۋرنالى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى

الماتى