قازاق تىلىندە وقىماسا, نە ءۇشىن مەكتەپ سالدىق؟!

ال جەرگىلىكتى ءتىل جاناشىرلارىن, «قازاق ءتىلى» قوعامى مۇشەلەرىن وڭىرى­مىزدە قازاق تىلىندە ءبىلىم الاتىن وقۋ­شىلار سانىنىڭ ازدىعى ويلانتادى. جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى بالالارىن اۋىل­د­اعى ورىس مەكتەپتەرىندە وقىتادى. سون­دىق­تان ءتىل جاناشىرلارى اۋىلداعى, قالاداعى بارلىق ورىس مەكتەپتەرىنەن جاپپاي قازاق سىنىپتارىن اشۋدى ۇسىنۋدا.

مىسالى, شارباقتى اۋدانىنداعى 24 مەكتەپتىڭ 5-ەۋى قازاق ءتىلدى, 7-ەۋى ارالاس مەكتەپ. اۋدان مەكتەپتەرىندە وقيتىن 2895 وقۋشىنىڭ 1017-ءسى قازاق تىلىندە ءبىلىم الادى. وسى 24 مەكتەپتە 2895 وقۋشى ورىس تىلىندە ءبىلىم السا, سونىڭ 1498-ءى – قازاق.

ال تەرەڭكول اۋداندىق ىشكى ساياسات جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنشە, اۋدانداعى 25 مەكتەپتە 3087 وقۋشى وقىسا, 951-ءى قازاق مەكتەبىندە ءبىلىم الادى.

ەكى اۋداندا دا تۇرعىنداردىڭ دەنى – وزگە ۇلت وكىلدەرى. ءار جىلدارى اۋدان ورتالىقتارى تەرەڭكولدە, شارباقتىدا جاڭادان قازاق مەكتەپتەرىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. جەلەزين, ۋسپەن, تەرەڭكول, شارباقتى, اقتوعاي, باياناۋىل اۋداندارىندا, جەكەلەگەن اۋىلداردا جاڭا قازاق مەكتەپتەرى بوي كوتەردى.

بىراق اۋدان ورتالىعىندا تۇراتىن 52 بالانىڭ اتا-اناسى ورىس مەكتەبىن تاڭداعان. بۇل سوندا جەرگىلىكتى ءبىلىم بەرۋ بولىمدەرىنىڭ, اكىمدىكتەردىڭ قازاق بالالارىنىڭ قايدا بارىپ ءبىلىم الاتىندارىنا سالعىرت قاراعانى ما؟..

ال اۋدان ورتالىعى شارباقتى اۋىلى تەمىرجولدىڭ ەكى جاعىندا ورنالاسقان. اۋىل بالالارى تەمىرجولدان ءوتىپ, ورتالىقتاعى قازاق مەكتەبىنە كەلەدى. تۇرعىندار №3 ورىس مەكتەبىنەن قازاق سىنىپتارىنىڭ اشىلۋىن كۇتۋدە.

ءتىپتى بارلىق اۋدان ورتالىقتارىندا ورىس تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر بار. وقۋشىلارى سانامالاپ كەلگەندە قازاقتىڭ بالالارى بولىپ شىعادى. تۋعان ءتىلىن بىلمەيتىندەر ونسىز دا از ەمەس. سولتۇستىككە وڭتۇستىكتەن كوشىپ كەلگەن وتباسىلاردىڭ ۇل-قىزدارىنا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ كەرەك ەكەنى بەلگىلى. ونسىز دا وڭىردەگى اۋىلداردا بالا سانى ازايۋدا. مەكتەپتەردە ساناۋلى وقۋشىدان قالدى. مىسالى, ۋسپەن اۋدانى, قاراوزەك اۋىلىندا بيىل 13 بالا ءبىرىنشى سىنىپقا بارسا, 11-ءى ورىس سىنىبىندا, 2 بالا عانا قازاق تىلىندە وقۋدا. وڭىردەگى ءبىلىم بولىمدەرى مەن جەرگىلىكتى مەكتەپ, اۋىل, اۋدان اكىمدىكتەرى اۋىلداعى قازاقتىڭ بالاسىن ۇكىمەت سالىپ بەرگەن قازاق تىلىندەگى مەكتەپتە وقىتۋدى جاپپاي قولعا الماي بولمايدى.

پاۆلودار وبلىسى