سوناۋ كۇندەي كۇركىرەپ وتكەن سۇراپىل سوعىستا وق بوراعان, وتقا ورانعان مايدان دالاسىندا فاشيستەرمەن جان بەرىپ, جان الىسىپ شايقاسقان جاۋىنگەرلەرمەن بىرگە ۇلى جەڭىسكە پارتيزاندار دا ۇلكەن ۇلەسىن قوسقانى تاريحتان بەلگىلى. جاۋ تىلىندا جاسىرىن ءجۇرىپ, وزبىر ويلى باسقىنشىلاردىڭ جانىن مۇرنىنىڭ ۇشىنا كەلتىرەتىن, ۇرەيىن ۇشىرىپ, شوشىتىپ وياتاتىن حالىق كەكشىلدەرى نەبىر اۋىر ايقاستا ولاردىڭ ادىمىن اشتىرماي ويران سالدى. ءبىراز اۋماقتى باسىپ الىپ ەركىنسىگەن, ەسىرگەن دۇشپاننىڭ تالايىن جەر جاستاندىردى. اسكەر, قارۋ-جاراق تيەلگەن جۇك پويىزدارىن قۇلاتتى, دەرەۆنيالارداعى توپتاپ قىرىلعان جازىقسىز بەيبىت حالىقتىڭ جاقىندارىن جۇباتتى, وتانىن ساتقانداردى (مۇندايلار دا كەزدەستى عوي) سۇلاتتى...
ۋكراينا, بەلورۋسسيا ورماندارىندا, رەسەي جەرىندە, ءتىپتى ەۋروپا ەلدەرىندەگى جاۋ تىلىندا ارەكەت ەتكەن پارتيزانداردىڭ ىشىندە جۇزدەگەن قاھارمان قازاقستاندىقتىڭ بولعانىن دا جاقسى بىلەمىز.
مىنا سۋرەتتە سول ءبىر ەر ەتىگىمەن سۋ كەشكەن, ات اۋىزدىعىمەن سۋ ىشكەن سويقان سوعىستا قار توسەنىپ, مۇز جاستانعان, باتىرلىق پەن ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتكەن ءتورت قازاق پارتيزانى بەينەلەنگەن. اتاپ ايتساق, ولار عالىم احمەدياروۆ (سولدان وڭعا قاراي) قاسىم قايسەنوۆ, توقتاعالي جانگەلدين جانە ۇسەنباي تاستانبەكوۆ.
سۋرەت 1965 جىلى 6 مامىردا, تۋرا جەڭىس مەرەكەسىنىڭ 20 جىلداعى قارساڭىندا تۇسىرىلگەن. قاي جەردە, قانداي جاعدايدا, انىقتاۋ مۇمكىن بولمادى. سەبەبى ۇسەنباي اتانىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىنعان سۋرەتتە اتى-جوندەرى, جىلى, كۇنى عانا جازىلعان. ءوزىمىزدىڭ ويىمىزشا, كوستيۋم كيىپ, گالستۋك تاققاندارىنا قاراعاندا ءبىر سالتاناتتى شارا كەزىندە ءارى بۇرىنعى استانامىز الماتىدا تۇسىرىلگەن-اۋ...
حالىق قاھارمانى, داڭقتى قاسىم قايسەنوۆتى ەل-جۇرتى ەرەكشە سۇيگەن, ءالى دە رۋحىن ايرىقشا ارداقتايدى. توقتاعالي جانگەلديننىڭ كەزىندە پارتيزاندىق جورىقتارى تۋرالى بىرنەشە كىتابى شىققان. عالىم احمەدياروۆ تا وتان ءۇشىن كەۋدەسىن وققا توسقان مايدانگەردىڭ ءبىرى عوي. ال ءوزىمىز جاقسى بىلەتىن قاراسايلىق ءجۇز جاساعان قاريا, سوعىس ارداگەرى (2019 جىلى ءساۋىر ايىندا دۇنيەدەن ءوتتى) ۇسەنباي تاستانبەكوۆ كىم بولعان ەدى, ەندى وسىعان از-كەم توقتالساق دەيمىز.
ۇسەنباي اتا باقتيار ۇلى تانكىشى رەتىندە قان مايداننىڭ قاق ورتاسىندا جۇرگەن, قاھارلى پارتيزان دا بولعان. ول كىسىنىڭ «جالىندى كۇندەردەگى جازۋلار» اتتى كىتابى جايىندا قاسىم قايسەنوۆ: «...كوپ جىلدار وتكەننەن كەيىن, باستان كەشىرگەندەرىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەننەن كەيىن سول سۇراپىل سوعىستا جاۋ تىلىندا شايقاسقان پارتيزاندار ت.جانگەلدين, ءا.ءشارىپوۆ, ن. كوشەكباەۆ, ءۇ.تاستانبەكوۆ ءوز ەستەلىكتەرىن جازدى.
...كىتاپتى وقىپ شىققاننان كەيىن اۆتوردىڭ كىم ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. بۇل – ۇلى وتان سوعىسىنىڭ باتىر پارتيزانى, ارميامىزدىڭ تاجىريبەلى دە بىلگىر, تاپقىر كومانديرى ۇسەنباي تاستانبەكوۆ. ول «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا اجالدى ولەدى» دەگەندەي, اجال اۋزىنان امان قالىپ, سول سويقان سوعىستىڭ ءتىرى كۋاگەرى رەتىندە جاس ۇرپاققا سول جىلداردىڭ شىندىعىن جەتكىزىپ وتىر» دەپ پىكىر جازعان.
ءۇ.تاستانبەكوۆتىڭ جامبىل, ەڭبەكشىقازاق, قاسكەلەڭ اۋداندىق گازەتتەرىنىڭ رەداكتورى بولعانىن, شاكىرتتەرىنىڭ ىشىندە تۇما جىردىڭ تۇنىعى, ۇلى اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ (العاشقى ولەڭدەرىن جاريالاعان), ءان ولەڭىنىڭ كلاسسيگى نۇرسۇلتان الىمقۇلوۆ, جازۋشىلار مۇحامەتجان ەتەكباەۆ, زامانبەك جاكەنوۆ, بەلگىلى جۋرناليست جۇماش ارعىنباەۆ, اتاقتى فوتوتىلشىلەر سايلاۋ پەرنەباەۆ, نۇرمانبەت قيزاتوۆ, كوپ جىل «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» (قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان») شىمكەنت وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى قىزمەتىن اتقارعان التىنبەك جولداسبەكوۆ بار ەكەنىن دە ايتا كەتكەنىمىز ءجون. ءوزى الماتى وبلىسىنىڭ, قاراساي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتانعان ەدى, ناعىز انا ءتىلىنىڭ جاناشىرى ەدى...
بەرىكباي قادىقوۆ,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى,
قاراساي اۋدانى