قازان ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرىندە سولتۇستىكتەگى كورشىمىزدىڭ ءنوۆوسىبىر قالاسىنىڭ الدىڭعى قاتارلى مەديتسينالىق مەكەمەلەرى ەلوردامىزعا اتباسىن تىرەپ, وزدەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستىردى.
– ءبىزدىڭ قالامىز قازاقستان استاناسىنا ءتيىپ تۇر. نوۆوسىبىردە ۇشاققا وتىرساڭىز, 40 مينۋتتا تابانىڭىز نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اۋەجايىنا تيەدى, ءتىپتى قازاقستاننىڭ كەيبىر قالاسىنان دا جاقىن, – دەيدى نوۆوسىبىرلىك دارىگەرلەر. بار قازاققا ەجەلدەن جانعا جاقىن, جۇرەككە جىلى تيەر, ء«ىبىر-ءسىبىر – ءوز جۇرتىمىز» دەيتىن, ىرگەدەگى ءنوۆوسىبىر كەڭەس زامانىنان ىرگەلى عىلىمي جۇمىستارىمەن, ىزدەنىستەرىمەن ايگىلى قالا ەكەنى ايان. اسىرەسە, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ءنوۆوسىبىردىڭ جاقىندىعى قولايلى-اق. سوندىقتان تەرىسكەيدەگى قازاقستاندىقتار دارىگەرگە قارالۋعا, دەندى بويلاعان سىرقاتتى انىقتاۋعا, ەمدەلۋگە, سىلىپ تاستاۋعا وسى قالاعا جول تارتادى.
كورشىلەردەن كەلگەن ءبىر قاۋىم دارىگەرلەردىڭ جۇمىستارىمەن تانىسۋعا ءبىز دە بارعانبىز, ويىمىز – عىلىمدى دامىتۋعا تۇتاستاي قالاشىق تۇرعىزعان نوۆوسىبىردەن استانالىقتارعا جەتىستىكتەرىمىزدى كورسەتەيىك دەپ ارنايى ات تەرلەتىپ جەتكەن سىبىرلىك دارىگەرلەردىڭ ەڭ سونى دەگەن ىزدەنىستەرىن ءبىلۋ. سوندىقتان دا ماقساتتى تۇردە سول باعىتتاعى جۇمىستارىن سۇراپ-ءبىلىپ, وقىرماندار نازارىنا ۇسىندىق.
باستىسى, ويدىڭ ورىندالعانى عوي. نوۆوسىبىرلىك دارىگەرلەردىڭ مەديتسيناداعى جەتىستىكتەرى بارشىلىق. ماسەلەن, وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحانانىڭ وكىلى نيكولاي بۋگايچەنكو كلينيكا بازاسىندا ءنوۆوسىبىر مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 19 كافەدراسى جۇمىس اتقاراتىنىن, ءتۇرلى اۋرۋلاردى ەمدەۋگە ماماندانعان 46 بولىمشەنىڭ قاي-قايسىسىنىڭ دا عىلىمي ىزدەنىستەردەن تىس قالمايتىنىن, ەڭ ءبىر وزىق ءادىس, تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, ونىڭ باستاۋىندا تۇرعانىن اۋىز تولتىرا ايتادى. سونىڭ ءبىرى – الۆەوكوككوزگە شالدىققان پاتسيەنتكە ەكى دارىگەرلىك بريگادانىڭ ءبىر وپەراتسيا ۇستىندە قاتارىنان ەكى ورگاندى – جۇرەك پەن باۋىردى ترانسپلانتاتسيالاۋى بولىپتى. ء«بىز نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مەديتسينالىق كلينيكالاردىڭ جەتىستىكتەرى جايىندا كوپ ەستيمىز. وسى كۇندەرى ونى كوزىمىزبەن كوردىك. بۇل ورايدا بىرلەسە جۇمىس اتقارۋ ەكى ەلدىڭ ازاماتتارىنا دا ءتيىمدى. نەگىزىنەن ءبىزدىڭ اۋرۋحانا – بۇكىل رەسەي بويىنشا اقىلى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جونىنەن ءتورتىنشى ورىنداعى ىرگەلى دەنساۋلىق مەكەمەسى. اقىلى قىزمەتتىڭ سپەكترى وتە كەڭ, دەنساۋلىعىنىڭ قامىن اۋىرماستان بۇرىن ويلايتىن ادامدار ءۇشىن تولىق تەكسەرىلۋ, (تولىق Check-up), دياگنوز انىقتاۋ, ەم-شارالاردىڭ ءتۇر-ءتۇرى, سانداعان حيرۋرگيالىق مانيپۋلياتسيالار جاسايمىز, جىل سايىن 4 ملن-عا جۋىق دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر ءوتىپ, پاتسيەنتتەرىمىز بىلىكتى كومەك الىپ جاتادى», دەيدى نيكولاي بۋگايچەنكو.
ال جاڭا مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ورتالىعىنىڭ جۇمىسى اتىنان اڭعارىلعانداي, زاماناۋي ىزدەنىستەردىڭ بىرەگەي ورنى ەكەن. عىلىم مەن مەديتسينانى ۇشتاستىرا, ونى كۇندەلىكتى جۇمىستارىندا باسشىلىققا العان ورتالىقتىڭ قىزمەتى قىزىقتى-اق. ونىڭ ءبىر مىسالى, پاتسيەنتتىڭ گەنەتيكالىق پاسپورتىن جاساۋ. بۇل قۇجاتتا تەكسەرىلگەن جاننىڭ اعزاسىنداعى اۋرۋلارمەن قاتار ونىڭ قانداي مۇمكىندىگى بارلىعى, اسىرەسە جاسوسپىرىمدەر ءۇشىن وتە قاجەت قانداي ماماندىق پەن كاسىپكە بەيىمدىگى, قانداي تاعامنىڭ جاعاتىنى نەمەسە جاقپايتىنى, قانداي سپورت تۇرىمەن شۇعىلدانۋعا بولاتىنى, بارلىعى گەندىك قۇرامدى زەرتتەۋ ارقىلى انىقتالادى. گەنەتيك دارىگەرلەر الىنعان بيوماتەريالدى (ول سىلەكەي نەمەسە ۇرتتىڭ سىلەمەيلى قابىعى بولۋى مۇمكىن) زەرتتەپ, تولىق گەنەتيكالىق پاسپورتىن قولىنا بەرەدى, دەيدى ورتالىقتىڭ ديرەكتورى ەلەنا ترۋبيتسىنا. سونداي-اق ەلەنا سەرگەەۆنا وزدەرىنىڭ ءبىر كۇندىك حيرۋرگيا, تولىق سكرينينگتەن ءوتۋ, گينەكولوگيا, ونكولوگيا سالالارىندا كومەك كورسەتەتىندەرىن العا تارتتى. ء«بىز پاتسيەنتكە 100 بەتتەن تۇراتىن مەديتسينالىق پاسپورتىن ۇسىنا الامىز. وندا ءبارى قاراستىرىلعان, جوعارىدا ايتىلعان گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر دە سوندا قامتىلادى», دەيدى باس دارىگەر.
ءنوۆوسىبىردىڭ ەندىگى ءبىر ايتۋلى مەديتسينالىق ۇجىمى كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا كورىنەدى. ءسىبىردىڭ ساف اۋالى ورماندى القابىنان ورىن تەپكەن اۋرۋحانانىڭ اۋلاسىندا دەم الۋدىڭ ءوزى دەرتكە داۋا دەگەن كلينيكانىڭ بيۋدجەتتەن تىس قىزمەت كورسەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ماريا سىچەۆا: ء«بىزدىڭ قىزمەتىمىزگە كوپتەگەن شەتەلدىك, ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق ازاماتتار كوپ جۇگىنەدى. ويتكەنى مۋنيتسيپيالدى كلينيكا بولعاندىقتان بىزدە بارلىق قاجەتتى ماماندار, جاڭا جابدىقتارمەن جاساقتالعان بولىمدەر, زاماناۋي زەرتحانا, قىسقاسى داۋا ىزدەگەن جانعا كەرەكتىڭ ءبارى بار. جىلىنا 500 ادامعا جۋىق شەتەلدىك قارالادى. الايدا مۇنىڭ ءبارى جوسپارلانباعان, ۇيىمداسپاعان كۇيدە جۇرەدى. ءبىزدىڭ دارىگەرلەردىڭ تاجىريبەلەرى مەن بىلىگىنە جۇگىنگەن پاتسيەنتتەر نەبىر كۇردەلى وپەراتسيالاردى جاساتىپ, بالالارىن قاراتىپ, وزدەرى ەم الىپ, دياگنوزدارىن ناقتىلاپ قايتادى. ارينە, ماماندارىمىز ءوز بىلگەنىمەن توقتاماي, شەتەلدىڭ ىرگەلى كلينيكالارىمەن ۇنەمى بايلانىستا بولىپ, كاسىبي شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ قايتىپ جاتادى. مۇنىڭ بارلىعى جاڭا تەحنولوگيالاردى دەندەپ ەنگىزۋگە جول اشقان. سوندىقتان قازاقستاندىقتارمەن بايلانىس جولعا قويىلسا ەكى ەلگە قازىرگىدەن الدەقايدا تيىمدىرەك بولا تۇسپەي مە؟ ءارى جەكە كلينيكالارعا قاراعاندا ءبىزدىڭ قىزمەتتەرىمىزدىڭ باعاسى دا پاتسيەنتكە جەڭىل تۇسەدى, دەيدى.
قۇرىلعانىنا 25 جىل بولعان «بلەسك» كلينيكالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى داريا روجوك 5 ستوماتولوگيالىق كلينيكا, 1 كوپ بەيىندى مەديتسينالىق ورتالىققا قوسا, بيىل ماۋسىم ايىنان بەرى حالىقارالىق كوسمەتولوگيا ورتالىعىن بىرىكتىرگەن جۇيەنىڭ تيىمدىلىگى مەن مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا زاماناۋي باعىتتارى جايىندا اڭگىمەلەپ بەردى. داريا نيكولاەۆنانىڭ ايتۋىنشا, شەتتەن كەلگەن ەمدەلۋشىلەردىڭ تۇراتىن جەرلەرىنە جەڭىلدىكتەر جاساۋ دا قاراستىرىلعان. ءسوز جوق, زامان سۇرانىسىنا لايىقتى قادام جاساماعان قانداي قىزمەت تۇرىنە دە داڭعىل جول اشىلمايدى. ال «بلەسك» بەتالىسىن سول سۇرانىستارعا ابدەن لايىقتاعانعا ۇقسايدى. وعان مىسال رەتىندە ستوماتولوگيالىق قىزمەتتى تۇرلەندىرۋدەگى قادامداردى ايتسا بولادى. ادەتتە ەرەسەك ادامداردىڭ كوپشىلىگى 32 ءتىستىڭ تۇتاستىعىنا ءزارۋ. تىستەر ءتۇسىپ نەمەسە تۇقىلدارىنىڭ قالدىعى عانا قالىپ, قىزىليەكتىڭ ەتى قاشىپ, كەيدە دومبىعىپ ءىسىپ, بەرەكەنى الادى. ال «بلەسك» ماماندارى جاققا قاجەتىنە قاراي ءتۇرلى وپەراتسيالار جاساپ, ءتىس يمپلانتتارىن قوندىرادى. جانە ادام ءتىسسىز قالىپ, قىسىلماي ءجۇرۋى ءۇشىن قىزىليەك ەتتەرى ورنىنا كەلگەنشە ۋاقىتشا, بىرنەشە ايعا پروتەز قويىپ بەرەدى. سودان سوڭ كومپيۋتەرلىك توموگرافيا جاساپ, ءتىس ورنىعۋى قالىپقا تۇسكەندە 25 جىلعا كەپىلدىك بەرەتىن جاڭا يمپلانت پروتەزدى قويادى. 4-5 ساعاتقا سوزىلاتىن وپەراتسيانىڭ ۋاقىتىندا پاتسيەنت ۇيقىدا جاتاتىندىقتان اۋرۋدى سەزبەيدى. داريا نيكولاەۆنانىڭ تاعى ءبىر اۋىز تولتىرا ايتقان جەتىستىگى – لازەرلى گينەكولوگيا ءادىسى. بوسانعاننان كەيىن قالىپقا تۇسۋگە, جاس ۇلعايۋعا بايلانىستى ايەل اعزاسىندا جۇرەتىن وزگەرىستەردە كومەككە كەلەتىن, ياعني كىشى دارەتتىڭ شىعىپ كەتۋى ءتارىزدى نورمادان اۋىتقۋلاردى بولدىرمايتىن بۇل ادىسكە العاشىندا گينەكولوگتاردىڭ ءوزى سەنىمسىزدىكپەن قاراعان ەدى. الايدا ونىڭ پايدالىلىعى تولىق دالەلدەندى. حالىقارالىق پاتەنتكە يە لازەردىڭ ەش زيانى جوق, ونى بۇكىل دامىعان ەلدەر كەڭىنەن قولدانادى جانە كلينيكا دارىگەرىنىڭ وسى لازەرلى گينەكولوگياداعى كلينيكالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا ەۋروپا ەلدەرى ماماندارى اراسىندا ءبىرىنشى ورىن الىپ قايتۋى سونى ايعاقتايدى. بار جوعى 20-30 مينۋت ىشىندە, ەشقانداي اۋىرسىنۋسىز جۇرگىزىلەتىن ءادىستىڭ كەلەشەگى زور, دەيدى رەسەيلىك دارىگەرلەر.