*شەتەل ءازىلى
شايتاننىڭ كوكەسى
وعان «كەت, شايتان العىر, شايتاندارىڭا كەت!» — دەدى.
ول شايتاندارعا كەلدى.
شايتاندار اراق-شاراپتارىن ءىشىپ, تاماقتارىن جەپ, سول كۇنگى ىستەگەن ءازازىل ىستەرىن اڭگىمەلەپ, ءبىر-بىرىنە ماقتانىپ وتىرعان-دى. كەلگەن قوناقتى داستارحانعا شاقىردى.
ءبىر شايتان: — ەشقانداي جازىعى جوق بولسا دا, كۇيەۋىنە ايەلىن مىقتاپ ساباتتىردىم, — دەدى.
— جارادىڭ! — دەپ جولداستارى ونى قوشتاپ قويدى.
— سودان كەيىن ولار اجىراستى ما؟ —دەپ سۇرادى كەلگەن قوناق.
— جوق, — دەدى شايتان.
— وسىنداي دا ءىس بولعانى ما! — دەپ قوناق باسىن شايقادى. — بۇل دەگەنىڭ قاناعاتسىز, اياقتالماعان ءىس قوي.
شايتاندار ەندى وعان ريزاشىلىقپەن نازار اۋدارا باستادى.
— مەن, دەدى ەكىنشى شايتان, — اكەسى مەن بالاسىن جانجالداستىرعانىم سونداي, ەندى ەكەۋى ءبىرىن-ءبىرى كورگىسى كەلمەيدى.
— جارادىڭ! — دەپ جولداستارى ونى دا قوشتاپ قويدى.
— تەك بولعانى وسى ما؟ — دەپ قوناق تاعى دا ارالاستى.
— تەك قانا وسى, — دەپ شايتان سەسكەنە مويىنداعانداي بولدى.
— بۇل ءىسىڭ ءىس ەمەس, بۇل — كوزبوياۋشىلىق! — دەپ قوناق كۇيىپ-ءپىستى. — ءبۇيتىپ ءىس بىتە مە, ىستەگەن سوڭ اكەسى — نە بالاسىن قۋىپ شىعۋى كەرەك ەدى, نە ۇيگە تۇرۋعا حۇقىنان مۇلدەم ايىرۋى كەرەك ەدى, ال بالاسى اكەسىنەن ءوش الۋ ءۇشىن ونىڭ جەڭىل ماشينەسىنىڭ بارلىق دوڭگەلەكتەرىن جارىپ كەتۋى كەرەك ەدى.
— بۇل ويىما كەلمەپتى, — دەپ شايتان كەشىرىم وتىنگەندەي جەر شۇقىلاپ كەتتى. بولمەدە قولايسىزداۋ تىنىشتىق ورنادى.
— مەن بىلاي ىستەدىم, — دەپ ءۇشىنشى شايتان ءسوزىن سەنىمسىزدەۋ باستادى, — ءبىر باستىقتى ەش سەبەپ-سالدارسىز ورنىنان العىزدىم.
— ودان كەيىن نە بولدى؟ — دەپ قوناق اياعىن بىلۋگە قۇمارتتى.
— ەشتەڭە دە بولعان جوق.
—بىلە بىلسەڭدەر, مەن بۇنداي ءىستى ەشۋاقىتتا اياقسىز قالدىرمايمىن, — دەدى قوناق. — گازەتكە سىناتىپ, تۋعان قالاسىن تاستاي قاشۋعا ءماجبۇر ەتەر ەدىم. ال ءسىزدىڭ باستىعىڭىزدى ەڭ بولماسا كاسىپوداق مۇشەلىگىنەن دە شىعارعان جوق پا؟
— شىعارعان جوق قوي دەيمىن, — دەدى شايتان مىڭگىرلەپ.
— وسىنى دا ءىس تىندىردىم دەپ! — قوناق تاس-تالقان بوپ اشۋلاندى. — سىزدەردىڭ تامۇقتارىڭدا ەشقانداي ءتارتىپ دەگەن جوق ەكەن.
شايتاندار ءىشىپ وتىرعان شاراپتارى مەن جەپ وتىرعان تاماقتارىن دا ۇمىتتى, تەك بىرەۋىنىڭ عانا باتىلى جەتىپ:
— كەشىرىڭىز, ەگەر قۇپيا بولماسا, ءسىز جەر ۇستىندە قانداي ىسپەن شۇعىلداناسىز؟ — دەپ سۇرادى.
— شىنىندا دا, مەنىڭ ىستەيتىن ءىسىمنىڭ قۇپيا ەكەنى راس, — دەدى قوناق. — بىراق سىزدەر نيەتتەس ىنىشەكتەر بولعاندىقتان جاسىرماي ايتۋعا بولادى, مەن — دومالاق ارىز جازۋدىڭ شەبەرىمىن. دومالاق ارىزدى قارداي بوراتام, كىمنىڭ كىم ەكەنىنە قارامايمىن, تاقىرىپ تا تاڭدامايمىن.
شايتاندار وعان زور ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, ماساتتانا قاراستى.
— جارايدى, مەن كەتتىم, — دەدى قوناق, — سىزدەردەن ۇلگى-ونەگە الاتىنداي ەشتەڭە جوق ەكەن. مەنى سىزدەرگە بوسقا جۇمساعان ەكەن. ءسويتتى دە ول شىعىپ كەتتى. شايتاندار ونى كەۋ-كەۋلەپ ەسىككە دەيىن شىعارىپ سالىپ, تەك قوناقتارى تۇماندى قاراڭعىلىققا سۇڭگىپ, كوزدەن عايىپ بولعاندا بارىپ باس شايتان دەمىن "ۋھ" دەپ الىپ:
— مىنە, مىناۋىڭ شايتاننىڭ كوكەسى عوي! — دەدى داۋىسى قالتىراپ, — كەتكەنىنە شۇكىرشىلىك ەتەمىن, ايتپەسە ءبىزدىڭ ۇستىمىزدەن دومالاق ارىز جازادى ەكەن دەپ زارە قۇتىم قالماپ ەدى…
گ.سپاسوۆ.