ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قامتىلۋىن, مەملەكەتتىڭ تۇراقتى ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى جۇيەسى – مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ. مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىن كەڭ اۋقىمدى ينۆەستيتسيالىق جانە الەۋمەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مەن بيۋدجەت ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋدا مەملەكەتتىك ءاۋديتتىڭ ءرولى جوعارى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ 2011 جىلعى 2 مامىرداعى №67 جارلىعىمەن وڭىرلەردە سىرتقى مەملەكەتتىك قارجىلىق باقىلاۋ ورگاندارىن جەتىلدىرۋ تۋرالى جارلىعىمەن تەكسەرۋ كوميسسياسى قۇرىلدى. كوميسسيانىڭ نەگىزگى مىندەتى – جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ اتقارىلۋىن, سىرتقى مەملەكەتتىك قارجىلىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ. مەملەكەتتىك اكىمشىلىك قىزمەتشىلەردەن تۇراتىن كوميسسيا توراعاسى مەن مۇشەلەرى وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ داۋىس بەرۋى ارقىلى 5 جىل مەرزىمگە تاعايىندالادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ 2015 جىلعى 20 مامىرداعى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى باعدارلاماسىنىڭ 93-قادامىندا اۋديت پەن مەملەكەتتىك اپپارات جۇمىستارىن باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ەنگىزۋ, «مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداۋ تاپسىرىلىپ, وسىعان سايكەس 2015 جىلى 12 قاراشادا «مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ تۋرالى زاڭ قابىلداندى.
مەملەكەتتىك ءاۋديتتىڭ ماقساتى – بيۋدجەت قاراجاتىن, مەملەكەت پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ اكتيۆتەرىن باسقارۋدىڭ جانە پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. زاڭنىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى – مەملەكەتتىك ءاۋديتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قىزمەتشىلەردە مىندەتتى تۇردە مەملەكەتتىك اۋديتور سەرتيفيكاتى بولۋ شارت. ياعني مەملەكەتتىك اۋديتكە تولىقتاي كوشىرىلدى. باستاپقى كەزەڭدە وڭىرلەردەگى اۋديت جونىندەگى مەملەكەتتىك ورگانداردا كادر تاپشىلىعى, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك اۋديتور سەرتيفيكاتى بار ماماندار جەتىسپەۋشىلىگى بايقالدى. بۇل باعىتتا جەرگىلىكتى جەردە ماماندار تاپشىلىعىنىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا تەكسەرۋ كوميسسياسى جۇيەلى نەگىزدە مەملەكەتتىك اۋديتورلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدى جانە كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جانداندىرىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا اتىراۋ وبلىسىندا مەملەكەتتىك اۋديتور سەرتيفيكاتىن تالاپ ەتەتىن 7 مەملەكەتتىك اكىمشىلىك لاۋازىمدى ورنى بوس تۇر. وسى ورايدا, جەرگىلىكتى جەردە ماماندار تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ماقساتىندا «قارجىلىق اكادەميا» اق-پەن مەملەكەتتىك اۋديتور بىلىكتىلىگىن يەلەنۋگە ۇمىتكەر ادامداردى سەرتيفيكاتتاۋ قاعيدالارىنا سايكەس اتىراۋ وڭىرىندە وقىتۋ ۇيىمداستىرىلدى. قازىر قاجەت پاندەر بويىنشا وقۋىن اياقتاعان قارجى سالاسىنىڭ 15 ۇمىتكەرى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ اڭگىمەلەسۋ كەزەڭىنە بارۋعا دايىن.
ەسەپ كوميتەتىنىڭ قارجىلىق بۇزۋشىلىقتاردى زەرتتەۋ جونىندەگى ورتالىعىنان ءتيىستى پاندەر بويىنشا وقۋىن اياقتاعان تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ بىرنەشە قىزمەتكەرى مىندەتتەلگەن پاندەر بويىنشا وڭ ناتيجە الىپ, ۇلتتىق كوميسسيانىڭ اڭگىمەلەسۋ كەزەڭىنە قۇجاتتارى ۇسىنىلدى. ءبىر قىزمەتكەر قىركۇيەك ايىندا اڭگىمەلەسۋدەن ءوتىپ, مەملەكەتتىك اۋديتور سەرتيفيكاتىن يەلەندى. بۇدان بولەك, تەكسەرۋ كوميسسياسى سالالىق مەملەكەتتىك ورگان رەتىندە باستاما كوتەرىپ, جەرگىلىكتى جەردە مامان تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمدىگىنە جاس مامانداردى وقىتىپ, دايارلاۋعا ۇسىنىس بەردى. وبلىس كولەمىندە مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرگە مەملەكەتتىك گرانت جونىندە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. وبلىس اكىمدىگى كوميسسياسىنىڭ شەشىمىنە سايكەس, 2019-2020 وقۋ جىلىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى ارقىلى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى كۇندىزگى وقۋ نىسانىنداعى «اۋديت جانە سالىق سالۋ» فاكۋلتەتىنىڭ «مەملەكەتتىك اۋديتور» ماماندىعى بويىنشا اتىراۋ وبلىسىنىڭ 13 مەكتەپ تۇلەگى وقۋعا قابىلداندى. بۇدان بولەك, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا جاتاقحاناعا مۇقتاجدار سانىنىڭ جوعارىلىعىنا قاراماستان تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ سۇرانىسىنا سايكەس, ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنىڭ قولداۋىمەن جاڭادان قابىلدانعان ستۋدەنتتەرگە جاتاقحانا ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلىپ, 12 ستۋدەنت جاتاقحاناعا ورنالاستىرىلدى. ەڭ باستىسى, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بەرىلگەن ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى – وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىمەن جاساقتالعان كەلىسىمشارتقا سايكەس ستۋدەنتتەر وقۋىن اياقتاعاننان كەيىن بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە جەرگىلىكتە جەردە وسى العان ماماندىعىنا سايكەس جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتەلەدى. وسى ورايدا, ءتيىستى وقۋ جىلدارىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بەرىلگەن ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى بويىنشا وقۋىن اياقتاعان ستۋدەنتتەرگە جۇمىسقا ورنالاسۋ ماسەلەسىن شەشۋ مەحانيزمى قاراستىرىلۋدا. سونىمەن قاتار ەسەپ كوميتەتى تاراپىنان كادرلاردى ىنتالاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك جاعدايلار جاساۋ ماقساتىندا حالىقارالىق جوعارى ساناتتى مەملەكەتتىك اۋديتور سەرتيفيكاتى بار قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن جوعارىلاتۋ مۇمكىندىگى دە قاراستىرىلىپ جاتىر.
تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ ەكى قىزمەتكەرىندە حالىقارالىق سەرتيفيكات بار. كەلەر جىلى دا مامانداردى وقىتۋعا قاراجات قاراستىرىلۋدا. بۇل الدىمەن مەملەكەتتىك اۋديتورلاردىڭ ەڭبەكاقىلارى جوعارى جەكە سەكتورداعى اۋديتورلىق كومپانيالارعا جۇمىسقا اۋىسىپ كەتپەۋىنە جانە حالىقارالىق سەرتيفيكاتتاۋ بويىنشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت.
رۋسلان بەكتەمىر,
اتىراۋ وبلىسى بويىنشا تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى