نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى بىرىڭعاي جاراتىلىستانۋ باعىتىندا ءبىلىم الاتىندىقتارىنا قاراماستان, ءان مەن كۇي, جالپى ءداستۇرلى ونەرگە دە بارىنشا بەيىم ەكەندىكتەرىن كورسەتىپ, كورەرمەنىنە تاماشا تارتۋ جاسادى. وتكەن جۇمادا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ Ballroom Right زالىندا وتكەن قازاقتىڭ ۇلى اقىنى, جازۋشى, دراماتۋرگ, قوعام قايراتكەرى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «اقىن جانە ونىڭ مۋزاسى» اتتى ادەبي-تەاترلاندىرىلعان كەشتە جارقىراي كورىنگەن تالانتتى جاستار ونەرى سوعان دالەل.
قازاق پوەزياسىنىڭ قۇلاگەرى اتانعان ءدۇلدۇل دارىن, الاش ارىسى ءىلياس جانسۇگىر ۇلى مۇراسىن جان-جاقتى زەردەلەپ, ءجىتى تانۋعا باعىتتالعان تاعىلىمدى كەشتە اقىن مەن ونىڭ سۇيىكتى جارى فاتيما عابيتقىزى اراسىنداعى نازىك سەزىممەن ورىلگەن سىرشىل حاتتاردان ۇزىندىلەر وقىلىپ, م.اۋەزوۆتىڭ «حان كەنە» تراگەدياسى مەن ءىلياس جانسۇگىر ۇلىنىڭ «كۇيشى» پوەمالارى نەگىزىندە ساحنالىق قويىلىم كورسەتىلدى. سونداي-اق اقىننىڭ «قۇلاگەر» پوەماسى تۇپنۇسقادا جانە اعىلشىن تىلىندە جاتقا وقىلىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ العاشقى تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرى نۇرسۇلتان ەسەنقۇل مەن اقش-تان شاقىرىلعان بەلگىلى عالىم, ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورى مارك لوۋرەنستىڭ ورىنداۋىنداعى اقان سەرىنىڭ «بالقاديشا» ءانى دە كوپشىلىكتىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.
– ءىلياس مۇراسىن مەن شەتى, شەگى جوق مۇحيتقا تەڭەيمىن. قازاق ءسوز ونەرىندەگى تەڭدەسسىز قۇبىلىس. سوندىقتان دا بولار كەشىمىزدى ونىڭ ءبىر عانا اقىندىعىنا ارناۋدى جىر قۇلاگەرىنىڭ جاۋھار مۇراسىنا قيانات دەپ ءتۇسىنىپ, تالانت تابيعاتىن بارىنشا سان قىرىنان اشۋعا كۇش سالدىق. كوركەمسوزدىڭ زەرگەرى عانا ەمەس, ءىلياس الەمى قاراپايىم ازاماتتان باستاپ, ۇلت تۇلعاسىنا اينالعانعا دەيىنگى ءومىرىنىڭ كەزەڭدەرى بارىنشا جان-جاقتى زەردەلەندى. ارنايى ستسەناري جازىلىپ, سول نەگىزدە ىزدەندىك. اسىرەسە اقىننىڭ «كۇيشى» پوەماسى مەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «حان كەنە» تراگەدياسىنان بىرىكتىرە وتىرىپ تۇزىلگەن ينتسەنيروۆكا تۇلعا تابيعاتى مەن تالانتىن تانۋعا, وسكەلەڭ ۇرپاق ساناسىنا ۇلتجاندىلىق دانەگىن سەبۋگە تەڭىزدىڭ بەتىنە تامعان تامشىداي بولسىن سەپتەسەدى, ىقپال ەتەدى دەپ سەنەمىز.
ال «قۇلاگەر» پوەماسى مەن اقان سەرىنىڭ «بالقاديشاسىن» قاتار الۋىمىزعا توقتالساق, بۇل قوس تۋىندى اراسىندا ۇلكەن بايلانىس بار. بىرىنشىدەن, ءىلياس جانسۇگىر ۇلىنىڭ قالامىنا قانات بىتىرگەن «قۇلاگەر» شىعارماسى اقان سەرى ەسىمىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ەكىنشىدەن, مەن اقىن تاعدىرىن قۇلاگەرگە قاتتى ۇقساتامىن. ەكەۋى دە ۇلى مۇراتىنا جەتپەي باتىراشتاردىڭ قولىنان مەرت بولدى. ەندەشە ارعىماق عۇمىر كەشكەن اردا اقىننىڭ تابيعاتىن جاستار وسىلاي تانىسىن دەگەندى ماقسات تۇتتىم, – دەيدى جوبا جەتەكشىسى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» مادەني ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گۇلتاس قۇرمانباي.
ءيا, ارنايى شىعارماشىلىق نەمەسە گۋمانيتارلىق سالاعا بەيىمدەلمەسە دە, ەلىمىزدىڭ جەتەكشى وقۋ وردالارىنىڭ ءبىرى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتە ءبىلىم الىپ جاتقان حيميا, بيولوگيا, مەديتسينا سالاسىنىڭ بولاشاق بىلگىرلەرى «جىگىتكە جەتى ونەر از, جەتپىس ونەر كوپ ەمەس» دەگەن ەرتەدەن كەلە جاتقان ونەرگە قاتىستى ۇلت ۇستانىمىن تاماشا دالەلدەپ بەردى. انا ءتىلى مەن اعىلشىن ءتىلىن سۇلۋدىڭ قوس بۇرىمىنداي ەركىن ورگەن تالانتتى جاستار وسىلايشا ءان مەن جىردان شاشۋ شاشىپ, تاريحىنا, ءبىرتۋار تۇلعاعا تاعزىم ەتتى. تاعىلىمدى كەش سوڭىندا ءسوز العان ءىلياس جانسۇگىر ۇلىنىڭ جيەن نەمەرەسى جانار جاندوسوۆا دا ونەرلى ورەندەردىڭ تالابىنا ءتانتى بولىپ, اتاسىنىڭ مۇراسىنا كورسەتىپ جاتقان قۇرمەتى مەن ىنتا-ىقىلاسىنا زور ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– راس, اتام ءومىر سۇرگەن كەزەڭ ۇلت ءۇشىن دە, ۇلتتىڭ ۇلدارى ءۇشىن دە وڭاي بولمادى. بىراق سوعان قاراماستان جان-جاعىنان قاۋمالاعان قاۋىپپەن كۇرەسە ءجۇرىپ قايتالانباس تۋىندىلارىن ومىرگە اكەلدى. بۇگىنگى تاۋەلسىزدىگىمىز ءۇشىن قاسىق قانىن قيىپ, شىبىن جانىن ۇلتتىڭ, بۇگىنگى ءبىزدىڭ باياندى بولاشاعىمىز ءۇشىن قۇربان ەتتى. وسى ءۇشىن دە ەڭ اۋەلى اتام باستاعان بارشا الاش ارىسىنىڭ رۋحىنا باسىمدى ءيىپ, تاعزىم ەتەمىن. بۇگىنگى باقىتتى ءومىرىمىز, ەڭسەلى ەلدىگىمىز ءۇشىن سول كىسىلەرگە قارىزدارمىز. ودان كەيىن, ارينە اتاما رۋحاني دەمەۋ بولىپ, ومىرلىك مۋزاسىنا اينالعان اجەم فاتيما عابيتقىزىنىڭ دا ءىلياس جانسۇگىر ۇلى شىعارماشىلىعىنان الار ورنى ايرىقشا. ول ستۋدەنتتەردىڭ دايىنداعان بۇگىنگى تاماشا قويىلىمىندا دا جاقسى كورسەتىلدى. ەرەكشە تولقىدىم. تالانتتى جاستار ونەرىنە, ىزدەنىسىنە شەكسىز العىسىمدى بىلدىرەمىن, – دەدى تەكتىنىڭ تۇياعى.
تۇلعاتانۋعا ارنالعان تاعىلىمدى كەش وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «NU» حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ ورىنداۋىنداعى قۇرمانعازىنىڭ «اداي» كۇيىمەن تۇيىندەلدى. زال تولى كورەرمەننىڭ تولاسسىز قوشەمەتى الاش ارىستارىنىڭ رۋحىنا جاسالعان ماڭگىلىك تاعزىم ەدى...