قازاق توپىراعى تالانتقا كەندە ەمەس. ال ەسىمى ەلدەن اسىپ, شارتاراپتى شارلاپ كەتكەن شىن مانىندەگى قۇبىلىس, ءبىرتۋارلار سيرەك. دارا داۋسىمەن جەر-دۇنيەنى ءدۇر سىلكىنتكەن سونداي ساناۋلى تالانتتىڭ ءبىرى ەرىك قۇرمانعاليەۆ ەدى.
وتكەن جۇمادا ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا ايگىلى وپەرا ءانشىسى, كەڭەس وداعىنىڭ تۇڭىش كونترتەنورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى ەرىك قۇرمانعاليەۆتىڭ 60 جىلدىعىنا وراي شىعارىلعان اقىن, اۋدارماشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مارجان ەرشۋدىڭ «فەنومەن ەرىك قۇرمانعاليەۆ» اتتى كىتاپ-البوم ديسكىسىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.
– حالقىمىزدان شىققان ونەرپازداردىڭ مىقتىلىعى سونشالىق, سكريپكانى دا, فورتەپيانونى دا ەۋروپالىقتاردان كەم ورىندامايدى. قازاق ءتىپتى ۆوكالدىق جاعىنان ءانشى حالىق سانالاتىن يتاليالىقتاردىڭ وزىنەن اسىپ ءتۇستى. وعان ايقىن دالەل – ەرەك ءۇندى ەرىك قۇرمانعاليەۆ ونەرى. 1988 جىلى بوستوندا وتكەن حالىقارالىق مۋزىكا فەستيۆالىندە وزىپ شىعىپ, فەنومەن اتانعان, گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن داڭقتى جەرلەسىمىزدىڭ ونەرى بۇگىندە اڭىز ەتىپ ايتىلادى. ارينە, كەڭەس وداعىندا ول «ورىس ءانشىسى» بوپ سانالدى جانە ماسكەۋ ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە بولدى. سەبەبى ەرىك قۇرمانعاليەۆتىڭ داۋىسىنداي داۋىس الەمدە جوق بولعان. سوندىقتان دا ول باعالى. ونەرى وزىق, مادەنيەتى جوعارى دامىعان ەلدەر ەرىك قۇرمانعاليەۆتى كوككە كوتەردى. داڭقىن اسپانداتتى. مەنىڭ بۇگىنگى تۇساۋى كەسىلىپ وتىرعان «فەنومەن ەرىك قۇرمانعاليەۆ» اتتى كىتابىمنىڭ دا نەگىزگى ماقساتى وسى – تالانت تابيعاتى, تالانت تاعدىرى, تالانت تراگەدياسى, تالانت جانە قوعام دەگەن ۇعىمدارعا جاۋاپ بەرۋ, – دەدى كىتاپ اۆتورى.
كىتاپتا الەمدىك مۋزىكا تاريحىندا ەسىمى التىن ارىپپەن قاشالعان سيرەك داۋىسقا يە قازاق ءانشىسىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنان جان-جاقتى سىر شەرتىلەدى.
ەرىك قۇرمانعاليەۆ – نەمىس كومپوزيتورى الفرەد ءشنيتتىڭ شىعارمالارىن تۇڭعىش ورىنداۋشىلاردىڭ ءبىرى. رەسەي, ۋكراينا, لاتۆيا, ەستونيا, ليتۆا, فرانتسيا, تاتارستان, نيدەرلاندى, بەلگيا, ماجارستان, يۋگوسلاۆيا, گرەكيا ساحنالارىندا ونەر كورسەتكەن. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندەگى ەڭ تاڭداۋلى وركەسترلەردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن, جوعارى دارەجەلى ديريجەرلەردىڭ جەتەكشىلىگىمەن گەندەل, باح, گلينكا, ۆيۆالدي, پۋچچيني, فرانكا, كەرۋبيني, مەيەربەر, دج.روسسيني, ليۋتستسي, بيزە, ۆەردي, شتراۋس, شنيتكە, شۋبەرت, چايكوۆسكي, راحمانينوۆ, ريمسكي-كورساكوۆ جانە تاعى دا باسقا كومپوزيتورلاردىڭ وپەرالارىنداعى اريالاردى كەمەلىنە كەلتىرە ورىندادى. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, 1992 جىلى امەريكالىق دراماتۋرگ دەۆيد حۋانگتىڭ «باتتەرفلياي» وپەراسىنداعى سونگ ليلينگ ءرولى ونەر الەمىندە ۇلكەن سىلكىنىس تۋدىردى. اتالعان بەينەنى شەبەرلىك شىڭىنا شىعارعان تالانت الەمنىڭ ۇزدىك ورىنداۋشىلارىنىڭ قاتارىنا ەندى.
ايتسە دە, شىڭى مەن شىڭىراۋىنىڭ شەكاراسى بىرىگىپ كەتكەن ونەردىڭ جولى تاقتايداي تەگىس ەمەس. تەڭدەسسىز داڭقپەن بىرگە ءانشى جولىندا كەزىككەن ءتۇرلى قيىندىقتار, تورىعۋعا ۇلاسقان شاراسىزدىقتار تالانتتىڭ نازىك تە سەزىمتال جۇرەگىن ايازداي قاريدى. سالدارىنان 2007 جىلدىڭ قاراشاسىندا ەرەك ءۇنى الەمدى ەلەڭ ەتكىزگەن ءان-عۇمىر نەبارى 47 جاسىندا ماڭگىلىك دامىل تابادى. ەندىگى ساتتە ءانشىنىڭ ەكىنشى ومىرىنە ۇلاسقان ولمەيتىن ونەرى داڭق شىڭىنا كوتەرىلدى. وعان دالەل – تالانت تابيعاتىن تانۋعا باعىتتالىپ جاسالىپ جاتقان ىرگەلى زەرتتەۋلەر مەن ءانشى الەمىنە تاعزىم ەتۋگە جينالعان قالىڭ قاۋىمنىڭ شەكسىز ساعىنىشى مەن ىستىق ىقىلاسى.
ءان-عۇمىر ماڭگىلىك جاسايدى!