• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 22 قازان, 2019

ءداۋىر بەلەسىنىڭ اۆتورى

232 رەت
كورسەتىلدى

قازاق ادەبيەتىنىڭ كوگىنە مۇح­تار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنان كەيىن ءىرى شىعارما قاجەت-اق بولاتىن. ۇزدىك شى­عار­مالار بولمادى ەمەس, بول­دى. ءسابيت مۇقانوۆتىڭ, عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ, عابيدەن ءمۇس­تافيننىڭ روماندارى شىق­تى. بىراق ءبىزدىڭ قازاق دا­لا­سى­نىڭ رەۆوليۋتسيالىق كە­زەڭ­دە اۋقىمدى, كەڭ تىنىس­تى, «تى­نىق دونمەن» قاتار تۇ­را­تىن ۇلكەن ءبىر ەپوپەيا قازاق ادە­­بيەتىنە قاجەت ەكەنىن كوپ وقىر­­مان سەزىنىپ-اق ءجۇردى. سول شى­عار­ما اقىرى دۇنيەگە كەلدى. ونىڭ اتى – «قان مەن تەر». «قان مەن تەردىڭ» الدىندا ابەكەڭ ادەبيەتتىڭ تابالدىرىعىن «تۇڭعىش رومان» دەگەن جانرمەن اتتادى. ول – «كۋرليانديا» («كۇتكەن كۇن»). كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىز, ون التى جاسار بالا مايدان دالاسىندا ءجۇر. بوزبالانىڭ قاتقان جەردەن كوزىنە جاس الىپ وكوپ قازىپ جاتقانىن كورگەن كەكسە جىگىت كەلىپ وكوبىن قازىپ بەرەدى. بۇل – تراگەديا. وسى قانجىلاۋ ءداۋىردى ابەكەڭ باستان كەشتى. قيىن زاماننىڭ ناتيجەسىندە قالامگەر «كۋرليانديا» رومانىن جازىپ, جازۋشى دەگەن ۇلكەن ءۇيدىڭ تابالدىرىعىن ءىرى جانرمەن اتتادى. ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەن قازاق جازۋ­شىسىنىڭ بۇل شىعارماسى ادەبي ورتادا قوزعالىس تۋدىردى. «قان مەن تەر», «سوڭعى پارىز» روماندارى قازاق ادەبيە­تىن­دە داۋىرلىك, ەپوحالىق بەلەس بولدى.

ابەكەڭنىڭ ءبىر سويلەم ءۇشىن ورنىنان تاپجىلماي وتى­را­­تىن­ ەرەكشە ەڭبەكقور مى­نەزى بار.­ بارىمىزگە: «سەندەر شىعار­مالارىڭ­دى اۋدارعاندا ءمان بەرىپ قاراماي­سىڭ­دار. سالاق­سىڭدار. ءبىز الەم ادەبيەتىنە ورىس ءتىلى ارقىلى باراتىنىمىزدى بىلمەيسىڭدەر. يسپان­دىق­تار, اعىل­شىندار, فرانتسۋزدار ءبىزدىڭ ءتىلدى مەڭگەرگەن جوق», دەپ ۇر­سىپ جۇرەتىن. قارىمدى قالامگەردىڭ ۇستاناتىن ءبىر-اق ءپرينتسيپى بار: ساپالى اۋدارما. ءبىر مىسال, ابە­كەڭ ورىس ءتىلىنىڭ بىلگىرى يۋري كازاكوۆتىڭ بوساعانىن ەكى جىل كۇتتى. مۇنداي ىسكە ابەكەڭنىڭ عانا شىدامى جەتەدى. ءسويتىپ كازاكوۆتى الماتىعا الدىرىپ, باسى-قاسىندا بولىپ, ءتىپتى كازاكوۆتىڭ جەلكەسىندە تۇرىپ اۋدارتقان. وسىنداي تىنىم­سىز­ ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا «قان مەن تەردىڭ» اۋدارماسى وتە جاقسى جا­سال­دى. ول كىسى «قان مەن تەردى» ءالى جا­­زىپ جاتىر. ماعان ون جەتىن­شى نۇس­قا­سىن دايىنداپ جاتقانىن ايتتى.

«سوڭعى پارىز» وقىلۋى وتە اۋىر شىعارما. ورىس ادەبيە­تىندە «يس­كۋسستۆو مەدلەننوگو چتەنيا» دەگەن ۇعىم بار. اسىقپاي وقۋ ءھام ءتۇ­سى­نىپ وقۋ وسى «سوڭعى پارىزعا» ءتان.

 دۋلات يسابەكوۆ, جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

سوڭعى جاڭالىقتار