بيىگى الاسارماس بي-اعا

قوستانايدا بەيىمبەت ءمايليننىڭ  125 جىلدىعى اتالىپ ءوتتى

بەيىمبەتىنىڭ ارقاسىندا بيىكتى دە كورگەن, بەينەت پەن قورلىقتان دا امان وتكەن, «الجير»-دا وتىرۋعا ءتيىستى 8 جىلىن 5-6 جىل قوي باعىپ وتەپ, بالا-شاعاسىن ءار بالالار ۇيىنەن تەرىپ العان كۇنجامال شەشەمىز دە توردە وتىرىپتى. سودان كەيىن بي-اعانىڭ 80, 90, 100, 120 جىلدىعى تۋعان جەردە, وسى ايەتتە اتالىپ ءوتتى. بىراق ول كەزدە بي-اعا تۋعان اۋدان اتى دا, اۋدان ورتالىعىنىڭ اتى دا تاران بولاتىن. تۋعان جەردە بەيىمبەت ءمايليننىڭ اتى بولسىن دەگەندى ايتىپ, ولجاس سۇلەيمەنوۆتەن باستاپ, زيالى قاۋىم تالاي جازدى, ماسەلە كوتەردى. بىراق قىزىل يمپەريا كەزىندە قىزىل كوميسساردىڭ بيىگى بايقالماسا دا ءباسى باسىم بولدى. بىراق تاران جەردە, بي-اعا بيىكتە, اسپاندا تۇرعانداي بولۋشى ەدى. جۇرتتىڭ ءىشى سونى سەزەتىن. الايدا بي-اعاعا جاسالعان ادىلەتسىزدىك ءوزىمىزدىڭ سالعىرتتىعىمىزدان تاۋەلسىزدىكتىڭ 28-ءشى جىلى عانا قالپىنا كەلدى. «ەشتەن كەش جاقسى» دەگەن. تۋعان جەردە تاران اتتان ءتۇسىپ, بي-اعاعا ورىن بەردى – اۋدان­نىڭ اتى بەيىمبەت مايلين, اۋدان ورتالىعىنىڭ اتى ايەت دەپ اتالدى. قازاق جازبا ادەبيەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا وراسان ۇلەس قوسىپ, توتىداي تۇرلەندىرگەن جازۋشىنىڭ تويى ءبىرىنشى رەت ءوز اتىمەن اتالاتىن اۋداندا باستاۋ الدى. قوس قۋانىش رۋحتى كوتەردى.

وسى جولى بي-اعانىڭ تويى قىزىلدى-جاسىلدى, جەلەۋلەگەن داڭعازا ەمەس, جاڭاشا ءورىس الدى. توي «بەيىمبەت ءماي­ليننىڭ مۇراسى – ۇلتتىڭ اسىل قازىناسى» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادان باستالدى. وعان وبلىس, اۋدان جۇرت­شىلىعىمەن قاتار, رەسپۋبليكا جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ۇلىقبەك ەسداۋلەتوۆ, مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتى دەرەكتانۋ, تاريحناما جانە وتان تاريحى ءبولىمىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قۇندىزاي ەرىمبەتوۆا, الماتى قالاسىنداعى ءسابيت مۇقانوۆ جانە عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق كەشەنىنىڭ ديرەكتورى, اقىن, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى ادىلعازى قايىربەكوۆ جانە بەيىمبەت ءمايليننىڭ ۇرپاقتارى قاتىستى.

بۇل تويدىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, وعان ەلىمىزدىڭ بيىل 100 جاسقا تولىپ وتىرعان باس باسىلىمى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ باسشىلىعى ارنايى شاقىرىلدى. ونىڭ سەبەبى بار. بەيىمبەتتىڭ قىزمەتى مەن شىعارماشىلىعى ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى, بۇگىنگى «Egemen Qazaqstan» گازەتىمەن تىكەلەي بايلانىستا بولدى. ول وتكەن عاسىردىڭ 20-30-شى جىلدارى گازەت «ەڭبەكشىل قازاق», «ەڭبەكشى قازاق», «سوتسيالدى قازاقستان» دەپ اتال­عاندا قىزمەت ىستەدى, جاۋاپتى رەداكتور قىزمەتىن اتقاردى, ماقالالارىن, اڭگىمەلەرىن جاريالاپ وتىردى. «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اق توراعاسىنىڭ ورىنباسارى-باس رەداكتورى ايبىن شاعالاق توي قوناعى بولىپ, عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا بەيىمبەت مايلين مەن گازەت جىلناماسى تۋرالى مازمۇندى اڭگىمە ايتتى. تويدا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى مارات جۇندىباەۆ وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ اتىنان توي قوناقتارىن قۇتتىقتادى.

قازاق «تاقىر جەرگە ءشوپ شىقپايدى» دەيدى. بەيىمبەت تۋعان, وسكەن ورتا تۋىر­لىعى تەسىك قاراشا ۇيدەن تۇرمايتىن ەدى. بي-اعاڭا بىتكەن دارىن, اسا بيىك ادامگەرشىلىك پەن تەكتىلىك تۋعان جەر تو­پىراعىنىڭ قۇنارى مەن اتا-بابانىڭ رۋحاني قۋاتىنان دارىعان ەدى. ونى كون­فەرەنتسيانىڭ مودەراتورى, بەلگىلى اقىن, ادەبيەتشى اقىلبەك شاياحمەت بىلاي كەستەلەدى.

– سىزدەر بەيىمبەت ءمايليننىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىنە, اقىندار مەن باتىرلاردىڭ, بيلەردىڭ اتامەكەنىنە كەلىپ وتىرسىزدار. ەل اۋزىندا جۇرگەن شەجىرە دەرەگىنە سۇيەنسەك, قارابالىق قىپشاقتان شوما­ناق, قارساق, تانابۇعا, جولىنشى جانە جولجاقسى تارايدى. جولىنشىدان سوپى, سوپىدان قارتا تۋادى. قارتادان قوشقار, جاۋار, ماماجار, مامەكە, الەكە, الەكەش تۋادى. جاباعى باتىردىڭ اتا-تەگىن تاراتار بولساق, قوشقاردان تاۋكە, تاۋكەدەن سىما, سىمادان – توق­مامبەت, اقجىگىت, اقمامبەت كەتەدى. ابى­لاي حاننان باتا العان تۇگەل باتىر وسى اقجىگىتتىڭ بالاسى. ال تۇگەلدەن يپان, يپاننان جاباعى باتىر تۋادى. باتىردىڭ نەمەرەسى دە اتاسىنا تارتىپ باتىر بولعان. ال اقجىگىت – بي-اعانىڭ ءتۇپ اتاسى. تاراتىپ ايتساق, اقجىگىتتەن وتەگەن, قوجىق, تۇگەل, اتان, جوبال تۋعان. اتاننان تاۋكەباي, تاۋكەبايدان ماي­لى, مايلىدان  جارماعامبەت, جارما­عامبەتتەن بەيىمبەت تۋعان, دەدى اقىلبەك قوجا ۇلى.

حح عاسىردىڭ قازاققا كورسەتپەگەن قۇقايى جوق. بىراق بەرگەنىنە دە شۇ­كىرشىلىك ەتكەندەيمىز. قازاق ەلىنىڭ بو­لاشاعى ءۇشىن كۇرەسكەن الاش ازاماتتارىن بىلاي قويعاندا, حالقىمىزعا ادە­بيەت پەن ونەردەگى الىپتار توبىن بەردى. سول ىرىلەردىڭ ءاۋ باسىندا تۇرعان­نىڭ ءبىرى بەيىمبەت ەدى.

– بەيىمبەت قازاق پروزاسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ەكەۋ بولسا بىرەۋى, بىرەۋ بولسا ءوزى. ونىڭ اڭگىمەلەرى ءومىر شىندىعىن ءدوپ باسىپ, رەاليستىك تەگەۋرىنىمەن, كوركەمدىك بيىك ورەسىمەن جانە تاقىرىبىنىڭ ارالۋاندىعىمەن دارالانادى. ۇلىلىق قاراپايىمدىلىقتان تۋادى دەسەك, بۇل مايلين شىعارمالارىنا ءدال كەلەدى. ونىڭ تۋىندىلارىندا ءوز داۋىرىندەگى بولشەۆيك, سوۆەت جازۋشىلارىنا ءتان پاتەتيكا, جالعان پافوس, اسىرەلەۋ, ۇران­داتۋ, جالاۋلاتۋ جوق. كەدەيىنىڭ بولسىن, بايى مەن ورتاشاسىنىڭ بولسىن ءدال شىنايى تيپتىك بەينەلەرىن جاسادى جانە سونىڭ ءبارىن تاريحي وزگەرۋ تۇرعىسىنان سۋرەتتەدى, دەدى ۇلىقبەك ەسداۋلەت. ول اۋداننىڭ بي-اعا اتىن العانىنا قۇت­تى بولسىن ايتىپ, قازاق ادەبيەتىندە بەيىمبەت قالىپتاستىرعان مەكتەپتىڭ جاساي بەرەرىنە سەنىم ءبىلدىردى.

بەيىمبەت مايلين تەك قازاق ادەبيەتىن جانر جاعىنان تۇرلەندىرىپ قانا قويعان جوق, ونىڭ قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ سۇرلەۋىن سالۋدا دا ەتكەن ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. وعان «ەگەمەن قازاقستان» رەس­پۋبليكالىق گازەتى» اق توراعاسىنىڭ ورىنباسارى-باس رەداكتورى ايبىن شا­عالاق توقتالدى.

– بىردەن ايتۋ كەرەك, بەيىمبەت مايلين دە الاش قايراتكەرلەرى قاتا­رىندا قالامگەرلىك قۋاتىن ءباسپاسوز ار­قىلى تانىتتى. ول ماقالا جازىپ عانا قويعان جوق, گازەت-جۋرنال ۇيىمداستىرۋ ىسىنە, ءباسپاسوزدىڭ كۇندەلىكتى قارا جۇ­مىسىنا دا بەل شەشە, بىلەك سىبانا اتسالىستى. سول جىلدارداعى گازەت تى­گىن­­­­دىلەرىن قاراساڭىز, بەيىمبەت ءماي­لين­­­نىڭ قاراپايىم حاباردان باستاپ, پروب­لەمالىق ماقالا, وچەرك, اڭگىمەلەرى تۇراقتى جاريالانىپ تۇرعانىن كورۋگە بولادى, دەدى ايبىن باقىت ۇلى. بەيىم­بەت مايلين ماقالالارىنا كوبىنە بۇر­كەنشىك اتپەن قول قويعان. بەيىمبەتتى زەرت­تەۋشىلەر اراسىندا بۇل ءالى كۇنگە دەيىن نۇكتەسى قويىلماعان تاقىرىپ. ونى ايبىن شاعالاق تا اتاپ ءوتتى.

– ءمايليندى زەرتتەگەن توقتار بەيىس­قۇلوۆ ءبىر سۇحباتىندا ونىڭ بۇركەنشىك اتىنىڭ 74 ەكەنىن ايتادى. ال «ەگەمەن قازاقستان» كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن شىعارعان گازەتتىڭ 1919 جىلدان 1970 جىلدارعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن ال­­­­عاشقى بەس تومدىعىن شىعارۋ بارىسىن­دا بي-اعانىڭ بۇركەنشىك ەسىمدەرى مۇ­نان دا كوپ دەپ پايىمدادىق. سەبەبى بي-اعا قولدانعان ء«بىر كورگەن», «قاراشا بالا», «تاي» سياقتى بۇركەنشىك اتتارىنا ۇقساس, «كورگەن», «تايباعار», «قارا بالا» دەپ قول قويىلعان جازۋ ماقامى, بەرىلۋ تۇرپاتى جاعىنان بەيىمبەتتىڭ قولتاڭباسىنا ۇقساس ماتەريالدار گازەت بەتىندە ءجيى كەزدەسەدى. ارينە بۇل تاقىرىپ زەرتتەۋدى, تالداۋدى قاجەت ەتەدى, دەگەن ول «Egemen Qazaqstan» گازەتى ءوزىنىڭ «ۇشقىننان» باستاپ, بۇ­گىنگە دەيىن جالعاساتىن جىلناماسىن, ياعني ءارحيۆىن تسيفرلى فورماتقا كوشىر­گە­نىنە دە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋدا­را كەتتى.

تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قۇندىزاي ەرىمبەتوۆا بەيىمبەت مايلين قۇربان بولعان سودىر ساياسات ۇستەمدىك قۇرعان ۋاقىت سيپاتىنا توقتالدى. سونىمەن قاتار بەيىمبەت ءمايليننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن كەزەڭدەرگە ءبولىپ, مۇراسىن بۇگىنگى ۋاقىت تۇرعىسىنان قايتا زەرتتەۋدى ۇسىندى. ەكى الىپتىڭ – بەيىمبەت مايلين مەن عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ شىعارماشىلىق بايلانىسى تۋرالى ءسوز العان ءسابيت مۇقانوۆ جانە عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ادەبي-مەموريالدىق كەشەنىنىڭ ديرەكتورى ادىلعازى قايىربەكوۆ بي-اعانىڭ كىرشىكسىز تازا, ادامگەرشىلىك, بەينەتقور بولمىسى تۋرالى اڭگىمەلەدى. بي-اعانىڭ شىعارماشىلىعى عانا ەمەس, ادامي بولمىسى دا ۇلگى-ونەگە, ۇرپاققا مۇرا.

كونفەرەنتسياعا بي-اعانىڭ ۇرپاقتارى دا قاتىسقانىن ايتتىق. قاراعاندى وب­لىسىنىڭ جاڭاارقا اۋدانىندا تۇ­راتىن زاۋرەش سەيىتجانوۆا بي-اعانىڭ نە­مەرەسى, ءرازيانىڭ تۇڭعىش قىزى. اتاسى اقتالعاندا زاۋرەش اپاي 10 جاستا ەكەن.

– بەيىمبەت اتام اقتالعاندا ساكەننىڭ, ءىلياس­تىڭ ايەلى جانە كۇنجامال مامامدى الماتىعا ەرلەرىنىڭ اقتالعان قاعازىن الۋعا شاقىرادى. ساكەن مەن ءىلياستىڭ قاعازىن بىردەن بەرگەن, ال بەيىمبەتتىڭ اقتالعانى تۋرالى قاعازى جوق بولىپ شىققان. سونى كۇن­­جامال مامام كۇتىپ, الماتىدا ەكى كوزى ءتورت بولىپ, ەكى اي جاتتى. اقىرى تابىل­ماعان سوڭ, ەڭسەسى ءتۇسىپ ۇيگە كەلدى. سويت­­سە, ونى جاڭاارقاعا جىبەرگەن ەكەن. ويتكەنى مەنىڭ انام ءرازيا اكەسىن ىز­دەپ, حاتتىڭ بارلىعىن جاڭاارقادان جاز­عان عوي. اقتالۋ قاعازىن العاننان كەيىن كۇنجامال مامام بالالارىن قۇ­شاقتاپ جىلاي بەردى, بارلىعى ءبىرىن-ءبىرى قۇشاقتاپ, جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, ايىرىلماي ءبىراز جىلاپ تۇرادى. ءبىز بالامىز عوي, سەلتيىپ قاراپ تۇرامىز, دەپ ەسكە الادى زاۋرەش اپاي. كونفەرەنتسيا سوڭىندا بەيىمبەتتىڭ جيەنشارى, اتاسى اتىنداعى قوردىڭ ديرەكتورى سالتانات مۇستافينا بي-اعانىڭ ەسكە الۋ شارالارىنا اتسالىسىپ جۇرگەن ازاماتتاردى بەيىمبەت ءمايليننىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولۋىنا ارنالعان مەرەكەلىك مەدالمەن ماراپاتتادى.

بي-اعانىڭ كىندىك قانى تامعان ايەت بويىنان باستالعان توي قوستانايدا جالعاستى. «بەيىمبەتتىڭ بيىگى» اتتى رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسىندا بي-اعا تۋرالى دا, بۇگىنگى كۇننىڭ الەۋمەتتىك وتكىر ماسەلەلەرىنەن دە, ءازىل-قالجىڭنان دا ايتىلماعان ەشنارسە قالمادى-اۋ, ءسىرا. ءجۇرسىن ەرمانوۆتىڭ تاڭدايىنان بال تامعان توپجارعاندارى ەكى كۇن بويى ءسان-سالتاناتى كەلىسكەن ءزاۋلىم «جاستار سارايىندا» قوستاناي جۇرتىن جىرعا بولەدى. قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى ءاسيا بەركەنوۆا باس بولعان قازىلار القاسى جىر بايگەسىندە ازۋلىعىمەن الىسقان جۇيرىكتەردىڭ مارەسىن انىقتادى. ومار شيپين جانە نۇرجان ناۋشاباەۆ اتىن­داعى قوس ارنايى سىيلىق اينابەك بەي­سەنعاليەۆ پەن توبا وتەپباەۆقا بەرىلدى. ەكى ءۇشىنشى ورىندى سالتانات وتەلباەۆا مەن شۇعايىپ سەزىمحان الدى. ەكى ەكىنشى ورىندى اسەم ەرەجەقىزى مەن سەرىك قۇسانباەۆ يەلەندى. ءبىر ميلليون تەڭگە تىگىلگەن ءبىرىنشى ورىندى مەيىربەك سۇل­تانحان جەڭىپ الدى. ال ايتىستىڭ باس جۇلدەسى – تەمىر تۇلپار شاشاسىنا شاڭ جۇقپاعان جىر جۇيرىگى ايبەك قاليەۆكە بۇيىردى.

تويدىڭ تاعى ءبىر تاعىلىمدى تۇسى – بي-اعاعا ارنالعان جاستار كونفەرەنتسياسى بولدى. قازىرگى قازاق ادەبيەتىنىڭ جاس تولقىنى سانالاتىن جاس اقىن, ادەبيەتشى, عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن باسقوسۋدىڭ مازمۇنى دا, وعان قاتىسقان قوستانايلىق جاس ستۋدەنت قاۋىمىنا بەرەر تاعىلىمى دا جوعارى بولدى.

– بي-اعا تويىنىڭ اياسىندا ءوتىپ وتىرعان بۇل كونفەرەنتسيادا بەيىمبەت مايلين مۇراسىن زەرتتەۋدەگى جاس تول­قىننىڭ كوزقاراسىن ءبىلۋدى, جالپى «تاۋەلسىز ەل, بۇگىنگى ۋاقىت تۇرعىسىنان قاراعاندا بەيىمبەت مايلين كىم؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ تابۋدى ماقسات ەتىپ قويدىق. مويىنداۋىمىز كەرەك, زەرتتەۋ جۇمىستارىندا قالىپ­تاسىپ قالعان پىكىردەن ايىرىلمايمىز, ءبىر ايتىلعان, تاپتاۋرىن پىكىردىڭ شەڭ­بەرىنەن شىعا المايمىز. ءبىز سونداي ستەرەوتيپتى بۇزۋ ءۇشىن دە ەلىمىزدەگى ال­دىڭعى قاتارلى ادەبيەتشى جاستاردى وسى پىكىرتالاس الاڭىنا شاقىردىق, دەدى كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرعان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان قالماقوۆ. كونفەرەنتسيا جاس اقىن, جاقىندا عانا رەسپۋبليكا جازۋ­شىلار وداعىنىڭ مۇشەلىگىنە وتكەن ابىلاي ماۋداننىڭ مودەراتورلىعىمەن ءوتتى. وندا ادەبيەتتانۋشى, سىنشى, لەۆ گۋميلەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دوكتورانتى زاڭعار كارىمحان, اقىن, ادەبيەتتانۋشى, گۋمانيتارلىق عىلىم­دار ماگيسترى اينۇر تولەۋ, سەمەي قا­لا­­سىنداعى شاكارىم اتىنداعى ۋني­ۆەر­سيتەتتىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى ەركىن راح­مەتۋللين, جازۋشى-دراماتۋرگ, اباي اتىنداعى پەداگوگيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى الىبەك بايبول, بالالار جازۋشىسى, ادەبيەت سىنشىسى, «دارىن» مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋ­رەاتى, گۋ­ما­­­­­نيتارلىق عىلىمدار ماگيس­ترى ەل­دوس توقتارباي ۇلى بەيىمبەت مۇ­ر­ا­سىن زەرتتەۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, جا­زۋ­شىنىڭ بۇركەنشىك ەسىمدەرى, بەيىم­بەت پوەزياسى جانە قازىرگى ادەبيەت ما­سە­لەلەرى, بەيىمبەت پروزاسىنداعى ۇلت­تىق تانىم جانە ميف­تىك ءتىن, جازۋشى دراماتۋرگياسىنىڭ ومىر­شەڭدىگى مەن وزەكتىلىگى, حح عاسىردىڭ 30-جىل­دارىنداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە بەيىم­بەت تۇلعاسى تۋرالى ايتا كەلىپ, بي-اعا مۇرالارىنىڭ بۇگىنگى ۇرپاققا ناسي­حاتتالۋى جايىندا جان-جاقتى اڭگىمە قوزعادى.

– بەيىمبەتتىڭ كوبىنە تەك پروزاسىن اۋىزعا الامىز. ال ونىڭ پوەزياسى دا ءمانىن ءبىر مىسقالداي جويعان جوق. ونىڭ پوەزياعا ەنگىزگەن جاڭالىقتارى دا بار­شىلىق. ال ولەڭدەرىندە دە اۋىلدى, اۋىل ادامدارىن, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن كور­سەتكەن بەيىمبەتتەي اقىن جوق. ونىڭ ەرەكشەلىگى دە وسىندا. ماعجان – ليريك, ونىڭ دەڭگەيى ماحاببات بولسا, بەيىمبەت اۋىلدى جىرلاۋ ارقىلى قازاقتىڭ تاع­دىرىن كورسەتتى جانە ۇلتتىق بوياۋدى كور­سەتۋدە, ساقتاۋدا دا بي-اعا تاعىلىمى ەرەكشە, دەدى ەلدوس توقتارباي ۇلى. سو­نى­مەن قاتار ولار اۋديتورياداعى جاس­تار سۇراقتارىنا دا تولىققاندى, تۇشىمدى جاۋاپ بەرىپ وتىردى.

سونىمەن بۇكىل قازاقتىڭ, ۇلت­تىق ادەبيەتتىڭ تۋعانىنا 125 جىل تول­عان بي-اعاسىن ەسكە الۋ استا-توك دارا­قى­لىقتان, سانسىز شاپاندار جاباتىن داڭ­عازالىقتان ادا, ويى مەن تويى جا­­راسقان شارا بولىپ ءوتتى. ايەت­تە كورەرمەندەر تەاترلان­دى­رىل­عان كون­تسەرت­تى تاماشالادى. بۇرىن قا­زاق­تىڭ تويى دەسە كۇن رايى قالاي بول­سا دا كيىز ءۇي تىگىلىپ, ىشىنە قۇراق كور­­پەشە, كىلەم توسەپ, تۇلكىنىڭ تەرىسىن ءىلىپ قويار ەدى, كۇزگى نەمەسە ەرتە كوكتەمگى ىز­عار­دان توڭعان اجەلەر ءبىر مەزەتتىك كو­رىنىس ءۇشىن ءتوزىمىن تاۋىسىپ وتىرار ەدى. داڭعىرلاعان مۋزىكا ويناپ, جۇرت بيلەپ كەتەردەي جەڭىل اندەر ايتىلىپ, تويدىڭ «كوڭىل كۇيىن» جاسار ەدى. بىراق تويدىڭ سەبەبىنە اينالعان تۇلعانىڭ كەيىنگىگە ونەگە, ءبىلىم, بارشاعا رۋحاني ازىق بولارداي ءومىرى مەن مۇراسى تۋرالى جۇرتقا جەتكىزۋ توي دابىرى مەن ءدۇبىرىنىڭ تاساسىندا قالىپ قويار ەدى. بۇل جولى بارلىعىنا دا شىنايى كوزقاراس پەن مۇمكىندىكتى ەسەپتەۋ باستى باعىت بول­دى. كۇزدىڭ سالقىنىندا كيىز ءۇي تىگىپ, كىرىپتارلىق جاسالعان جوق. ونىڭ ورنىن بي-اعانىڭ ءومىرى تۋرالى كورمە تولىقتىرعانداي. بي-اعا تويىندا وتكەن ءبىر ەمەس, ەكى كونفەرەنتسيادان, ەستى جىر ەسكەن ايتىستان جۇرت ءبىر بايىپ قالدى. حالقىمىزدىڭ سالتىمەن اس بەرىلىپ, بەيىمبەت جارماعامبەت بالاسىنىڭ ارۋاعىنا قۇران باعىشتالدى. تويدىڭ سالتى, سيپاتى ءىشىپ-جەۋ, ويىن-ساۋىق دەپ تۇسىنەتىن ادەتتى ءبىر سىلكىگەن جاڭالىق ەسكەندەي. قوڭىر بولا تۇرىپ باتىرلىعى, قاراپايىمدىلىعىنان تەك­تىلىگى كورىنەتىن ناق بي-اعانىڭ وزىندەي.

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن جانبولات كەنجەعۇل,

 قوستاناي