نۇر-سۇلتان قالاسىندا پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ «جامبىل وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىستىق تابىسىن جاقسارتۋ جوباسى» ماقۇلدانعان بولاتىن. وسى ورايدا جامبىل وبلىستىق وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى مۇراتحان شۇكەەۆ پەن نۇرجان كالەندەروۆتىڭ قاتىسۋىمەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى.
جالپى, اتالعان جوبا بويىنشا تۇرعىنداردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان 5 باعىت قاراستىرىلعان. ءۇي ىرگەسىندەگى جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ, ءۇي اۋلاسىندا مال جانە قۇس ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ, اۋىل سىرتىنداعى پايلىق ۇلەس جەرلەردى ۇتىمدى پايدالانۋ, سول ارقىلى جەم-ءشوپ, جايىلىم ماسەلەسىن شەشۋ, قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ تيىمدىلىگىنە قولبايلاۋ بولىپ وتىرعان ماسەلەلەردى كووپەراتيۆتەر ارقىلى شەشۋ جانە اۋىلداعى شاعىن جوبالاردى قارجىلاندىرۋ باعىتتارى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇمىستار قاتارىندا. ءوز كەزەگىندە اكىمنىڭ ورىنباسارلارى بۇل ماسەلەنى بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن تارقاتىپ ايتىپ بەردى.
ء«ۇي ىرگەسىندەگى جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ باعىتى بويىنشا 10 قاناتقاقتى وكرۋگتەردەگى 7 مىڭنان استام اۋلادا 1117 گەكتار ءۇي ىرگەسىندەگى جەرلەر بار. ولاردىڭ 853 گەكتارى ءارتۇرلى دەڭگەيدە پايدالانىلۋدا. سونىڭ ىشىندە 157 گەكتار جەرگە, ياعني 19 پايىزىنا ونىمدىلىگى وتە تومەن جوڭىشقا ەگىلگەن. ال 264 گەكتار نەمەسە 24 پايىز جەر يگەرىلمەي جاتىر. بۇعان قوسا قولدانىستاعى جەردىڭ دە ونىمدىلىگى وتە تومەن. سەبەبى ساپالى تۇقىم, تىڭايتقىشتار مەن پەستيتسيدتەر قولدانىلمايدى جانە ءونىم ءبىر-اق رەت الىنادى. جوبا اياسىندا كووپەراتيۆ ەسەبىنەن ءتيىمدى داقىلداردىڭ ساپالى تۇقىمىمەن, پەستيتسيدتەر جانە تىڭايتقىشتارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى جانە داقىلدار ەكى اينالىمدا ەگىلەتىن بولادى. مۇنىڭ ءبارى ءار اۋىلدىق وكرۋگتىڭ تابيعاتى, جەرى, سۋى ەسكەرىلە وتىرىپ سانالدى. ول ءۇشىن 298 توننا تۇقىم, 715 مىڭ كوشەت, 3,7 توننا پەستيتسيد, 164 توننا تىڭايتقىش ساتىپ الىنادى. باستاما رەتىندە 76 وتباسىلىق جىلىجاي سالىنادى جانە سۋمەن قامتۋعا قاتىستى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. تەحنولوگيانى ساقتاۋ ءۇشىن اۋىلدىق وكرۋگتەر اگرونوممەن قامتىلادى. ناتيجەسىندە ونىمدىلىك 2 ەسەگە, ءونىم كولەمى 3 ەسەگە ارتاتىن بولادى. ءبىرىنشى باعىتقا 968 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ وتىر», دەدى مۇراتحان شۇكەەۆ.
جيىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى ءۇي اۋلاسىندا مال جانە قۇس ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا ەكىنشى باعىتقا دا توقتالدى. بۇگىندە اۋلالار 56 پايىز عانا مالمەن قامتىلعان. مۇنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى, ولار جەم-ءشوپتىڭ, جايىلىمنىڭ جەتىسپەۋىندە جانە راتسيوننىڭ قۇنارسىزدىعىندا ەكەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار جيىندا قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ بۇل باعىتتا تيىمدىلىگىن كوتەرۋ ءۇشىن اۋلالاردىڭ مۇمكىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, 44 مىڭ مال-قۇس ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىرعانى دا ايتىلدى. «قولداعى جانە ساتىپ الىناتىن مال-قۇستى ءتيىستى جەم-شوپپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن, تۇرعىنداردىڭ اۋىل سىرتىنداعى پايلىق جەرلەردى پايدالاناتىن بولادى. ءاربىر اۋىلدىق ايماقتا قۇرىلاتىن كوپسالالى اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن جەم-شوپپەن قامتاماسىز ەتۋدەن بولەك, مالدى اسىلداندىرۋ ءۇشىن قولدان ۇرىقتاندىرۋ بەكەتىن اشادى جانە قۇس شارۋاشىلىعىنا ينكۋباتورلار ساتىپ الادى. ناتيجەسىندە مال ءونىمىنىڭ كولەمى كەمىندە 2-3 ەسەگە, قۇستىكى 11 ەسەگە كوبەيەدى. ەكىنشى باعىت بويىنشا 3,5 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلىپ وتىر.
اۋىل سىرتىنداعى پاي ۇلەستىك جەرلەردى, ءبىر جاعىنان ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن, ەكىنشى جاعىنان, قوسالقى شارۋاشىلىقتاعى مال-قۇستى جەم-شوپپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كووپەراتيۆكە 40 تراكتور, 182 قوسالقى قوندىرعىلار, 36 ءشوپ, ەگىن جينايتىن تەحنيكالار ساتىپ الىنباق. سونىمەن قاتار 273 توننا مال ازىعى داقىلدارىنىڭ تۇقىمى, 684 توننا تىڭايتقىش جانە 8 توننا پەستيتسيدتەر ساتىپ الىنادى. وسى ماقساتتا, تۇرعىنداردىڭ كەلىسىمىنە سايكەس, 4 351 گەكتار پاي ۇلەستىك جەرلەر بىرىكتىرىلىپ, 19 مىڭ توننا ءشوپ, 7 مىڭ توننا جەم, 2 مىڭ توننا سۇرلەم ءوندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل سالاداعى شىعىندار كەلەسى باعىتتىڭ قارجىسىنا قوسىپ سانالعان. جوعارىدا كورسەتىلگەن بارلىق ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن ءار اۋىلدىق وكرۋگتە 10 قاناتقاقتى كوپسالالى كووپەراتيۆتەر تىركەلدى», دەدى مۇراتحان شۇكەەۆ.
ءبىرىنشى جانە ەكىنشى باعىتتار بويىنشا ءونىم وندىرۋگە, العاشقى وڭدەۋگە ارنالعان جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 734 ملن تەڭگە, ەگىن ەگەتىن جانە جينايتىن تەحنيكامەن كووپەراتيۆتى جابدىقتاۋ ءۇشىن 1,4 ملرد تەڭگە, ساپالى تۇقىمداردى, تىڭايتقىشتار مەن پەستيتسيدتەردى ساتىپ الۋ جانە كووپەراتيۆ جۇمىسىنىڭ العاشقى ەكى ايىنا قاجەتتى اينالىم قاراجاتىن قوسا ەسەپتەگەندە 557 ملن تەڭگە كەرەك ەكەن. جالپى, كووپەراتيۆتەردى قۇرۋ جانە جابدىقتاۋ ءۇشىن بارلىعى 2,7 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ء«اربىر كووپەراتيۆ جۇمىس ىستەپ تۇرعان 13 قايتا وڭدەۋ كاسىپورنىنا بايلاناتىن بولادى. وسىنىڭ ەسەبىنەن ءسۇت وڭدەۋ جۇكتەمەسى 56 پايىزدان 79 پايىزعا, ەت وڭدەۋ 36 پايىزدان 58 پايىزعا دەيىن ارتادى. كووپەراتيۆتەردىڭ جۇمىسىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن تيپتىك قۇجاتتار, باسقارۋدىڭ وڭتايلى مودەلى ازىرلەندى. سونىمەن بىرگە بۋحگالتەرلىك ەسەپ جانە ءىس قۇجاتتارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ءاربىر كووپەراتيۆتىڭ قۇرامىنا «تاراز «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى ەنگىزىلدى», دەدى نۇرجان كالەندەروۆ. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى بەسىنشى باعىت – اۋىلداعى شاعىن جوبالاردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا دا مالىمەت بەردى. قاناتقاقتى اۋىلدىق وكرۋگتەردە قوسالقى شارۋاشىلىقتان بولەك, 137 شاعىن جوبالاردىڭ ءتىزىمى جاساقتالعان. ونىڭ 16-سى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى بولعاننان كەيىن, جوباعا ءبولىنىپ وتىرعان 7,2 ملرد تەڭگەنىڭ ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋ كوزدەلىپ وتىر. قالعان 121 جوباعا 469 ملن تەڭگەگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنەدى. جوبالاردىڭ ىسكە اسۋىمەن 385 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ, 137 جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى تىركەلەتىن بولادى.
سونىمەن قاتار 10 قاناتقاقتى اۋىلدىق وكرۋگتە باياندالعان 5 باعىت بويىنشا كۇتىلەتىن ناتيجەلەر دە ايتىلدى. ەندى 7 مىڭ وتباسى نەمەسە 35 مىڭ ادام كەلەسى جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن ايىنا كەمىندە 104 مىڭ تەڭگە ء(وسىم 2,5 ەسە) تابىسپەن قامتاماسىز ەتىلەدى, 2022 جىلى بۇل تابىس ەكى ەسەگە ارتاتىن بولادى. بۇدان كەيىن 2229 ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىزدار مىندەتتى زەينەتاقى, سالىق جانە باسقا تولەمدەردى تولەيتىن كاسىپكەرلەرگە اينالادى. 10 اۋىلدىق وكرۋگتە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 2,3 ەسەگە, ياعني 3,5 ملرد-دان 7,9 ملرد تەڭگەگە دەيىن وسەدى. ءسۇت پەن ەتتى قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ جۇكتەمەسى 20-25 پايىزعا ارتادى. 2019 جىلى جوبانى قارجىلاندىرۋ اكىمدىككە كرەديت بەرۋ جۇيەسىمەن «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرۋ ۇسىنىلادى.
«اكىمدىك, ءارى قاراي سەنىم اگەنتى ارقىلى 2,5 پايىزدىق نەسيەمەن تۇرعىنداردى, كووپەراتيۆتەردى قارجىلاندىراتىن بولادى. وسى جوبانى ىسكە اسىرۋعا قاتىستى بارلىق ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى بەكىتىلگەن. سونىڭ ىشىندە بيۋدجەتتىك اكىمشى بولاتىن اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ شتاتتىق سانى 18 قىزمەتكەرگە كوبەيتىلدى. اۋدان, اۋىل اكىمدەرىنىڭ ارنايى جۇمىس الگوريتمى بەكىتىلىپ, جۇمىس توپتارى قۇرىلدى. سونىمەن قاتار ءار اۋداندا «كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى» مەكەمەسىنىڭ ماماندارى ءاربىر قاناتقاقتى وكرۋگتە نەسيە الۋشىلاردىڭ قۇجاتتارىن قابىلداپ, تاراز قالاسىنداعى «تاراز» شاعىن نەسيە ۇيىمىنا جولداۋدا. بۇگىندە «تاراز» شاعىن نەسيە ۇيىمىنا 169 ملن تەڭگەگە 56 جوبا وتكىزىلىپ, ساراپتاما جاسالۋدا», دەدى مۇراتحان شۇكەەۆ.
جامبىل وبلىسى