استانا ىرگەسىندەگى قوسشى اۋىلىندا بيىل 12 كوشەنىڭ جولىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وعان بيۋدجەتتەن 2 ملرد 100 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. سالىنىپ جاتقان جولداردىڭ ساپاسىنا ۇلتتىق جول اكتيۆتەرى ساپا ورتالىعى مەن قوعام بەلسەندىلەرى تەكسەرىس جۇرگىزىپ, ءبىراز سىن ايتتى. ونىڭ ىشىندە بىلتىر عانا قولدانۋعا بەرىلگەن ءسۇيىنباي كوشەسىنىڭ توز-توزى شىعىپ, ۇگىتىلگەن اسفالتتارىنا كۋا بولىپ قايتتىق.
الدىمەن تۇران جانە ءسۇيىنباي كوشەلەرى تەكسەرىلدى. ءسۇيىنباي كوشەسىن ۆيزۋالدى تەكسەرۋ كەزىندە اسفالتتاردىڭ شىتىناعانى بىردەن كوزگە ءتۇستى. «جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا فيليالى بۇعان دەيىن وسى كوشەلەردەن 60-تان استام سىناما ۇلگىلەرىن زەرتحانادا تەكسەرىپ, 13 ماتەريالدىڭ جوبالىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىنىن انىقتاعان. مىسالى, تابيعي قۇم-قيىرشىق تاستىڭ ورنىنا ۇساقتالعان قۇم توسەلگەن. جول جيەگى مەن ارىقتاردىڭ سالىنۋى دا تالاپقا ساي ەمەس. سونىمەن قاتار ورتاڭعى جانە جوعارعى قابات اراسىندا بيتۋم ەمۋلسياسى سالىنباعان. وسى سياقتى 20-دان استام ەسكەرتۋدى جاۋاپتى مەردىگەر ۇيىم نازارعا الماي وتىر.
«جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى زامير ساعىنوۆ: «قيىرشىق تاس سالىنباي, توپىراقتىڭ ۇستىنە بىردەن اسفالت ورنالاستىرعان. ستاندارت بويىنشا جول سالۋداعى العاشقى نەگىزى جوق. جولدىڭ تومەنگى جاعىن قازىپ قارايىق. بوس, سوندىقتان سۋ جينالىپ تۇر», دەدى. سونداي-اق مەردىگەر كومپانيا رەسپۋبليكا كوشەسىندە 640 مەترگە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەك بولعان, ءىس جۇزىندە تەك 440 مەترگە عانا اسفالتبەتون سالعان. الايدا, قۇجات بويىنشا بارلىق قاراجات يگەرىلگەن. سالىنعان جولداردىڭ ساپاسىز ەكەنىن ايتىپ, نارازىلىق بىلدىرگەن اۋىل تۇرعىندارى دا بار. ءشامشيا اتاباەۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار حالىقتان اقشا جيناپ كولىك جالداپ, قيىرشىق تاس توسەگەن. اسىرەسە كوكتەم كەزىندە باتپاقتان ابدەن مەزى بولعان جۇرت وسىلاي ءوز قاراجاتتارىنا جول سالعان.
− باستاپقى سالىنعان دايىن تاستاردىڭ ۇستىنە اسفالت توسەدى. باسقا ايماقتارداعى سالىنىپ جاتقان جولداردى كورىپ ءجۇرمىز. جاپپاي قازىپ, بارلىعىن تالاپتارعا ساي ەتىپ جاسايدى. ءبىزدىڭ جولداردى دۇرىس سالعان جوق. ءبىر جىلدان كەيىن جۇرۋگە جارامسىز بولىپ جاتسا, تاڭعالمايمىن, − دەيدى اۋىل تۇرعىنى. سالىنعانىنا كوپ بولماعان جولدىڭ ۇگىتىلىپ, استىنان تاس شىعۋىنا نەگىزگى سەبەپ – اۋىر جۇك كولىكتەرىنىڭ ءجيى قاتىناۋى. تسەلينوگراد اۋداندىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ارمان جۇماعۇلوۆ بۇل وڭىردە قىتايلىق كاسىپورىنداردىڭ اۋىر جۇك كولىكتەرىنىڭ تۇراعى ورنالاسقانىن العا تارتادى.
− بايقاعان بولساڭىزدار, ءبىز كىرەبەرىسكە جۇك كولىكتەرىن جۇرگىزبەس ءۇشىن بەلدەۋ قويدىق. سەبەبى جول ساپاسىن قۇرتاتىن كوبىنەسە سول اۋىر جۇك تاسىمالدايتىن كولىكتەر. مىسالى, اۋىر جۇك كولىگىنىڭ سالماعى – 10 توننا بولسا, ونىڭ تيەگەن جۇگى دە 10 تونناعا شامالاس. ال سالىنعان جولدارمەن ارى كەتكەندە 8-9 توننالىق كولىك ءجۇرۋى كەرەك. سوندىقتان مەردىگەر كومپانيا بيىل جولدى ءوز قارجىسىنا قايتادان جوندەپ جاتىر, − دەدى ا.جۇماعۇلوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, ءسۇيىنباي كوشەسىنە سالىنعان جول 4 ساناتقا جاتادى. ياعني, بولىنگەن قاراجاتتىڭ مولشەرىنە قاراي دەڭگەيى دە تومەن بولىپ وتىر. بۇل جولدار سوندىقتان دا اۋىر جۇك كولىكتەرىنە شىداس بەرمەيدى. سالىنعان جول ساپاسىنىڭ نەگىزگى ساراپشىسى – ۋاقىت دەسەك, مەردىگەرلەر تاراپىنان بەرىلەتىن كەپىلدىك – 2 جىل عانا. بۇل ۋاقىتتان كەيىن ونىڭ جاعدايىنا جاۋاپتى ەشكىم ءوز موينىنا المايتىنى انىق.
ءوز كەزەگىندە باق وكىلدەرىنە جاۋاپ بەرگەن جول سالعان مەردىگەر كومپانيانىڭ وكىلى سەرگەي كونونوۆ: «كەپىلدىك اياسىنداعى جوندەۋ جۇمىستارىن ءوزىم جاساپ جاتىرمىن. ال بىلتىر جولدى سالعان كەزدە بۇل نىساندا جۇمىس ىستەگەن جوقپىن. سوندىقتان جولدىڭ قانشالىقتى جۇقا نەمەسە قالىڭ بولعانىن ايتا المايمىن», دەپ اقتالدى. قالاي بولعاندا دا بولىنگەن قاراجات تولىقتاي يگەرىلدى. قاجەتتى جوسپار بەكىتىلدى. ەندى جوندەۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالعان جولداردى اكىمدىك قابىلداپ الۋى ءتيىس. ودان بۇرىن تۇرعىندار مەن قوعام بەلسەندىلەرى جول ساپاسىنا قاتىستى فاكتىلەر ەسكەرىلسە ەكەن دەگەن ۋاجدەرىن ءبىلدىردى.
قوعام بەلسەندىسى مۇساعالي دۋانبەكوۆ: «جولدىڭ نەگىزى ىرگەتاسى دۇرىس جاسالماعان. سەبەبى اينالاسىندا سۋ بار. ەرتەڭ كۇن سۋىتىپ اياز تۇسكەندە استى جارىلىپ شىعا كەلەدى. سوندىقتان بۇل جولداردى قايتادان جاساۋ كەرەك. ونى جاساعان مەردىگەرلەر مىندەتتى تۇردە جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. وعان ميلليونداعان اقشا كەتتى. ونىڭ ناقتى ەسەبى بەرىلۋى ءتيىس. ال جول جوندەۋشى مەردىگەر كومپانيا مەن اۋداندىق اكىمشىلىك وكىلدەرى جولدى وسىنداي ايانىشتى كۇيگە تۇسىرگەن جۇك كولىكتەرى دەپ وتىر. ساپاسى جاعىنا جاۋاپ بەرە الماعاسىن, بار كىنانى ادامعا ەمەس, كولىكتەرگە ارتتى», دەپ ءوز ويىن ءبىلدىردى.
جالپى جول ساپاسىنا جاۋاپتى مەكەمە باسشىسى ەلىمىزدەگى وسىنداي جەرگىلىكتى جەرلەردىڭ 90 پايىزى تالاپقا ساي ەمەستىگىن ايتتى. سوندىقتان مۇنداي رەيدتەر الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا جۇرگىزىلەدى. «جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا فيليالىنىڭ ديرەكتورى نۇرجان تەمىرحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇرگىزىلگەن تەكسەرىستەر ناتيجەسى بويىنشا ەسكەرتۋ ايتىلعان مەردىگەر كاسىپورىن الداعى ۋاقىتتا جىبەرىلگەن ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋى ءتيىس. «جول سالۋ ىسىندە مەردىگەر كاسىپورىنداردان ءبىز ستاندارت بويىنشا بەكىتىلگەن تالاپتاردى سۇرايمىز. بولماعان جاعدايدا, قاندايدا ءبىر سايكەس كەلمەيتىن جايتتار بويىنشا ايتامىز. سەبەبى بولاشاقتا سالىنعان جولدىڭ حالىققا ۇزاق جىل قىزمەت ەتۋى ماڭىزدى. سوندىقتان مەردىگەر كاسىپورىندار بىزگە ۇركە قاراماي, كەرىسىنشە بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك», دەيدى. راسىندا, جىل سايىن قازىنادان قاراجات بولىنە بەرمەيدى. سوندىقتان بەرىلگەن مۇمكىندىكتى دۇرىس پايدالانىپ, ساپالى, ءبىراز جىلعا قىزمەت ەتەتىن جولداردىڭ دۇرىس سالىنۋىن تالاپ ەتۋ ورىندى-اق. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىزدەگى «بارماق باستى, كوز قىستى» ارەكەتتەرى ءجيى تىركەلەتىن جول سالاسىندا اقپارات اشىقتىعى قاراجاتتىڭ قايدا, قالاي كەتكەنى جابۋلى كۇيىندە قالادى. بۇل اقپارات مەردىگەر ۇيىم مەن اكىمدىك اراسىندا عانا قالىپ قويادى. سوندىقتان «اقشا بولىنگەنىمەن جولدىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى» دەگەن قارا بوياۋى قالىڭداۋ پىكىردىڭ تۋى زاڭدى. ەلوردانىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان قوسشى كەنتىندە سالىنىپ جاتقان 12 كوشەنىڭ جولدارى نەگىزگى جوسپار بويىنشا كەم دەگەندە 5-6 جىلعا جارامدى بولۋى ءتيىس. بىراق جوعارىدا اتالعان ەسكەرتۋلەر ەسكەرىلىپ, قاتەلىكتەر جوندەلمەسە, ءسۇيىنباي كوشەسى سياقتى ءبىر قىستان كەيىن اسفالتى شاشىلىپ, بولىنگەن ميللياردتاعان قاراجات دالاعا كەتەدى دەگەن ءسوز.