5G بايلانىسقا دايىنبىز با؟

دارىگەر الىستا وتىرىپ-اق وپەراتسيا جاسايدى

قازىر الەمنىڭ الپاۋىت مەم­لەكەت­تەرىنىڭ 5G بايلانىس جۇيەسىن ەنگىزۋدەگى قۇلشىنىستارى «جانتالاسا قارۋلانۋ» ۇدەرىسىن ەسكە سالادى. ويتكەنى بارشا عىلىم مەن تەحنيكانىڭ, يننوۆاتسيانىڭ, جالپى ەكونوميكالىق وركەندەۋدىڭ كىلتى وسى 5G جۇيەسىنىڭ تابانىنىڭ استىندا جاتىر دەيدى ماماندار. قازاقستان دا بۇل ۇدەرىستە كوش سوڭىندا قالماۋعا تىرىسىپ, الەمنىڭ وزىق تەحنولوگيالى كومپانيالارىمەن بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە مۇددەلى جانە قول قۋسىرىپ وتىرعان جوق.

شىندىعىندا, قازىر 5G تەحنولوگياسىن ەنگىزەمىز دەپ اۋزىمىزدى ايعا بىلەگەنىمىزبەن, ەلىمىزدىڭ كوپ­تە­گەن اۋىلدارى ءالى 3G جۇيەسىنە قول جەتكىزە الماي وتىرعانى انىق. اۋىل­دىقتار ءالى دە سمارتفون­مەن جىبەرگەن سۋرەتتەرى مەن بەينە­فايل­دا­ردى تەز جۇكتەي الماي وتىر­عانى بىلاي تۇرسىن, انىق سويلە­سىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ داۋسىن انىق ەستي­تىن جاعدايعا جەتكەنى جوق. وسى باي­لانىستىڭ ناشارلىعىنان شال­عايداعى جۇرتشىلىق مەملەكەت­تىك باعدارلامالار مەن قوسىمشالاردىڭ دا يگىلىگىن كورە الماي كەلەدى. 

بىراق بۇل كەشەۋىلدەۋدى جەلەۋ ەتىپ, قۇر الاقان وتىرۋدى, دامۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرمەۋدى ۋاقىتتىڭ ءوزى كەشىرمەيدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ فينلياندياعا رەسمي ساپارى كەزىندە الەمنىڭ اۋزىن ايعا بىلەگەن كومپانيالارىنىڭ ءبىرى «Nokia Corporation» كومپانياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ريستو سيلاسماامەن ارنايى كەزدەسىپ, كومپانيانىڭ باس كەڭسەسىنە بارىپ, زاماناۋي جەتىستىكتەرىمەن تانىسقان ساتىنە كۋاگەر بولدىق.  نۇرسۇلتان نازارباەۆ كومپانيا باسشىسىنا قازاقستاننىڭ ءوندىرىس ۇدەرىسىنە اۆتوماتتاندىرۋ, روبوتتاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت ادىستەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ مىندەتىن قويىپ وتىرعانىن ايتىپ, «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماسە­لەلەرىنە ەرەكشە توقتالدى. تاراپتار بايلانىستىڭ جاڭا تەحنولوگيالارىن, سونىڭ ىشىندە ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ جانە يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنى دامىتۋ جونىندەگى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا 5G ستاندارتىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

ەلباسىنا سول كەزدە «Nokia» ماماندارى 5G ستاندارتى ارقىلى جۇرگىزۋشىسىز باسقارىلاتىن اۆتوكولىك, وندىرىستىك روبوتتاردى جەدەلدەتە باسقارۋ مەن ينفراقۇرى­لىمداردىڭ ساپاسىن جوعارى­لا­تۋ, شىعىنسىز باسقارۋ ۇلگىلەرىن كور­سەت­تى. اسىرەسە 5G ارقىلى جۇزەگە اسىرى­لاتىن تەلەمەديتسينا ەلباسىنىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزعانىن كوردىك. ماسەلەن, بەسىنشى بۋىن بايلانىسى ارقىلى بىلىكتى دارىگەر وزگە قالانىڭ وپەراتسيا ۇستەلىندە  جاتقان ناۋقاسقا شىنايى ۋاقىتتا وتا جاساي الادى. روبوتتىڭ كومەگىمەن قولىنا قۇرالىن الىپ, ينتەرنەت ارقىلى كورە وتىرىپ وپەراتسياسىن جاساي بەرەدى. مىنە, مۇنى جاڭا زاماننىڭ, تەلەمەديتسينانىڭ قۇدىرەتى دەمەسكە امال جوق.  

بىلتىر «Nokia» كەڭسەسىندە ەلبا­سى­نىڭ الدىندا ەسەپ بەرىپ, اتالعان جۇيە­نى ەلىمىزدىڭ اۋماعىنا ەنگىزۋ جوسپارى تۋرالى «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما توراعاسى قۋانىشبەك ەسەكەەۆ: ء«بىز «Nokiا» كومپانياسىمەن قازاقستاندا 5G تەحنولوگياسىن سىناقتان وتكىزۋگە كەلىستىك. ءىس جۇزىندە ءبىز تمد اۋماعىندا اتالعان جۇيەنى العاشقى بولىپ قولعا الىپ جاتىرمىز. قازىر استانا مەن اقمولا وبلىسى جانە الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىستارىنداعى نۇكتەلەر ارقىلى 5G جۇيەسى سىناقتان وتكىزىلۋدە. قازىر بۇكىل الەم مالىمەت الماسۋ سالاسىندا توڭكەرىستەردىڭ تابالدىرىعىندا تۇر. 5G – بۇل جاڭا تەحنولوگيا. ول كاسىپورىنداردى, مەديتسينا نىساندارىن الىستان باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر وسىدان ءۇش جىل بۇرىن 4G جۇيەسىن ەنگىزۋدى تالقىلاپ جۇرگەن بولساق, قازىر 5G جۇيەسىنە كوشۋگە قامدانىپ جاتىرمىز. ەگەر سىناق ءساتتى وتسە, كوپ ۇزاماي تۇتاستاي ەل اۋماعىنا ەنگىزۋگە مۇمكىندىك الامىز», دەگەن ەدى. 

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كۇنى كەشە Nur Otan پارتياسى ساياسي كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا وسى فينليانديا ساپارىن ەسكە الىپ, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليۆتى ورنىنان تۇرعىزىپ, زاماناۋي بايلانىس پەن جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ جوسپارىن بەكەر سۇراعان جوق.

ويتكەنى 5G تەحنولوگياسى الەمدە ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ قويماي, جاھاندىق ەكونوميكاعا ەلەۋلى وزگەرىس­تەر ەنگىزەدى. ماسەلەن, Qualcomm كوم­پا­­نياسى ساراپشىلارىنىڭ ايتۋلا­رى­نا قاراعاندا, بەسىنشى بۋىن بايلا­نى­سى ەلەكترەنەرگەتيكا, ماشينا جاساۋ سالالارىنىڭ نەگىزىنە اينالا وتىرىپ, مۇلدەم جاڭا سالالاردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپالىن تيگىزبەك. زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ پايىمداۋىنشا, 5G تەحنولوگياسىنان تۇسەتىن پايدا 2035 جىلعا قاراي 3,5 ترلن اقش دوللارىنا جۋىقتاپ, جاڭادان 22 ملن جۇمىس ورنىن اشۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. بۇل سالاداعى نەسىبەمىزدى ءبىز دە قۇر جىبەرمەۋىمىز كەرەك.

5G سىناقتان ءساتتى وتۋدە

سوناۋ ءبىر كۇنى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين ەلىمىزدە وسى «بەسىنشى بۋىن» بايلانىسىن ەنگىزۋگە ارنالعان كەڭەس وتكىزىپ, ونىڭ تسيفرلى ەكونوميكانى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى, اسەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى اقپارات الدى.

وسى جيىندا بايانداما جاساعان تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ باس­شى­لىعى قازاقستاننىڭ اقش, وڭتۇستىك كورەيا, شۆەيتساريا, ەستونيا مەم­لەكەتتەرىنىڭ قاتارىندا جاڭا جۇيەنى سىناق­تان وتكىزۋدى جەدەلدەتە قولعا الىپ, باسىم­دىق بەرىپ وتىرعانىنان حاباردار ەتتى.

ەل اۋماعىنا 5G بايلانىسىنىڭ ينفرا­­قۇرىلىمدارىن جۇرگىزۋ جۇمىس­تا­رى اياسىندا جىل سوڭىنا دەيىن نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالا­لا­رىندا بەسىنشى بۋىن بايلانىسى قاناتقاقتى جوبا رەتىندە سىنالادى. سوسىن بارىپ الداعى ۋاقىتتا 5G بايلانىسى ەلىمىزدە تۇرعىندارىنىڭ سانى 50 مىڭنان اساتىن ءاربىر ەلدى مەكەنىنە جۇرگىزىلمەك.

نەگىزى 5G بايلانىسىمەن تولىق قام­­تىلماعان جەردە «اقىلدى قالا», «تسيفر­لى قازاقستان» ءتارىزدى باعدار­لا­­مالاردىڭ كۇنى قاراڭ بولاتىنى راس. جو­عارىدا ايتىلعانداي, بۇل جوعارى جىل­دام­دىق­تا­عى بايلانىس ساتىمەن جۇرگىزىلىپ جاتسا, ءوز ومىرىمىزگە قانداي جاڭا تەحنولوگيا ەنگەنىن سەزبەي دا قالامىز. تاعى بىرەر مىسال ايتار بولساق, ديقاندار 5G ارقىلى ۇيىنەن شىقپاي-اق, ەگىستىڭ شىعىمىن بايقاپ, توپىراقتى قولمەن ۇستايتىنداي اسەر الادى. مىسالى, ەلبا­سى­نىڭ فينلياندياعا ساپارى كەزىندە «Nokiا» كومپانياسىنىڭ تانىستىرىلىم الاڭىندا جۋرناليستەر دە وسى جو­عا­رى جىلدامدىقتى بايلانىس ارقىلى كوشەدە جۇمىس ىستەپ جاتقان بۇرعىلاۋ تەحني­كاسىنىڭ بويىنداعى ءدىرىلدى (ۆيبرا­تسيا­نى) كەڭسەدەگى باسقارۋ تۇتقاسىن ۇستاپ تا سەزىنە الدى.

نەگىزى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۇل جاڭالىقتىڭ كوپ كۇتتىرمەيتىنى بايقالادى. ماسەلەن, كوكتەم ۋاعىندا استانا ەكونوميكالىق فو­رۋمىنىڭ اياسىندا «قازاقتەلەكوم» اق ۇكىمەت باسشىسىنا 5G بايلانىسى ارقىلى قوڭىراۋ شالۋعا مۇمكىندىك جاسادى. تۇتقانىڭ نەمەسە بەينە قۇ­رىل­­عىنىڭ ار جاعىنداعى ادام تۋرا جا­نىڭ­داعىداي اسەر بەرەتىن جاڭا تەح­نو­لوگيانىڭ قادامى وسىلايشا باستالدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. نەگىزى بۇل – اينالاسى ءبىر جىلدىڭ ىشىندەگى جەتىستىك. الدا ينفراقۇرىلىمداردى جاڭعىرتۋعا بايلانىستى كوپتەگەن جۇ­مىستار تۇر. قازىردىڭ وزىندە «قازاق­تە­لە­كوم­نىڭ» باستاپقى تەستىلەۋ سىناقتارى مالىمەت­تەردى وتكىزۋ, جۇكتەۋ شاماسىنىڭ قۋات­تىلىعىن, مۇمكىندىگىن كورسەتىپ وتىر.

جالپى, 5G بايلانىسىنىڭ ىرزىعىن كورۋ ءۇشىن قاراپايىم قولدانۋشىنىڭ ءوزى قالتاسىنداعى سمارتفونىن دا جاڭالاۋعا ءماجبۇر بولادى. قازىر ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى دا ءوز مۇمكىندىكتەرىن سارالاپ, زامانا كوشىنەن قالماۋدىڭ قامىنا كىرىسكەن. وسى ورايدا, جۋىرداعى سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە «قازاقتەلەكوم» اق يننوۆاتسيالار جونىندەگى باس ديرەكتورى نۇرلان مەيىرمانوۆ ءاربىر وپەراتوردىڭ 5G بايلانىسى قۇرىلعىسىن ورناتۋ كەمىندە 350-400 ملرد تەڭگەگە تۇسەتىنىن ايتقان ەدى.

قالاي دەگەنمەن دە, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنان كەيىن «قازاقتەلەكوم» اق ءوز ارىپتەستەرىمەن بىرگە 5G ستاندارتىن قىسقا مەرزىمدە تولىق تياناقتاۋدى جوس­پارلاپ, مەجەلى مەرزىمنەن كەشىكپەۋدى كوزدەپ وتىر.