ەۋروپالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا «ەشكىمگە كەدەرگى كەلتىرمە» دەگەن ۇستانىم بار. ياعني, تاراتىلاتىن اقپاراتتىڭ ءوز دەڭگەيىندەگى فاكتىلەرگە سۇيەنۋ قاجەتتىگىن, الايدا ارانداتۋ نەمەسە وزگە دە تاسىلدەر ارقىلى بۇقارانىڭ ساناسىن ۋلاپ, تەرىس ناسيحات ارەكەتتەرىن جاسايتىن قۇرالعا اينالماۋىن جاي عانا قاراپايىم سويلەممەن «ەشكىمگە كەدەرگى كەلتىرمەۋمەن» تۇسىندىرگەن.
سوڭعى ۋاقىتتا ەل ىشىندەگى جايتتارعا بايلانىستى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءتۇرلى پىكىرلەر بەلەڭ الىپ, بۇقارا اراسىندا الاۋىزدىق تۋدىرىپ, جالعان اقپارلار نەمەسە مۇلدەم سۇزگىدەن وتپەگەن, اق-قاراسى ايقىندالماعان اقپارلار تاراتۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرۋ ىستەرى بەلەڭ العانى جاسىرىن ەمەس. كەي جىمىسقى ماقساتتاردى كوزدەۋشىلەر بۇل يدەيالارىن الەۋمەتتىك جەلىدە وپ-وڭاي جۇزەگە اسىرۋدى قولاي كوردى. الايدا, الەۋمەتتىك جەلىدە تارالاتىن اقپاراتتىڭ بارلىعى شىندىققا جاناسا بەرمەيتىنىن, وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە شەشىم قابىلداماس بۇرىن ناقتى دەرەككوزدەر نەمەسە اقپاراتتىق ساۋاتتىلىقپەن قامتىلۋدى ءبىزدىڭ بۇقارانىڭ باسىم كوبىنىڭ ەسەپكە الماي جاتاتىنى وكىنىشتى.
بارىمىزگە بەلگىلى, وسىدان ءبىر اي بۇرىن ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىندە ەشكىم كۇتپەگەن توتەنشە جاعداي بولدى. ەڭ باستىسى, جاپپاي ادام شىعىنىنا جول بەرمەي, اسكەريلەر مەن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ جانە باتىل تۇرعىندار قابىلداعان شۇعىل شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ەڭكەيگەن قارتتان بەسىكتەگى بالاعا دەيىن قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلدى.
سوعان قاراماستان ارىس قالاسىنداعى جاعداي ەل ىشىندە ىرىتكى سالۋدىڭ كەزەكتى ءبىر قارۋىنا اينالىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە بيلىككە, اسكەريلەرگە قاتىستى نەشە ءتۇرلى ادەپتەن تىس پىكىرلەر جەلدەي ەسكەنى دە راس. ناقتى ۇستانىم ارىستاعى جاعدايدى قالىپقا كەلتىرىپ, زارداپ شەككەن حالىققا كومەك قولىن سوزۋدان بۇرىن بيلىك وكىلدەرىنە بار كىنانى ارتىپ, كەي پىكىرلەر مەن تەرىس كوزقاراستارعا توقتاۋ سالۋ جاعى كەمشىن كەتتى. مۇنى «جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق» دەيدى دانا حالقىمىز. الاساپىران ساتتە قانداستاردىڭ قال-جاعدايىنان بۇرىن ۇكىمەت جۇمىسىنا سىن-پىكىرلەردىڭ تولاستاماي, ماسەلەنى شەشۋدەن گورى ۋشىقتىرۋدى قالاۋ – تەك سىڭارجاقتىلىق پەن تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىردىڭ كەرى.
ارينە, ماسەلەنىڭ توركىنى ارىس بولسا, ارسەنالدىڭ جاعدايى مەن تارتىبىنە جاۋاپ بەرەتىن بىرنەشە ناقتى لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەر بار. ولار تەكسەرۋ قورىتىندىلارىنان كەيىن ءتيىستى جازالارىن الادى. باستى ايتا كەتەتىن جايت – وقيعا ورىن العاننان باستاپ, تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارىستاعى جاعداي بويىنشا شۇعىل تۇردە قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىن وتكىزسە, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ارىس قالاسىنا اتتانىپ, قاراپايىم حالىقتىڭ جاي-كۇيىن ءبىلىپ, ولاردىڭ جىگەرىن كوتەردى, وقيعانى ءجىتى نازارىندا ۇستايتىنىنا ۋادە بەردى. جوعارعى باس قولباسشى – پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, قورعانىس ءمينيسترى ن.ەرمەكباەۆ حالىقتى كوشىرۋدەن باستاپ, ولاردىڭ ازىق-تۇلىكپەن قامتىلۋى, تۇرعىن ۇيلەردى قايتا تۇرعىزۋ, قالانى جارىلعىشتاردان تازارتۋ, قالپىنا كەلۋ ۇردىسىنە دەيىن ءبارىن ءوزى باقىلادى, قارۋلى كۇشتەر وكىلدەرىنە ناقتى تاپسىرمالار مىندەتتەلىپ, ايماقتاعى جاعدايدىڭ ءارى قاراي دامۋ سيپاتىن ءوز قولىنا الدى.
جالپى, ارىستاعى ارسەنال اسكەري ءبولىم مەن اسكەريلەردىڭ قىزمەتتىك قىراعىلىعىنا ەمەس, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇتاستىعى مەن قاۋىپسىزدىگىنە ارنالعانىن ەسكەرۋگە بولادى. ارىستاعى اسكەري قىزمەتكەرلەر مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى اۋىر كليماتتىق جاعدايعا قاراماستان, وتان الدىنداعى بورىشى مەن بۇيرىعىن ورىنداپ, وسى جولدا قايتپاس قايسارلىق پەن اينىماس شىدامدىلىق تانىتا ءبىلدى. قازىرگى جاھان كۇن سايىن ەمەس, ءتىپتى ساعات ساناپ, سان قۇبىلىپ, مىڭ وزگەرۋدە. ءىرى دەرجاۆادان شاعىن مەملەكەتتەرگە دەيىن وزدەرىنىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ءۇشىن بار مۇمكىندىكتەرگە جول اشۋدا. الەمدەگى كەيبىر حالىقارالىق شيەلەنىستەر ءبىر مەملەكەتتەردىڭ ەكىنشىسىنەن اسكەري الەۋەتىنىڭ ارتىپ كەتپەۋى ءۇشىن دە بولىپ جاتقانى بەلگىلى. وسىنداي جۇگى اۋىر كەزەڭدە ەلدىڭ ەڭسەسى تىكتەلىپ, ونى قورعايتىن ەرىنىڭ قابىرعاسى قايىسپاعانى ابزال. ەلدەگى ىشكى فاكتورلارداعى كەرتارتپالىق ونىڭ توز-توزىنىڭ شىعىپ, تىزە بۇگىپ كەتۋىنە تۇرتكى بولىپ كەتپەۋ كەرەك. مۇنىڭ سوڭى ۇلكەن وكىنىشتەرگە سوقتىرادى. سوندىقتان حالىقتىڭ اۋىزبىرشىلىگى, ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تياناقتىلىعى, اسكەري الەۋەتتىڭ مىعىمدىعى قاجەت-اق.
قالاي بولعاندا دا, ەل باسىنا تۇسكەن سىناق – ەر باسىنا تۇسكەن سىناق. ەل مەن ەردىڭ ءبولىپ-جارار دۇنيەسى جوق. ولارعا وتان دا ورتاق, ەل دە ورتاق, جەر دە ورتاق. ەل – ەلدىگىن كورسەتىپ, بولار ەرىنىڭ بەلىن بۋسا, ەر ازامات ەلى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتە بەرەرى حاق. ويتكەنى وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋ – جەكەلەگەن ادامدارعا, ياكي تەك اسكەريلەر مەن بيلىك وكىلدەرىنىڭ عانا ەمەس, جالپى ءار ادامنىڭ, تۇتاس ۇلتتىڭ بورىشى ءارى مىندەتى.
ءامىرحان راحىمجانوۆ,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى,
پروفەسسور