جۋرناليست رەتىندە گەنەتيكتەن سۇحبات الدىق. ول قازاقتىڭ گەنىنە قاتىستى ادەمى اڭگىمە ايتىپ بەردى. اركىم دۇنيەگە وزىندەگى كوزبەن قارايدى عوي. مەن ءۇشىن قازاقتىڭ ۇلتتىق كودى – ولەڭ. ەندى قادىر-حالىمىزشە وسى ايتقاندارىمىزدى پاتشاكوڭىل وقىرمانعا دالەلدەپ بەرۋگە تىرىسىپ كورەلىك. ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ بارلىعى ادەبيەتسۇيەر بولۋى مۇمكىن ەمەس. ولەڭدى اركىم ءوز دەڭگەيىندە تۇسىنەدى. پوەزيانىڭ پوەتيكالىق تالابىنىڭ قانداي دەڭگەيگە جەتكەندىگى تۋرالى ويلاناتىندار سانى از جانە بۇل از كورسەتكىش ادەبيەتتىڭ دامۋىنا توسقاۋىل بولا المايدى. ەندەشە ولەڭ قالاي ۇلتتىق كود بولا الماقشى؟ ۇلت دەگەن ول تۇتاس ءارى جالپى ۇعىم ەمەس پە؟! ونىڭ كودىن انىقتاۋعا ولەڭنىڭ قانشالىقتى قاتىسى بار؟
ءتىپتى قازاقتىڭ دۇنيەگە دەگەن كوزقاراسىن ولەڭمەن ءوزگەرتىپ جىبەرۋگە بولادى. بۇل حالىق ولەڭگە قاتتالعان ويدى ارعى كودتىق تانىمدا قۇدايدىڭ ءوزى جىبەردى دەپ قابىلدايدى. راس, بۇل ءسوزدى ءبىز دە ۇلتتىق كودتى دالەلدەۋ ءۇشىن استامشىلىقپەن ايتىپ جىبەرىپ وتىرعان جوقپىز. قازاقتىڭ ماگيالىق فولكلورىنا كوز جۇگىرتىپ قارايتىن بولساق, ارباۋ, جالبارىنۋ, قارعىس, انت, سەرت, بارلىعى دا ولەڭمەن بەرىلەدى. قازاقتىق باقسىلىق ۇعىمىنا الەمدىك ەتنوگرافيا مەن فولكلورتانۋدا «شاماندىق» دەگەن تەرمين پايدالانادى. ال وزىمىزشە ءبىز ونى باقسى سارىنى دەپ قاراستىرامىز. سارىن دەمەكشى, ولار دا ەم-دومىن, جورالعىسىن ولەڭدەتىپ ءجۇرىپ جاسايتىن بولعان. اڭعا شىققان مەرگەننىڭ ءسوزى, جاۋىن سۇراعانداعى تاساتتىق بەرۋشىنىڭ سوزدەرى, ەڭ اياعى داستارقانداعى باتادا دا ولەڭ بار ەمەس پە؟
باسقا دا دەرەكتى, دەرەكسىز ۇعىمدار سەكىلدى ءسوزدىڭ دە اسىلى مەن جاسىعى بولادى. ءبىزدىڭ جوعارىدا پوەتيكالىق تالاپ دەپ وتىرعانىمىز دا سوندىقتان. ءسوزدىڭ كوركەمى مەن اسىلى بار.
ميفولوگتار قازاق تانىمىنداعى كيە, وبال مەن ساۋاپ ءموتيۆىنىڭ استاسىپ جاتقاندىعىنا قايران قالادى. ال بۇل ءۇش تاعان قازاقتىڭ تابيعاتقا دەگەن تانىم بيىگىن اڭعارتادى. وسى ءۇش قانا ءسوزدىڭ ءتوڭىرەگىنەن كوشپەلى رۋحتىڭ ۇستانىمدارى, كودى ايقىندالا باستايدى. دانىشپان اباي «ولەڭ – ءسوزدىڭ پاتشاسى» دەگەندى ۇشقىر قيالىنىڭ جەمىسى رەتىندە ايتا سالماعان. پاتشانى ءبىر كورۋگە, ونىڭ ءسوز-سەرتىنە توقتاۋعا اركىم دە بەيىلدى. سوندىقتان ءسوز پاتشاسىنا ۇقسايتىن ۇيقاستى, تۇرپاتى ولەڭگە ۇقسايتىن ءسوز كورسە, تاڭىرقانۋعا شاق تۇراتىن قازاق ءالى دە كوپ.
ءبىزدى وتارلاۋعا, جاۋلاۋعا, وزگە اعىمعا جەتەلەۋگە كەلگەننىڭ بارلىعى وسى ءبىر جاندى جەرىمىزدى جاقسى بىلەدى. ءبىلمەيتىن, ءمان بەرمەيتىن تەك ءوزىمىز عانا سەكىلدىمىز.
اينۇر تولەۋ,
ادەبيەتتانۋشى