سەيسەنبى, 30 ءساۋىر 2013 2:05
(دەرەكتى اڭگىمە)
«جازارسىڭ, جازباسسىڭ, كوكەيىڭدە ءجۇرسىن»
اكەم ءۇشباي ۇركىمباي ۇلى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جايلى كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە-اق كوپ ايتاتىن. الايدا, ول كىسى شەرتكەن شىندىق سىرلارى قىزىل يدەولوگيالىق ناسيحاتقا تولىپ قالعان ءبىزدىڭ سانامىزعا سىيىسا بەرمەۋشى ەدى. «نەگە؟» دەيسىز عوي. ءبىر مىسال كەلتىرەيىن…
(دەرەكتى اڭگىمە)
«جازارسىڭ, جازباسسىڭ, كوكەيىڭدە ءجۇرسىن»
اكەم ءۇشباي ۇركىمباي ۇلى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جايلى كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە-اق كوپ ايتاتىن. الايدا, ول كىسى شەرتكەن شىندىق سىرلارى قىزىل يدەولوگيالىق ناسيحاتقا تولىپ قالعان ءبىزدىڭ سانامىزعا سىيىسا بەرمەۋشى ەدى. «نەگە؟» دەيسىز عوي. ءبىر مىسال كەلتىرەيىن…
قازمۋ-ءدىڭ ەكىنشى كۋرسىن ءبىتىرىپ, اۋىلعا جازعى كانيكۋلعا بارعان كەزىم. اۋىل كلۋبىنا كينو كەلدى. «وني سراجاليس زا رودينۋ» دەگەن فيلم ەكەن. ۇمىتپاسام, «وتان ءۇشىن وت كەشكەندەر» دەپ اۋدارىلدى-اۋ دەيمىن. تايلى-تاياعى قالماستان, شاعىن اۋىل تۇرعىندارى تۇگەل بارعان سياقتى. فيلم ءجۇرىپ جاتىر. ءبىر كەزدە, اكتەر بوندارچۋكتىڭ سومداۋىنداعى نەگىزگى كەيىپكەرلەردىڭ ءبىرى اۆتوماتىنان وق جاۋدىرا وردان شىقتى دا, نەمىستەرگە قاراي ادىمداي ءجۇردى. قادامى نىق. ال فاشيستەردىڭ وعى تىنىمسىز بوراۋدا. الگى كەيىپكەردىڭ بىرنەشە جەرىنەن وق ءتيدى. سوعان قاراماستان, «كەڭەستىك» جاۋجۇرەك قاھارمان الگى جارالارىن ءسال قينالا اۋىرسىنعان كۇيىندە, اۆتوماتىنان وق جاۋدىرۋىن توقتاتپاستان, العا قاراي ءبىراز ادىم جاسادى. دەنەسى وقتان شۇرق تەسىك بولعاننان كەيىن عانا بارىپ قۇلادى. دەمىمىزدى ىشىمىزدەن الىپ, ەكراننان كوز ايىرماي قاراۋدامىز. قۇددى ءبىر بۇرىنعىنىڭ الىپ باتىرلارىنا بەرگىسىز دەسە بولعانداي. وسى وقيعالاردىڭ بارلىعى دا وتە اسەرلى تۇردە, ۇلكەن ەكراندى تولتىرا, كينو تىلىمەن ايتقاندا, «كرۋپنىم پلانوم» كورسەتىلىپ جاتقان بولاتىن. نە كەرەك, جان-دۇنيەڭدى جاۋلايتىن-اق كورىنىستەر… ءوز باسىم: «مىنە, وسىنداي ناعىز باتىرلارىمىزدىڭ ارقاسىندا عانا فاشيستەردىڭ تەپكىسىنەن امان قالدىق», دەگەندەي, وي كەشىپ, كەرەمەت تولعانىس قۇشاعىندا وتىرعانمىن.
ءبىر كەزدە, ءدال قاسىمدا وتىرعان اكەم ال كەلىپ, ىشەك سىلەسى قاتا كۇلە باستاسىن. فيلمدەگى الگىندەي كورىنىستەر جيىلەگەن سايىن اكەمنىڭ كۇلكىسى دە ۇدەي تۇسۋدە. نامىسقا بۋلىعىپ مەن وتىرمىن:
– كوكە, قويساڭىزشى! كورەرمەندەردەن ۇيات ەمەس پە؟! – دەپ شىنتاعىنان ءتۇرتىپ, سابىرعا شاقىرىپ قويامىن. اكەم مەنى ەركەلەتە, «بوكەتاي» دەۋشى ەدى.
– بوكەتاي-اۋ, مىنا كورسەتىپ جاتقانىنىڭ كوبىسى وتىرىك قوي. ەڭ الىپ دەگەن سولداتتاردىڭ ءوزى ولاردىڭ ءبىر اتقان وعىنان قالپاقتاي ۇشاتىن. ءوستىپ تە جالعان ايتۋعا بولا ما؟! – دەپ كۇلكىسىن تىيعان اكەم مەنىڭ «سىبىرلاي سويلەڭىز» دەگەنىمە قاراماستان, نارازىلىعىن اشىق تۇردە ايتىپ جاتتى. بايقايمىن, زالدىڭ ءار-ءار جەرىنەن: «ءيا, مىنا جەرلەرى ەندى وتىرىك», «سوعىس كورمەگەن ادام سەنىپ قالۋى مۇمكىن» دەگەندەي, مايدانگەر اۋىلداستارىمىزدىڭ پىكىرلەرى ەستىلە باستادى.
ۇيگە كەلگەننەن كەيىن دە ول كىسىگە نارازىلىعىمدى ايتىپ قويار ەمەسپىن.
– ۇيات بولدى عوي ەندى اۋىلداستاردان. «پالەنشەنىڭ اكەسى قىزىق ادام ەكەن, كينوعا سونشا كۇلدى», – دەيتىن بولدى عوي. ءبىزدى ۇياتقا قالدىردىڭىز.
– بالام, الاقانداي اۋىلىمىزدا مەنىڭ كىم جانە قانداي ادام ەكەنىمدى بىلمەيتىن جان جوق. كۇلسە, وزىمە كۇلەر. ودان دا سابىر ەت. تىڭداساڭ, سوعىستىڭ ناعىز شىندىعىن ايتىپ بەرەيىن. مۇمكىن, قۇلاعىڭدا قالار…
شىنىن ايتقاندا, باسىندا وكپەلەي قيتىعىپ وتىرسام دا, مايدانگەر اكەمنىڭ اڭگىمەسىن بىرتە-بىرتە دەن قويا تىڭداي باستاعانمىن. ەندىگى اڭگىمەنى ول كىسىنىڭ وزىنەن ەستىگەن كۇيىمدە بايانداعانىم ءجون بولار.
– ءبىزدى مايدانعا «توۆارنياك» دەيتىن, جۇك تاسيتىن پويىزبەن جەتكىزدى. كيىمىمىز تىم جۇقا, جۇپىنى ەدى. جولدا تالايىمىزعا سالقىن ءتيىپ, مايدانعا جەتكەنشە اۋىرىپ باردىق. بارىسىمەن, جاتتىعۋ-سىناقتارىنان ءسال-ءپال وتكىزگەننەن كەيىن, ءاي-شايعا قاراتپاستان, مايدانعا سالدى. وكوپتىڭ تابانى سىز. قوزعالماي ءبىراز تۇرساڭ, ىلعال تابانىڭنان ءوتىپ, شەكەڭە ءبىر-اق جەتەدى. جاتساڭ, كۇپايكەنى مىسە تۇتپاستان, دەنەڭدى قۇرساۋلاپ الادى. تاماقتارىنىڭ دا اناۋ ايتقانداي قۇنارى جوق. شەتىمىزدەن اۋىرا باستادىق. سول كەزدە «ناركوموۆسكي پايوك» («حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ سىيلىعى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى – ن.ءۇ.) دەگەندى تاراتا باستادى. سويتسەك, ونىسى تازا سپيرت ەكەن. ءبارىمىزدىڭ قايىس بەلدىكتەرىمىزگە اۋزى بۇرالىپ جابىلاتىن, ءبىر-ءبىر تەمىر قۇتى بايلانعان بولاتىن. سونى تولتىرا الگىنى قۇيىپ بەرەدى. «ىشىڭدەر, ايتپەسە قاتىپ قالاسىڭدار!» – دەپ دىگىرلەيتىنىن قايتەرسىڭ… ىشتەي دە بولسا, دىندەرىنە بەرىكتىكتەرىن ساقتاۋعا تىرىسقان جاۋىنگەرلەر بار ەدى. «ىشپەيمىن» دەگەنىنە قاراماستان, ولاردىڭ اۋىزدارىنا قۇيىپ, ۇيرەتتى, ايتەۋىر. كەيىن, سۋىقتان قاتىپ قالماس ءۇشىن, ءبىر جاندارىنىڭ امان قالۋى ءۇشىن ايتقىزباستان وزدەرى-اق ىشەتىنگە اينالعان-دى. اندا-ساندا تاماعىمىزدىڭ ىشىندە اعاراڭداپ كورىنىپ قالاتىن ەت پەن مايدىڭ نەندەي جانۋاردىكى ەكەنىن ءبىلىپ بولمايدى. سۇراساڭ, بالەگە قالاسىڭ. ءتىلى مەن جاعىنا سۇيەنگەن پوليترۋك كەلىپ, ناسيحاتىن باستاپ كەپ كەتكەندە ميىڭ اينالىپ, ءوزىڭ-اق ولاردىڭ دەگەندەرىن اتقارا بەرەسىڭ. ولار ءدىني جانە ۇلتتىق رۋحىمىزدىڭ بولماشى جۇقانالارىنىڭ ءوزىن ءوستىپ «مىجعىلاپ» تاستايتىن. «سەندەر سوۆەت سولداتىسىڭدار, سوۆەت وكىمەتىن قورعاۋدان ارتىق قاسيەتتى مىندەت جوق ءبىز ءۇشىن», – دەپ ءسات سايىن ميىمىزعا شەگەلەيدى دە جاتادى. سودان ءبارىن تاستاپ: «نە بولسا دا, ايتەۋىر, وتانىمىزدى قورعاپ قالۋىمىز كەرەك. ەلىمىز ءۇشىن جان پيدا!», – دەپ قۇلشىنىپ شىعا كەلەتىنبىز.
سودان, مايدان باستالادى دا كەتەدى. ەندى مىنا نارسەگە قارا, بالام. سوعىستىڭ العاشقى ايلارىندا: «وتان ءۇشىن العا!» دەپ كاماندەرىمىز بۇيرىق بەرگەندە, ءبىز جازعاننىڭ قولىمىزدا وزىمىزگە تيەسىلى مىلتىعىمىز دا بولمايتىن. ءتورت-بەسەۋىمىزگە ورتاق ءبىر مىلتىق. الگىدەن كەزەگىمىزدى ساقتاپ اتامىز. قاتارىمىز سيرەگەن سايىن مىلتىققا ورتاقتار سانى ازايادى. قازىر سول جاعدايلاردى ەسكە الا ويلاي وتىرىپ: «نە دەگەن سۇمدىق جاعداي بولعان؟! سولداتتار ءبىر-بىرىنە مىسىق تىلەۋلەس بولا جازداعان ەكەن-اۋ؟» دەپ شوشىناتىنىم بار. ول كەزدە ءويتىپ تولعانباققا قايدا-ا-ا؟!
ولىمگە دە كىسىنىڭ بويى ۇيرەنەدى ەكەن. نەبىر بوزداقتار كوز الدىڭدا مۇرتتاي ۇشىپ جاتادى. ولاردى ويلاپ, قايعىرىپ وتىرۋعا ۋاقىت جوق. «اتىڭدار!» – دەيدى. نىسانامىزدى شامالاپ الىپ, وق جاۋدىرامىز كەپ. ونداي كەسكىلەسكەن شايقاستاردا وكوپتان باسىڭدى شىعارىپ, نىساناڭدى كوزدەۋ دەگەن قايدا-ا-ا! باسىڭدى ج ۇلىپ تۇسىرەدى. قۋاقى سولداتتاردىڭ ءبىرى تاياققا باس كيىمىن ءىلىپ, وزىنەن الىستاۋ ەتىپ, وكوپتان ءسال عانا شىعارعان ەدى, ءاپ ساتتە پيلوتكاسى شۇرق تەسىك ماتاعا اينالدى دا قالدى. كەشەگى الگى كينوڭا ك ۇلىپ جاتقانىم سوندىقتان, بالام. «بوياۋشى, بوياۋشى دەسە, ساقالىن بوياپتى» دەمەكشى, اسىرا اسىرەلەۋدىڭ حالىق ءۇشىن پايداسىنان گورى زيانى باسىم بولماي ما؟!
وسىنىڭ ءبارىن وزىڭە تاتپىشتەي ايتىپ جاتقانىم, بوكەتاي, مۇمكىن جازارسىڭ, جازباسسىڭ. ونى ۋاقىتىندا كورەرسىڭ. دەگەنمەن, «كوكەيىڭدە ءجۇرسىن» دەگەنىم…
جاراتقاننىڭ جازۋى
اكەمنىڭ مينا تالقانداعان وڭ اياعى جامباسىنان باستاپ توبىعىنا دەيىن كىشى-گىرىم شۇڭقىرلارعا تولى بولاتىن. بالا نەمە ەمەس پە, باۋىرلارىم قىزىق كورىپ, الگى جارالارىنىڭ ورنىن شۇقىلاپ ويناۋشى ەدى. «بۇل نە؟» دەگەنىمىزدە:
– ءا-ءا, نەمىستىڭ «سىيلىعى» عوي, – دەيتىن اكەمىز جايباراقات قانا.
كەيىن ەس بىلە باستاعان كەزىمىزدە ءاڭگىمەنىڭ شىن توركىنىن سۇراعان ەدىك.
– سەندەردىڭ كورەيىن دەگەن جارىقتارىڭ شىعار, مەن تالاي رەت ءولىم اۋزىنان قالدىم, بالام. سونىڭ بىرنەشەۋى سوعىس كەزىندە بولدى. مايدان تىلىمەن ايتقاندا, «لازارەت» دەيتىن اسكەري اۋرۋحاناعا جاتقىزىپ, مىلتىق ۇستاۋعا جاراساڭ ءبىتتى, سوعىسقا قايتا اپارىپ سالاتىن. ونداي-ونداي «جەڭىل» جارالانعان ساتتەرىمدى ەسىمە دە المايمىن. جادىمدا جاتتالىپ قالعانى انا دۇنيە قاقپاسىنىڭ الدىنان قايتقانداي بولعان كەزىم.
نەمىستەردى تىرقىراتا قۋىپ بارا جاتقانبىز. بىراق ءبىر جولى ولاردىڭ قاقپانىنا قاپىدا ءتۇسىپ قالدىق. ولاردىڭ كۇشىن كەم باعالاپپىز. جاسىرىپ قويعان بولىمشەسىن بىلمەگەن ەكەنبىز. ءبىزدىڭ روتا ەنتەلەپ-اق كەلە جاتىر ەدى. ءسويتىپ ءجۇرىپ, جاۋ تىلىنا كىرىپ كەتىپپىز. ءاپ ساتتە قورشاپ الا قويدى ءبىزدى. جان الىسىپ, جان بەرىسكەن شايقاس ءجۇرىپ جاتتى. ءبىر كەزدە ءدال قاسىمنان ءبىر نارسەنىڭ گۇرس ەتىپ جارىلعانىن بىلەمىن. ودان كەيىنگىسى ەسىمدە جوق. ەسىمدى جيسام, كاراڭعى ءتۇن ەكەن. دەنەم قوزعالتپايدى. تەك قولدارىم عانا ءسال يكەمگە كەلگەندەي بولادى. جاۋراعان جاۋراعان با, ءبىرجولاتا قاتىپ قالىپپىن. سويتسەم, سۋىق تۇندە ءوز قانىما ءوزىم مالشىنىپ جاتىر ەكەم. قان كوپ كەتكەنگە ۇقسايدى. جانىمدى قويارعا جەر تاپپاي, بەۋ-بەۋلەي باستادىم. اينالامنان مەن سياقتى جارالىلاردىڭ ءۇنى ءار-ءار جەردەن شىعىپ قويادى. بىراق كوپ ەمەس. ءارى كەتكەندە بەس-التى-اق ادام-اۋ دەيمىن. ءسويتىپ جاتقانىمىزدا, ءبىر كەزدە تانكتەردىڭ ءۇنى كەلدى قۇلاعىما. ەكەۋ ەكەن. بىزگە ەنتەلەي جاقىن كەلىپ توقتادى دا, ليۋگى اشىلىپ, ىشىنەن تانكيستەر شىعا باستادى. «جاۋ تانكىسى شىعار» دەگەن قورقىنىشتان ءۇنىمىز شىقپايدى, تىستەنە شىداپ جاتىرمىز. ءبىر كەزدە قولىنداعى پاناريگىمەن شاشىلىپ جاتقان مايىتتەردى بارلاي قاراپ جۇرگەن الگىلەر ءبىر-بىرىنە ورىسشالاپ: «مىنانى قاراڭدار, ماڭدايلارىندا بەسجۇلدىزدارى بار. ءبىزدىڭ سولداتتار عوي؟!» -دەۋى مۇڭ ەكەن, باياعى بەسەۋمىز تۇس-تۇستان: «وي, پاماگيتە, وي, پاماگيتە!» – دەپ زارلاپ قويا بەردىك. قۇداي قالاپ, تانكىلەر ماعان جاقىن توقتاعان ەكەن. ەكى ادام كەلىپ مەنى پلاشش-پالاتكاما جايعاستىرىپ, تانكىنىڭ ىشىنە الىپ كىردى. ول كەزدەگى تانكىلەردىڭ ءىشى تار بولاتىن. ەكى تانكىگە ءبىر-بىردەن عانا جارالىلىلاردى جايعاستىردى عوي دەيمىن. سول ەكەۋدىڭ ءبىرى مەن بولدىم, بالام. ال ەندى وسىنى اللانىڭ ماعان جاساعان قامقورلىعى ەمەس دەپ قالاي ايتارسىڭ!؟ سەندەردىڭ كورەيىن دەگەن جارىقتارىڭ شىعار؟!… اللاعا مىڭ دا ءبىر شۇكىرلىك قىلدىم. ءبىر كەزدە تانك ورنىنان قوزعالا باستادى. مايدان كەزىندە دالا بىتكەن ايقىش-ۇيقىش قازىلىپ, ودان قالا بەرسە, نەشە ءتۇرلى بومبالار مەن مينالاردان سانسىز شۇقاناقتارعا اينالىپ كەتەدى عوي. الگىندەي كەدىر-بۇدىر, ايقىش-ۇيقىش كەدەرگىلەردەن وتكەن سايىن تانك ىشىندەگىلەر, اسىرەسە, كولدەنەڭ جاتقان مەنىڭ دەنەم بىرەسە سەكىرىپ بيىككە كوتەرىلگەندەي بولادى. بىرەسە, تاق ەتىپ تانكتىڭ ەدەنىنە ۇرىلامىن. قۇداي باسقا سالا كورمەسىن, سونىمەن نە كەرەك, تانك دەنەمدى ءار جولى لاقتىرا سەكىرتكەن سايىن جانىم كەۋدەمنەن بوزتورعايداي شىرىلداپ, سىرتقا «ۇشىپ» شىعىپ, ءبىرازدان كەيىن قايتا كەپ ورالاتىنداي. «ءاي, ەندى, ولگەن دەگەن وسى شىعار», – دەپ ويلاۋعا عانا شامام كەلدى. ارى قاراي نە بولعانىن بىلمەيمىن.
جارالى اكەمە قاتىستى وقيعالار ودان ءارى بىلايشا وربىگەن ەكەن. تانك ىشىندەگىلەر ول كىسىنىڭ بىلق-سىلق ەتكەن دەنەسىن اسكەري دالا اۋرۋحاناسىنا اكەلىپ تابىس ەتەدى. جارالانعاندار كوپ. وتا (وپەراتسيا) ۇستەلىنە جەتۋدى بەۋ-بەۋلەي كۇتۋشى مايدانگەرلەر كەزەگى ەداۋىر بولسا كەرەك. اكەم ءالى ەسىن جيا الماي جاتادى. بۇدان ارعى اڭگىمەنى ول كىسىمەن سول اۋرۋحانادا بىرگە جاتقاندار اكەمە كەيىنىرەك بىلايشا بايانداپ بەرگەن ەكەن. سودان دارىگەرلەردىڭ ءبىرى شىعادى دا: «مىنا جارالىنى جەدەل تۇردە وپەراتسيا ۇستەلىنە… اناۋ جارالى ازىرگە كۇتە تۇرسىن», دەي كەلە, مەنىڭ اكەمدى نۇسقاپ, مىنا جارالىدان ءۇمىت جوق سياقتى. ونى دالىزدەگى مايىتتەر جانىنا شىعارىڭدار!» – دەپ بۇيرىق بەرەدى. ءسويتىپ, اكەم جارىقتىقتى كىرەبەرىستەگى دالىزگە شىعارىپ, شيمەن قورشاتىپ قويسا كەرەك. سەبەبى, كوز جۇمعاندارعا ارنالعان جەكە ءمايىتحانا بولمەسى مۇندا جوق. قابىر قازاتىن ادامدار تابىلعانشا, سوندا قويا تۇراتىن كورىنەدى. سونىسىنىڭ ءوزى قانداي عانيبەت بولعان, دەسەڭىزشى!..
ءدال سول كۇنى ورتالىقتان اسكەري تەكسەرۋ كوميسسياسى كۇتپەگەن جەردەن كەلە قالعان ەكەن. اناۋ-مىناۋ ەمەس, اسكەري دارىگەرلەردىڭ دوكەيلەرى بولعان دەسەدى. سول كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى الگى دالىزدەن ءوتىپ بارا جاتىپ, موينىن سوزىپ, اكەم جاتقان ءشيدىڭ ىشىنە قاراماي ما. ءسويتس-ە-ە-ە…, ءيا, سويتسە, «ءولدى» دەپ شىعارىپ تاستاعان جاۋىنگەردىڭ كىرپىگى ءسال-ءپال قيمىلداعانداي بولادى. مىڭ بولعىر الگى كىسى: «ءتىرى سولداتتى مايىتحاناعا شىعارىپ تاستاعاندارىڭ قالاي؟ بۇل نە دەگەن سۇمدىق؟!», – دەپ ايقايدى سالادى كەپ. اسكەري ءتارتىپتىڭ اتى – اسكەري ءتارتىپ. اۋرۋحانا دارىگەرلەرى زىر ءجۇگىرىسىپ, اكەمدى ءولىم اۋزىنان قۇتقارۋعا دەرەۋ كىرىسىپ كەتىسكەن ەكەن.
كەيدە ويلاپ وتىرسام, اللا تاعالا سول كوميسسيانى قۇددى ءبىر مەنىڭ اكەمدى قۇتقارۋعا ادەيى جىبەرگەندەي كورىنەدى ماعان. دەمەك, سول ارقىلى ءبىزدىڭ دە مىناۋ جارىق دۇنيەگە امان-ەسەن كەلىپ, اسا قامقور, ەرەكشە مەيىرىمىمەن ءوزىنىڭ بىزگە ارناعان نىعمەتتەرىنە بولەنۋىمىزگە جاراتۋشى يەمىز جاعداي جاساپ قويعان ەكەن-اۋ!؟ اكەمنىڭ دە بۇل تۇرعىداعى پىكىرلەرى مەنىڭ ويلارىممەن ورايلاس كەلىپ جاتاتىن. اسىرەسە, تاۋەلسىزدىگىمىزدى الىپ, ءدىني نانىم-سەنىمدەرىمىز جايلى كەڭ دە تەرەڭ ايتۋ مۇمكىندىگى پايدا بولعاننان باستاپ, ول كىسىنىڭ ءوز ومىرىنە سونى قىرىنان باعا بەرۋى دە جيىلەي تۇسكەن بولاتىن. سەبەبى, پەرزەنتتەرى وزدەرىنىڭ يماني اڭگىمەلەرىمەن اكەمىزدىڭ سونداي تۇرعىداعى ويلارعا شومۋىنا ىقپال ەتىپ وتىرۋشى ەدى.
– ءبىر قۇدايدىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا, سەندەردىڭ كورەيىن دەگەن جارىقتارىڭ عوي. اللاعا مىڭ دا ءبىر شۇكىرلىك ەتتىم! ءسويتىپ, ءبىر جولعى جارالانعان ساپارىمنىڭ وزىندە اللا مەنى ءبىر ەمەس, كەمىندە ءۇش مارتە ءولىم اۋزىنان الىپ قالدى. بوكەتاي, ءوزىڭ ويلاپ قاراشى: مايدان دالاسىندا ميناعا تالقاندالىپ, قانعا بوگىپ جاتقانىمدا الگى تانكيستەردى باسقا جارالىلارعا ەمەس, ءدال ماعان قاراي بۇرىپ جىبەرگەن ءبىر قۇداي عوي. ودان لازارەتكە جەتكەنشە سەكىرگەن تانكىمەن بىرگە ءار جولى «شىر» ەتىپ, كەۋدەمنەن ۇشىپ شىققانداي بولعان جانىمدى ماعان «قايتارمايمىن!» دەسە, اللانىڭ ءوز ەركىندە ەدى عوي. مەندەي ءالسىز ق ۇلىن ەسىركەدى, قايتاردى. ءبىر تال شاشقا ىلىنگەندەي بولعان ءومىرىمدى وزىمە ءوستىپ بىرنەشە مارتە قايتا ۇسىنىپ وتىردى.ۇشىنشىدەن, لازارەتتە, ولدىگە سانالىپ جاتقانىمدا الگى باي بولعىر كومەسسياڭنىڭ ماعان كوز قىرى تۇسپەسە شە, وندا شىن ولەر ەدىم عوي. وسىنداي جاعدايلاردان كەيىن ءبىر اللاعا شۇكىرلىكتى مەن ايتپاعاندا, كىم ايتادى؟! ال, ونداي جارالانۋلاردىڭ ۇلكەندى-كىشىلى تالايى ءوتتى عوي باسىمىزدان. مىناۋ جالعان دۇنيەدە جازمىشتان وزمىش جوق ەكەندىگىنە وسى وقيعالار تىكەلەي دالەل-اۋ دەپ ويلايمىن.
اكەمىز ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن اسا زور قۋانىشپەن قارسى الدى.
– راس, سوۆەتتىڭ كەسىرىنەن ءدىنىمىزدى جاقسى بىلە المادىق. سوۆەت وكىمەتىنە دەيىن مەدرەسە بەتىن كورگەن بىرەن-ساران اقساقالداردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداعانىمىز بولماسا, بىلايشا ارنايى وقىپ-بىلگەن ەشنارسەمىز دە جوق. دىنىمىزگە بوستاندىق بەرىلگەندە 74 جاستا ەكەم. باياعى لازارەتتە اسىعىس جاسالعان وتادان كەيىن دەنەمدە مينانىڭ ءبىرتالاي قالدىقتارى قالعان ەدى. بەيبىت كۇندە قان قۇستىرىپ, جانىما ابدەن باتقاننان كەيىن, دارىگەرلەر بىرنەشە رەت وتا جاساپ, وقتاردى الىپ تاستادى. ءار جولى «وبشي ناركوز» بەردى. سونىڭ ءبارى ميعا اسەر ەتەدى ەكەن. ءبىراز جىلدان بەرى ۇمىتشاقتىق اۋرۋى پايدا بولدى مەندە. الگى اكەلىپ بەرگەن كىتاپتارىڭداعى اياتتاردى جاتتاپ العىم-اق كەلەدى. بىراق ەسىمدە قالمايدى. قازىر ولاردىڭ قازاقشا ماعىنالارىن وقىپ الىپ, ءوز سوزىممەن ايتىپ ءجۇرمىن. ەڭ باستىسى, اللا كەشىرىمپاز عوي. بىزدەي قۇلدارىن ەسىركەپ, دۇعالارىمىزدى قابىل ەتكەي! تاۋەلسىزدىگىمىز باياندى بولعاي! مىنەكي, بالام, مەنىڭ ايتپاق اڭگىمەمنىڭ ۇزىن ىرعاسى وسى.
ءيا, ءسويتىپ قارت مايدانگەر ءوزىنىڭ جەر باسىپ جۇرگەن ءاربىر ءساتى ءۇشىن جاراتقان يەمىزگە شەكسىز شۇكىرلىكتەرىن ايتۋدان جالىقپايتىن.
نۇرلىتاي ۇركىمباي.