سۋدى ۇنەمدەگەن سۋبسيديا الادى

وڭىرلەردە سۋارمالى جەرلەردى پايدالانۋ سالاسىنداعى احۋالمەن جانە وزەكتى ماسەلەلەرمەن ءجىتى تانىسۋدى ماقسات ەتكەن دەپۋتاتتار الدىمەن كوكساراي سۋ رەتتەگىشىنىڭ قورەكتەندىرگىش كانالى ەسەبىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرەتىن شارۋاشى­لىق سۋبەكتىلەرىنىڭ ينفراقۇرى­لى­مى­مەن تانىستى. اۋىل شارۋا­شى­لىعى مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كو­ميتەتى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بولات ما­ليموۆ جاڭا سۋارمالى جەرلەر­دى ىسكە قوسۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى باياندادى.

بۇگىندە ەلىمىزدە سۋارمالى جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلۋدا. باعدارلاما بويىنشا ەلىمىزدە 600 مىڭ گەكتار جەر قالپىنا كەلتىرىلۋى ءتيىس بولسا, ونىڭ 95 مىڭ گەكتارى تۇركىستان وبلىسىنا تيەسىلى. ودان بولەك, 2028 جىلعا دەيىن 1,5 ميلليون گەكتار بولاتىن سۋارمالى جەر ىسكە قوسىلۋى ءتيىس. تۇركىستان وبلىسىنا قاتىستى جاڭادان قوسىلاتىن 253 مىڭ گەكتار جەردىڭ 70 مىڭى سىرداريا وزەنىنىڭ جاعالاۋى, 94 مىڭ گەكتارى كەلەس ماسسيۆىندە ورنالاسقان. قىزىل­قۇم ماگيسترالدى كانا­لىنىڭ 3-4-ءشى كەزەڭ­دەرىندە 60 مىڭ گەكتار, قوجا­توعاي ما­س­سيۆىندە 25 مىڭ گەكتار يگەرىلمەك. بولات ءماليموۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى قۇنى 135 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن بۇل جۇمىستارعا دايىندىق شارالارى باستالعان. ال سىيىمدىلىعى 3 ملرد تەكشە مەتردى قۇرايتىن كوكساراي سۋ رەتتەگىشىنە بۇگىنگى تاڭدا شار­دارا سۋ قويماسىنان سەكۋندىنا 1000 تەكشە مەتر سۋ كەلۋدە. ونىڭ 600 تەكشە مەترى سىرداريا ار­قىلى قىزىلورداعا جىبەرىلۋدە.

ودان بولەك داريادان 1300 تەكشە مەتر سۋ قوسىلۋدا. سون­داي-اق دەپۋتاتتار قىزىلقۇم ماگيسترال­دى كانالىن, سىرداريا وزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىن, كەلەس جانە قوجاتوعاي القاپتارىن ارا­لادى. بوگەن سۋ قويماسىندا بولىپ, كەنتاۋ قالاسى مەن وردا­باسى اۋدانىنداعى سۋ شارۋاشى­لىعى قۇرىلىستارىنىڭ جوبالارىمەن تانىستى. ورداباسى اۋدا­نىنداعى «الەكساندروۆسكي ساد» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەستىگىندەگى تامشىلاتىپ سۋارۋ ادىسىمەن سۋارىلاتىن قارقىن­دى باۋ شارۋاشىلىعىندا بولدى. شارۋاشىلىق باسشىسى ب.تاعاەۆ دەپۋتاتتارعا بولاشاقتا سىيىمدىلىعى 1600 توننا بولاتىن جەمىستى ساقتاۋ جانە قاي­تا وڭدەۋ قويماسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

دەپۋتاتتار ساپارىنىڭ قو­رى­­­­تىن­دىسى رەتىندە تۇركى­ستان­­دا كوميتەتتىڭ وتىرىسى ءوتتى. وعان اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-مي­نيسترى ەرلان نىسانباەۆ, مي­نيستر­لىكتىڭ سۋ رەسۋرستارى جانە جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كومي­تەتىنىڭ, الماتى, جامبىل جانە قىزىلوردا وبلىستارى اكىم­دىك­تەرىنىڭ, «قازسۋشار» رەسپۋبلي­كالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ جانە كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەردىڭ, سونداي-اق قىزمەتى سۋارمالى جەر­لەردى پايدالانۋمەن بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ءون­دىرۋشىلەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

وتىرىستا سۋارمالى جەردى ۇلعاي­تۋ جوبالارى مەن جەردى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ وزەكتى ماسە­لە­لەرى تالقىلاندى. تۇركىستان ايماعىنداعى 63,3 مىڭ گەكتار سۋار­مالى جەردى قامتاماسىز ەتەتىن جالعىز سۋ نىسانى «بوگەن» سۋ قويماسى ارقىلى جەتكىزىلە­تىن, ۇزىندىعى 145 شاقىرىم بولاتىن تۇركىستان ماگيسترالدى كانالىنىڭ جاعدايى دا نازاردان تىس قالعان جوق. سىيىمدىلىعى 16 ملن تەكشە مەتر بولاتىن «كەڭ­­ساي-قوسقورعان 2» سۋ قويما­سىن سالۋ ۇسىنىلدى. ەگىستىك القاپ­تار­دى سۋمەن قامتۋ ماسەلەسىنىڭ بولاشاقتا ۇلكەن پروبلەماعا اينالاتىنى ايتىلدى. «سۋدىڭ تاپشىلىعى تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيە ءجۇزىن­دە پروبلەماعا اينالىپ كەلەدى. دەمەك, باستى ماقسات – سۋدى ۇنەم­دەۋ», دەدى ۆيتسە-مينيستر ەرلان نىسانباەۆ.

ايتا كەتەلىك, سۋ كوزدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىعىندا ناتيجەلى جۇمىستار اتقارىلۋدا. مىسالى, جارامسىز بولىپ قالعان 145 تىك ۇڭعىمالاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى تۇركىستان قالاسى 34,7 ملن تەكشە مەتر اعىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.

تۇركىستان وبلىسى