• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
الەم 01 ءساۋىر, 2019

ۋكراينا پرەزيدەنتىن انىقتاي المادى

772 رەت
كورسەتىلدى

31 ناۋرىز كۇنى ۋكراينادا كەزەكتى پرەزيدەنت سايلاۋى ءوتتى. ەل باسشىسى اتانۋعا بىردەن 39 كانديدات تالاستى. سايلاۋشىلاردىڭ 63,48% كەلىپ, ءوز داۋىسىن بەرگەن. الايدا سايلاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە 50 پايىز داۋىس جيىپ, توپ جارعان كانديدات جوق. ال كەلەسى كەزەڭگە ەكى ۇمىتكەر ءوتتى.

العاشقى ناتيجە. ۋكراينادان جەتكەن سوڭعى جاڭالىقتارعا سەنسەك, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بيۋلەتەندەردىڭ 15%-ىن وڭدەپ ۇلگەرگەن. ونىڭ ناتيجەسى مىناداي: اكتەر ۆلاديمير زەلەنسكيگە حالىقتىڭ 30,01 پايىزى داۋىس بەرگەن, ەكىنشى ورىندا 16,76 پايىز قولداۋ تاپقان قازىرگى پرەزيدەنت پەتر پوروشەنكو, ءۇشىنشى – ەكس-پرەمەر-مينيستر يۋليا تيموشەنكو, وعان 13,48% ازامات قولداۋ بىلدىرگەن. كەيىنگى ورىنداردا يۋري بويكو (11,32%) جانە  اناتولي گريتسەنكو (6,89%). 

سايلاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ ناتيجەسى وسىنداي بولارى كەشە كەشكە بەلگىلى بولدى. سەبەبى ۋكراينانىڭ "دەموكراتيالىق باستامالار", كميس جانە رازۋمكوۆ ورتالىعى سەكىلدى بەدەلدى سوتسيولوگيالىق توپتارى بىرىگىپ, ۇلتتىق ەكزيت-پول وتكىزىپ, ناتيجەسىن جاريالاعان ەدى. ول ساۋالناما (ەكزيت پول) بويىنشا دا ۆ.زەلەنسكي (30,4%) توپ باستاعان, پ.پوروشەنكو (17,8%) كەيىنگى ورىنعا جايعاسسا, ۇشتىكتىڭ سوڭىندا يۋ.تيموشەنكو (14,2%) قالعان. 

ەكزيت پول ناتيجەسى شىققان سوڭ پ.پوروشەنكو وعان قاتىستى ءوز ويىن ايتتى. «ءبىز تەك قانا پرەزيدەنتتى عانا ەمەس, باس قولباسشىنى دا سايلاپ جاتقانىمىزدى ەسكە سالامىن. ەرتەڭ دونباسس ماسەلەسىندە كەلىسسوز جۇرگىزۋگە ماكسيم گالكين نە ەۆگەني پەتروسيان ەمەس, پۋتين كەلەدى»,- دەپ ەلىن ەسكەرتۋگە تىرىستى. باسقاشا ايتقاندا, كوميك زەلەنسكيدىڭ كۇردەلى ساياسي ىستەردى شەشۋگە ورەسى, تاجىريبەسى جەتپەيدى دەگەندى جەتكىزگىسى كەلگەندەي. ۆ.زەلەنسكي دە قاراپ قالمادى: «ەكىنشى كەزەڭگە كىممەن شىعاتىنىمىز ماڭىزدى ەمەس. ەشكىممەن ەشقانداي كەلىسىم جوق, ەشكىممەن قوسىلمايتىنىمىزعا سەندىرگىم كەلەدى. ءبىز جاسپىز, ەلىمىزدىڭ وتكەنىندە بولعاندى ەندى كەلەشەگىمىزدە كورگىمىز كەلمەيدى», دەدى ول. ياعني, پوروشەنكونى مىسە تۇتپايتىنىن, ونىڭ ۋاقىتى وتكەنىن باسا ايتقىسى كەلگەندەي بولدى. وعان قوسا, كەشكە يۋ.تيموشەنكو ۆ.زەلەنسكيمەن كەلەسى كەزەڭدە بىرىگەدى دەگەن سىبىس تارادى. 

سونىمەن, ۋكراينا ەلەكتوراتى سايلاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە ءوز پرەزيدەنتىن انىقتاي المادى. زاڭعا سايكەس, كەلەسى كەزەڭگە ەڭ كوپ داۋىس جيعان قوس ۇمىتكەر وتەدى. ەكىنشى كەزەڭدە كوپ داۋىس جيعان كانديدات پرەزيدەنت اتانادى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بيۋلەتەندەردىڭ 100 پايىزىن ەسەپتەپ بارىپ, ەكى ەسىمدى اتايدى. الايدا قازىردەن-اق ول ۆ.زەلەنسكي مەن پ.پوروشەنكو بولارى انىق. 

جىل بويى جۇرگەن دودا. جالپى سايلاۋ دوداسى جوعارىدا اتالعان ءۇش كانديداتتىڭ اراسىندا جۇرەتىنى كۇزدە-اق بەلگىلى ەدى. سەبەبى پرەزيدەنت سايلاۋى جاقىنداعان سايىن ۋكرايناداعى الەۋمەتتانۋشىلار ساۋالنامانى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ وتىردى. ەگەر سول ساۋالناما ناتيجەسىنە جۇگىنسەك, ۋكراين حالقىنىڭ كوڭىل-كۇيى, قالاۋى جىل بويى وزگەرىپ وتىردى. ماسەلەن, جازدا ساياسي رەيتينگتە پەتر پوروشەنكو پرەزيدەنت مارتەبەسىنە قاراماي, تەك التىنشى ەدى. ال يۋ.تيموشەنكو كۇزدە توپ باستاپ كەلە جاتقان. دەگەنمەن, سوڭعى ۋاقىتتاعى وقيعالار ەلەكتوراتتىڭ كوزقاراسىن وزگەرتكەن سەكىلدى. ايتپاقشى, بۇل سايلاۋدا رەسەيشىل كانديدات يۋري بويكونىڭ 4-ءشى ورىنعا تۇراقتاعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. رەسەي قىرىمدى تارتىپ الىپ, دونباستا سوعىس اشقانىنا قاراماي, جاقىندا ول دميتري مەدۆەدەۆپەن كەزدەسىپ, ەكى جاقتى قارىم-قاتىناستى تالقىلادى. ماسكەۋ وسى كەزدەسۋدى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى وزىنە بۇيرەگى بۇراتىن كانديداتقا ساياسي قولداۋ بىلدىرگىسى كەلگەندەي. 

كەلەسى كەزەڭ كانديداتتارى. نەگە زەلەنسكي؟ اكتەر, كوميك, پروديۋسەر ۆلاديمير زەلەنسكيدىڭ كوك ەكراننان بيلىك وليمپىنە اقىرىن جىلجىپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. بىراق نەگە ۋكراين حالقى ساياسي تاجىريبەسى, جەكە كومانداسى جوق, كىسى قىزىعارلىق ساياسي باعدارلاما ۇسىنا الماعان كومەديانت اكتەردى پرەزيدەنت كورگىسى كەلەدى. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار سەكىلدى. بىرىنشىدەن, ول ۋكرايناعا «95 كۆارتال» شوۋى جانە «حالىق قىزمەتشىسى» سەريالى ارقىلى تانىمال. بۇدان باسقا بىرنەشە فيلمگە دە ءتۇستى. بىلتىر ۋكراينانىڭ تەك 6 پايىز ازاماتى عانا ونى تانىمايمىن دەگەن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, زەلەنسكي ءوز ەلىندە وتە تانىمال مەديا تۇلعا. ەكىنشىدەن, «حالىق قىزمەتشىسى» اتتى سەريال ساياسي جانردا تۇسىرىلگەن. سەريالدىڭ رەيتينگىسى وتە جوعارى. ويتكەنى زەلەنسكي وينايتىن باس كەيىپكەر ۆاسيلي گولوبورودكو قاتارداعى ۇستازدان اياقاستى پرەزيدەنت اتانىپ, ەلدىڭ ارمانداعان مەملەكەت باسشىسىنا اينالادى.

سەريالدا ۋكراينانىڭ ىشكى پروبلەمالارى انىق كورسەتىلەدى. ياعني, بەيسانالى تۇردە حالىق كەيىپكەر گولوبورودكو مەن زەلەنسكيدى بايلانىستىرىپ, ول ءوز كەيىپكەرى سياقتى پرەزيدەنت بولادى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرعان بولار. ۇشىنشىدەن, ساراپشىلار ۋكراينا حالقى سوناۋ 2004 جىلعى سارى-قىزعىلت رەۆوليۋتسيادان بەرى كەلە جاتقان بۇرىنعى ساياساتكەرلەردەن شارشادى, ولاردىڭ ءۇمىتى اقتالمادى, سوندىقتان ەلەكتورات تىڭ ەسىمدى كورگىسى كەلەدى دەيدى. 

ايتپاقشى, اكتەردى كەيبىر ساياسي ەليتانىڭ وكىلدەرى قولداپ, ارنايى جوبا رەتىندە دايىندادى ما دەگەن كۇدىك تە بولدى. زەلەنسكيدىڭ ارتىندا بەلگىلى وليگارح, ميللياردەر يگور كولومويسكي تۇر دەگەن بولجام بار. سەبەبى زەلەنسكيدىڭ سەريال مەن شوۋلارى كولومويسكيگە قاراستى «1+1» تەلەارناسىندا شىعادى. ال بىلتىر زەلەنسكيدىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قاتىسۋ تۋرالى رەسمي مالىمدەمەسىن سول تەلەارنا 31 جەلتوقساندا تۇنگى ساعات 12-دە پرەزيدەنت پوروشەنكونىڭ جاڭا جىلدىق قۇتتىقتاۋىنىڭ ورنىنا بەردى. وسى ارەكەتتەن-اق كولومويسكي جوسپارىن ىسكە اسىرۋعا كىرىستى دەپ وي اتقاندار بولدى. 

پەتر پورەشەنكو. پەتر پورەشەنكو - قازىرگى پرەزيدەنت, ميللياردەر. مايدان جەڭىسكە جەتكەن سوڭ ۋكراينا حالقى, باتىس ساياساتكەرلەرى پوروشەنكودان ۇلكەن رەفورمالار كۇتتى. يا, ونىڭ ايتارلىقتاي جەتىستىگى بار. بىراق ءوز حالقىنىڭ پوروشەنكودان قاتتى كوڭىلى قالعانىن كوپتەگەن ساراپشىلار ايتىپ كەلەدى. ماسەلەن, جەمقورلىق بۇل ەلدە ءالى ازايمادى. كوممۋنيكالدىق تاريفتەر دە قىمبات. وليگارحيا – شەشىلمەگەن سۇراق. ۋكراينا ەۋروپاداعى ەڭ كەدەي ەلدەر تىزىمىندە.  پورشەنكونىڭ قىرىمدى قايتارماۋى, دونباستاعى سوعىستى توقتاتا الماۋى دا ونىڭ ابىرويىن ءتۇسىردى. جاڭا جىلداعى دەمالىسىن ۇنەمى مالديۆ ارالدارىنا بارىپ وتكىزۋىن ەلى اسا جاقتىرا قويماعان شىعار.

بىراق ول جازداعى ساياسي رەيتينگتە 6-شى كەلە جاتقان سوڭ حالىق  اراسىندا قولداۋىن كوبەيتۋ ءۇشىن بىرنەشە قادامدار جاسادى. بىرىنشىدەن, ورىس پراۆوسلاۆ شىركەۋىنەن ۋكراين شىركەۋىن ءبولىپ الدى. وعان كونستانتينوپولدەگى نەگىزگى شىركەۋ رۇقسات بەردى. ەكىنشىدەن, ازوۆ تەڭىزىندە ۋكراينا تەڭىزشىلەرىن رەسەي شەكاراشىلارى تۇتقىنداعان كەزدە, پوروشەنكو بىردەن ەلىندە اسكەري جاعداي جاريالاپ, حالقىن رەسەيگە قارسى بىرىكتىرۋگە تىرىستى. بىراق سىرتتاي مۇنىڭ بارلىعى يميدجدىك پيار قادام, سايلاۋدا جەڭۋدىڭ امالى دەگەن باعانى ءوز ەلىندەگى ساراپشىلار دا, باسقالار دا ايتىپ جاتتى. ياعني, پوروشەنكو حالىقتىڭ ءدىنى, ءتىلى جانە ارمياسىنا نەگىزدەلگەن پاتريوتتىعى ارقىلى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتۋدى كوزدەدى. ەندى سايلاۋدىڭ كەلەسى كەزەڭىندە زەلەنسكيدى جەڭى ءۇشىن ول قازىرگى ەلەكتورات قولداۋىن ەكى ەسەگە كوبەيتۋىنە تۋرا كەلەدى. 21 كۇندە ول مۇمكىن بە, جوق پا؟

ءسوز سوڭىندا. 21 ساۋىردە وتەتىن سايلاۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە قوس كانديدات ۆلاديمير زەلەنسكي مەن پەتر پوروشەنكونىڭ وتەتىنى بەلگىلى. بىراق بيلىككە كىم كەلسە دە, ونىڭ الدىندا شەشىلمەگەن سۇراقتار از ەمەس. حالىقتىڭ ەۋروپاعا ۇمتىلعان ءۇمىتىن اقتاۋ, قىرىمدى قايتارۋ, دونباستاعى سوعىستى توقتاتۋ, جەمقورلىقتى ازايتۋ, ەكونوميكانى كوتەرۋ, وليگارحيامەن كۇرەس, جاڭا رەفورمالار, الىنعان مەملەكەتتىك نەسيەلەردى قايتارۋ, كەدەيلىك پەن جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ جانە تاعىسىن تاعىلار. مۇنى كانديداتتار دا, ۋكراينا حالقى دا جاقسى تۇسىنەدى. وعان قوسا, 1 ءساۋىر كۇنى 1997 جىلى قول قويىلعان ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى دوستىق, ىنتىماقتاستىق جانە سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىم ءوز كۇشىن توقتاتتى. 

سوڭعى جاڭالىقتار