وسى ءبىر ايداي ءوڭدى, شىرايلى, ك ۇلىمدەگەن كوكشىل كوزدى كەلىنشەكپەن العاش كەزدەسىپ, تىلدەسكەنىم ءالى ەسىمدە. ەكىندىگە تاياۋ اۋىل سىرتىندا جايىلىپ جۇرگەن قويلارىمنان كوز جازىپ قالىپ, الاقتاپ توڭىرەككە كوز سالىپ تۇرعانمىن. اناداي جەردە جيىرما شاقتى قويدى قايىرىپ جۇرگەن ايەلدى كوزىم شالدى. جىلدامىراق باسىپ جاقىنداپ كەلىپ «نە ۆيدەلي چۋجيح وۆتسوۆ؟» دەگەنىمدە «جوق, اعا, بوتەن قويلار كوزىمە تۇسپەدى», دەپ سىپايى جاۋاپ بەردى. ورىس ايەلىنىڭ قازاقشا جاتىق سويلەگەنىنە اڭ-تاڭ قالدىم. جوپەلدەمەدە ءجون سۇراسۋدىڭ رەتىن تابا المادىم ءارى كۇن دە كەشكىرىپ بارا جاتقان-دى.
كەيىن بىرەر اپتا وتكەن سوڭ اۋىل سىرتىندا قوي جايىپ جۇرگەن بەيتانىس جىگىتپەن جولىعىپ اماندىق-ساۋلىق ءبىلىسىپ, ءجون سۇرادىم. ەسىمىنىڭ جولاۋشىباي ەكەنىن, بۇل جاققا بەستاۋدان جاقىندا كوشىپ كەلگەنىن, ماماندىعى مۇعالىم ەكەنىن ايتتى. كەيىن ءبىر كەزدەسكەندە اڭگىمەدەن اڭگىمە شىعىپ, ول كەلىنشەگى ورىس ەكەنىن, ءتورت بالاسى بارىن, اناسى قولىندا تۇراتىنىن ايتتى. سويتسەم انا جولى كەزدەستىرگەن ايەل وسى جىگىتتىڭ زايىبى ەكەن. وسىدان باستاپ كەزدەسكەن جەردە اماندىق-ساۋلىق سۇراسىپ, اڭگىمەمىز جاراسىپ كەتتى.
قىستا ەكەۋىن سوعىمعا شاقىردىم. جولداستارىممەن تانىسىپ ريزا بولىپ قالدى. «سىيعا – سىي, سىراعا – بال» دەگەن عوي, ناۋرىزدىڭ باس كەزىندە ولار دا ءبىزدى كورشىلەرىمەن قوسىپ شەكەگە شاقىردى. ءۇي ءىشى جيناقى, الاشا-كىلەمدەر, قۇراق كورپەلەر بولمە ءىشىن جايناتىپ-اق تۇر. استى جەردە وتىرىپ ىشتىك. اراق-شاراپ بولعان جوق. تاباقتى العان سوڭ اس قايىرىلىپ, باتا جاسالدى. ءبىر ءسات ءۇنسىز قالدىق. وسى تۇستا ليديا (وزدەرى ءلاززات دەپ اتايدى) «ارۋاقتارعا قۇران وقىڭىزدارشى» دەدى وتىنگەندەي بولىپ. ىقىلاس سۇرەسىنەن ءبىر اياتتى وقىپ, ارۋاقتارعا باعىشتادىق. ءۇي ءىشى ريزا بولىپ قالدى. اسىرەسە ءلاززاتتىڭ ءجۇزى جايناپ, ءبىر ۇلكەن مىندەت اتقارعانىنا ريزا بولعانداي كەيىپ تانىتتى.
كراسنودار ولكەسىندە تۋىپ-وسكەن ليديا قازاقستانعا اتا-اناسىمەن 60-جىلداردىڭ باس كەزىندە كەلىپتى. ول كەزدە 4-سىنىپتا وقيدى ەكەن. اتا-انالارى ەڭبەكقور جاندار بولسا كەرەك. اكەسى باستاپقى كەزدە مەحانيزاتور بولىپ, كەيىن تراكتور-ەگىس بريگاداسىن باسقارعان. اناسى ساۋىنشى, اسپاز بولىپ ءتۇرلى جۇمىس ىستەپتى. تۇرعان جەرلەرىندە قازاقتارمەن ەتەنە ارالاسىپ, سىي-قۇرمەتكە بولەنگەن. ليديا ەسەيگەندە مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيتىن جولاۋشىبايمەن تانىسىپ, ءسوز بايلاسادى.
وسى تۇستا اكە-شەشەسى ءدام-تۇزى كوتەرىلىپ ەلىنە قايتا كوشەتىن بولادى. ءبىرىن-ءبىرى ۇناتىپ قالعان ەكى جاس قيماي قوشتاسىپ, ماحابباتقا ادال بولامىز, اماندىق بولسا كەلەسى جىلى ۇيلەنەمىز دەپ ۋاعدالاسادى. قىسقى كانيكۋلدا جولاۋشىباي كراسنودارعا دا بارىپ كەلەدى. اقىرى اتا-اناسى ىشتەي ريزا بولا قويماسا دا كەلىسىپ, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ, ونەگەلى وتباسى بولىڭدار دەپ باتالارىن بەرەدى.
بۇلاردىڭ شاڭىراق كوتەرگەندەرىنە دە ەلۋ جىلعا جۋىقتاپتى. اتا-ەنەنىڭ قولىندا بولعان جىلدار جاس كەلىن ءۇشىن ءومىر مەكتەبى ىسپەتتى بولادى. ەنەسىنەن كوپ جايتتى ۇيرەنەدى. ۇلكەن كىسىلەردىڭ قاسى مەن قاباعىنا قاراپ, سولاردىڭ كوڭىلىنەن شىعۋعا تىرىسادى. ەرتە تۇرىپ, كەش جاتىپ, ءۇي شارۋاسىن دوڭگەلەنتىپ اكەتەدى. اعايىن-تۋىس, كورشى-كولەممەن ەتەنە ارالاسىپ, سىيلاسا ءبىلدى. سول جىلدىڭ اياعىندا تۇڭعىشتارى – قۋانىش دۇنيەگە كەلەدى. اتا-اجەنىڭ باۋىرىندا بولعان بالانىڭ ءتىلى ەرتە شىعادى, بىلدىراقتاپ قازاقشا سويلەيدى, اناسى ورىسشا ايتسا كوزى جىپىلىقتاپ ەشتەڭە تۇسىنبەيدى.
– قازاق ءتىلىن ۇيرەتكەن تۇڭعىشىم عوي. قۋانىشىممەن بىرگە مەنىڭ دە قازاقشا ءتىلىم شىقتى. كورشى كەلىنشەكتەر دە مەنىڭ ءتىلدى تەزىرەك ۇيرەنۋىمە كومەك جاساپ باقتى. ءوزىم دە ءسۇيىپ قوسىلعان ەرىمنىڭ انا ءتىلىن ءبىلۋدى باستى مىندەتىم دەپ سانادىم. ەكى جىلدا ءتىلدى ءتاپ-ءتاۋىر مەڭگەردىم. قازاقتىڭ سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپتارىنا دا دەن قويىپ, كوپ جايتقا قانىق بولدىم, – دەپ ەسكە الادى ءوزى.
بىردە جۇمىسقا بارا جاتىپ كوكتايعاقتا ليديا ماشينانىڭ استىنا ءتۇسىپ قالا جازدايدى. كەشكىسىن ۇيىنە كەلگەن سوڭ جۇبايىنا بولعان وقيعانى بايانداپ, مەن ءبىر جاعدايعا ۇشىراعاندا مەنى ورىس زيراتىنا اپارىپ جەرلەر مە ەدىڭ؟ مەنىڭ جانىم دا, ءتانىم دە قازاق, جۇرەگىم دە قازاق دەپ سوعادى عوي, دەپ ءوزىنىڭ ىشكى سىرىن جايىپ سالادى. سودان ولار اۋدان ورتالىعىنداعى مەشىتكە بارىپ, جۇما نامازىنا قاتىسۋشىلار الدىندا نەكەلەرىن قايتا قيعىزىپ, ليديا مۇسىلماندىقتى قابىلدايدى. وسىلايشا ءلاززات-ليديا ماڭدايىن ساجدەگە تيگىزىپ, اللانىڭ اق جولىنا ءتۇستى.
بۇگىندە جولاۋشىباي مەن ليديا ۇرپاقتارىنىڭ ورتاسىندا قوستاناي قالاسىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بالالارى ەر جەتىپ, ارقايسىسى ءبىر-ءبىر ماماندىق يەسى اتانىپ, ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى اۋلەتكە اينالدى. قۋانىشى كاسىپكەر بولسا, جالعاسى ءتىس دارىگەرى, فاريداسىنىڭ ماماندىعى ەسەپشى, ال كەنجەلەرى جاننا قالاداعى ءبىر فيرمادا قىزمەت ىستەيدى. اللانىڭ بەرگەنىنە ۇنەمى شۇكىرشىلىك ەتەمىن. باسىمىز امان بولىپ, بالا-شاعانىڭ قىزىق-قۋانىشىنا كەنەلتىپ, باقىتتى عۇمىر كەشۋگە جازسىن, دەپ تىلەيدى ءلاززات.
قاناپيا مىرزاعوجين,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى