كەرەي قويشىبەك: ادامنىڭ ءتانى قارتايسا دا, جانى قارتايماۋى كەرەك

– كەرەي اعا, بىلىكتى باپكەر رەتىندە ءسىزدىڭ داڭقىڭىز شار­­­تاراپقا تارالعانى ءدۇيىم جۇرتقا ءمالىم. الايدا بالۋان رەتىندە جولىڭىز استە وڭاي بولماعان سىڭايلى. ولاي دەۋگە نەگىز, «كسرو سپورت شەبەرىنىڭ» كۇمىس بەلگىسىن 28 جاسىڭىزدا كەۋ­دەگە تاققان ەكەنسىز. سپورت­تىق ولشەم بويىنشا بۇل تىم كەشتەۋ ەمەس پە؟ 

– اۋىلدا وسكەن ءاربىر بالانىڭ بالۋاندىق ونەرگە بەيىم كەلەتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. الايدا كوپ جاعدايدا وزدەرىنىڭ مىقتىلىعىن مويىنداتۋعا ولاردىڭ مۇمكىندىگى بولا بەرمەيدى. مەن دە سونداي سۇرلەۋى كوپ سوقپاقتان ءوتتىم. با­لا كەزدەن ءوز قاتارلاستارىممەن الىسىپ-ج ۇلىسىپ ءوستىم. اتا-اناما قولعابىسىمدى تيگىزۋ ءۇشىن قارا جۇمىسقا ەرتە ارالاس­تىم. كۇش-قۋاتىم ەشكىمنەن كەم ەمەس ەدى. بولاشاقتا مىقتى بالۋان بولۋدى دا ارماندادىم. بىراق تۋعان جەرىم – تارباعاتاي تاۋىنىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان اقسۋات اۋدانىنىڭ العاباس اۋى­لىن­دا ارنايى سپورت ۇيىرمەسى بول­ماعاندىقتان جاس كەزىمدە كاسىبي تۇردە بالۋاندىق ونەرگە بەت بۇرۋدىڭ رەتى كەلمەدى. 

1965 جىلى ورتا مەكتەپتى اياقتاعاننان سوڭ بىردەن سەمەيگە تارت­تىم. وقۋعا تۇسە الماي,­ ءبىر جىلداي بارجادا ۇن تاسى­دىم. قاۋىرت جۇمىستان قو­لىم قيت ەتسە, سپورتزالعا اسىعا­تىن­­­­مىن. ول جەردە بىلىكتى باپكەر­­ مارات يماشەۆتىڭ قول اس­تىن­دا جاتتىقتىم. سام­­بونىڭ قىر-­سىرىنا ەندى عانا قا­نىعا باس­تاعانىمدا قارۋلى كۇشتەر قا­تارىنا شاقىرىلدىم. جالىن­داپ تۇرعان ءۇش جىلىم ەدىل وزە­نىنىڭ جاعالاۋىندا ءوتتى. 1969 جى­لى اسكەردەن ورالعاننان سوڭ الماتىعا كەلىپ, قازاق دە­نە شى­نىقتىرۋ ينستيتۋتىنا قۇ­­جاتتارىمدى تاپسىردىم. جو­­لىم بىردەن وڭعارىلماي, قا­تارىنان ەكى جىل وقۋعا تۇسە المادىم. سول كەزدەرى اشقۇرساق قال­ماۋ ءۇشىن ءار جەردە قارا جۇ­­مىس ىستەپ, ناپاقامدى تاۋىپ ءجۇردىم. وسىنداي قيىن شاقتا دا­ سپورتتان قول ۇزگەن جوقپىن. ماس­كەۋدەن وقىپ كەلگەن اسقار اسۋباەۆ سىندى مىقتى باپكەردەن ءتالىم-تاربيە الدىم. اۋەلدە ول «جاسى 22-گە تاياعان جى­گىتتەن پالەندەي ناتيجە كۇتۋ ەكىتالاي» دەپ مەنى ءوز ۇيىرمەسىنە قابىلداماي قويعان ەدى. الايدا مەن العان بەتىمنەن قايتپادىم. ۋاقىت وزا ەكەۋمىز ورتاق ءتىل تابىسىپ, جۇيەلى تۇردە جۇمىس ىستەي باستادىق. شەبەرلىگىم شىڭ­دالا كەلە, ءتۇرلى جارىستاردا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندىم. ال 1972 جىلى وقۋعا تۇسكەننەن كەيىن سۇيىكتى ىسىممەن تۇبەگەيلى اينالىسۋعا مۇمكىندىك الدىم. سونىڭ ارقاسىندا كورسەتكىشىم كۇن ساناپ جاقسارا ءتۇستى. 1975 جىلى سامبودان قاراعاندىدا وت­كەن بۇكىلوداقتىق تۋرنيردە كۇمىس مەدالدى يەلەنىپ, سپورت شەبەرى ءنورماتيۆىن ورىندادىم. ول كەزدە 28 جاستا ەدىم. ودان بولەك, دزيۋدودان ستۋدەنتتەر اراسىنداعى ەل بىرىنشىلىگىندە ەكىنشى ورىندى ەنشىلەدىم. باسقا دا ءتۇرلى دودالاردا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدىم. بىراق جاسىڭ 30-عا تاياعان تۇستا جالىنداپ تۇرعان جىگىتتەرمەن الىسىپ-ج ۇلىسۋ قيىن ەكەن. وسى­نىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلە, 1976 جىلى بوز كىلەممەن قوش ايتى­سىپ, باپكەرلىككە تۇبەگەيلى مو­يىن­ بۇردىم. 

– ديپلوم العانىڭىزعا بار-جوعى بەس-التى جىل وتكەننەن سوڭ رەسپۋبليكامىزدىڭ جاس­­­­وس­­پىرىمدەر مەن جاس­تار قۇ­را­­ما­سىنىڭ اعا جاتتىق­تى­رۋ­شى­­سى بولىپ تاعايىن­دال­دىڭىز. باپ­كەر­لىك كاسىپتە باعىڭىز بىردەن جان­عان ەكەن...

– ينستيتۋتتى اياقتاعاننان كەيىن الماتىداعى زووتەحنيكتەر مەن مال دارىگەرلەرىن دايارلايتىن ينستيتۋتقا جاتتىقتىرۋشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاستىم. ءوزىمنىڭ جانىما جاقىن كاسىپ بولعاندىقتان, بۇل ىسكە بەل شەشە كىرىستىم. ەڭبەكتەندىم, ىزدەندىم, ستۋدەنتتەردى جاقسىلاپ باپتادىم. بىرتە-بىرتە شاكىرتتەرىم ءتۇرلى جارىستاردا وزا باستادى. ولاردىڭ الدى بۇكىلوداقتىق دو­دالاردا دارالانىپ, ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى بالۋاندارىنا اينالدى. ارالارىندا «سپورت شەبەرى» اتانعاندارى دا بار. ءسوي­تىپ, اينالدىرعان التى جىل ارالىعىندا ينستيتۋتىمىزدىڭ اتاعى ءبىراز جەرگە جايىلدى. سونى ەسكەرگەن سپورت باسشىلارى قازاقستاننىڭ جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار قۇراماسىن جاتتىق­تىرۋدى ماعان سەنىپ تاپسىردى. بۇل قىزمەتتى دە ابىرويمەن اتقارۋعا تىرىستىم. كەڭ-باي­­­تاق ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىنان جي­نالعان بالعىن بالۋاندارعا بار بىلگەنىمدى ۇيرەتىپ, ۇلكەن الامانعا قوستىم. ەرەن ەڭبەگىم ەش كەتكەن جوق. جاس ورەندەرىمىز كوپتەگەن ءدۇبىرلى دودادان ولجالى ورالىپ, جانكۇيەرلەردىڭ قوشەمەتىنە بولەندى. 

– ءيا, 1982-1992 جىلدار ارا­­لىعىندا رەسپۋبليكامىز­­­­دىڭ جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار قۇراماسى تالاي بيىك بەلەستەردى باعىندىرعانى بارشاعا ءما­لىم. ال تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى ات­­­­­­قان­­­­نان كەيىن ءسىز ۇلتتىق كو­مان­­­­دامىزدىڭ تىزگىنىن ۇستاپ, تا­لاي بايراقتى باسەكەگە قا­زاق­­ستاننىڭ بەلدى بالۋاندارىن باس­تاپ اپاردىڭىز. ەل ەكو­نو­ميكاسى ەڭسە تىكتەي الماي جات­قان تۇستا وتاندىق سامبونى ورگە سۇيرەۋ دە وڭاي بول­ماعان شىعار...

– سامبو وليمپيا ويىندا­­­رىنىڭ باعدارلاماسىنا ەنبەگەن. سول سەبەپتى دە مەملەكەت تا­­­­را­پىنان سپورتتىڭ بۇل تۇرىنە بولىنەتىن قارجى دا ماردىمسىز. بۇرىندارى قيىن ەدى, قازىر دە شەكەمىزدىڭ شىلقىپ تۇرعانى شامالى. ءالى ەسىمدە, توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا موڭعوليادا ازيا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەپ, ءبىز دە سول جارىستا باق سىناۋعا بەل بۋدىق. زاماننىڭ قيىن كەزى ەدى عوي. ەل ەكونوميكا­سى ءالسىز, حالىقتىڭ تۇرمىسى نا­شار. شەت مەملەكەتتەردە وتە­تىن سپورتتىق سايىستارعا قاتىسۋ ءۇشىن باپكەرلەر مەن سپورتشىلار ۇنەمى سابىلىپ اق­­شا ىزدەپ, ءتۇرلى كەڭسەلەردىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ جۇرە­تىن. ونداي جاعداي ءبىزدىڭ دە باسىمىزدان ءوتتى. ايتەۋىر, سول جو­لى قيىننان قيىستىرىپ ءجۇ­رىپ, قازاقستاننىڭ ەرەسەكتەر, جاس­تار جانە جاسوسپىرىمدەر قۇرا­ماسىن سارى قۇرلىقتىڭ باستى دو­داسىنا اپارۋعا مۇمكىندىك ال­دىق. جەتەر-جەتپەس اقشامىزدى ۇنەم­دەۋ ءۇشىن بارىپ-قايتۋدىڭ ەڭ ارزان جولىن تاڭدادىق. سودان الماتىدان شىعىپ, سوناۋ بايكال كولىنىڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان ير­كۋتسك قالاسىنا دەيىن بىرنەشە تاۋلىك بويى پويىزبەن جەتتىك. ول قۇرعىرىڭ ءار بەكەتكە توقتاپ, ايالداعان جەرىندە ۇزاق تۇرادى ەكەن. رەسەيدىڭ ءبىراز ايماعىن شارلاعاننان كەيىن توزىعى جەتكەن ءبىر اۆتوبۋسقا وتىردىق. سال­دىرلاعان كولىك ۇلان-باتىرعا دەيىن ءبىر تاۋلىكتەن اسا ءجۇردى. ول از­داي, ءبىز مىنگەن پويىز بەن اۆتوبۋستا جىلۋ اتىمەن جوق. ال دالادا قاقاعان قىس. كۇن سۋىق. بوران ۇلىپ تۇر. قالىڭ كيىنىپ, كورپەگە ورانعان كۇيى كۇندى دە, ءتۇندى دە وتكىزدىك. بەلگىلەنگەن مەجەگە توڭىپ, توز-توزىمىز شىعىپ, ابدەن شار­شاپ, قالجىراعان كۇيدە جەتتىك. سوعان قاراماستان ءبىزدىڭ سپورتشىلار ازيا چەمپيوناتىندا كەرەمەت ونەر كورسەتىپ, ەلگە مول ولجامەن ورالدى.  

– ءسىز ۇلتتىق قۇراما كومان­­­دا­­­سىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان 1992-2010 جىلدار ارالىعىندا قا­زاق­­ستاننىڭ 60-قا جۋىق سامبو­شىسى الەم چەمپيوناتىندا جە­ڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. 10 ورە­نىمىز ايتۋلى جارىستىڭ باس جۇلدەسىن ولجالادى. ارينە, بۇل وتە جاقسى كورسەتكىش! ال وسىنداي دەڭگەيگە جەتۋى ءۇشىن سپورت­شىنىڭ بويىندا قانداي قاسيەتتەر بولۋى كەرەك؟ 

– تورتكۇل دۇنيەنى مويىندا­تىپ, الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزۋ تەك دارا تۋعان تۇلعا­لار­­­­دىڭ عانا پەشەنەسىنە جازىلاتىن باق. ول ءۇشىن ادام بويىندا سان الۋان قاسيەتتىڭ بولۋى شارت. اقىل-وي, ايلا-ءتاسىل, كۇش-جىگەر, زەر­دە مەن پاراسات, زەرەكتىك پەن العىرلىق, قايسار مىنەز, قاجىر مەن قايرات, جانكەشتىلىك پەن جانقيارلىق, توزىمدىلىك پەن تا­­باندىلىق, تەمىردەي ءتارتىپ پەن ەرەن ەڭبەك, جەڭىسكە دەگەن قۇشتارلىق... وسىلاردىڭ بار­لىعى قاجەت. باپكەرلىك مەك­تەپ­تىڭ مىقتىلىعى, ۇستانعان با­عىت­تىڭ دۇرىستىعى, ۇستاز بەن شاكىرت اراسىنداعى ىشكى گارمونيا, ءوزارا تۇسىنىستىك, اۋىز­بىرشىلىك, سىيلاستىق... ءبارى-ءبارى كەرەك. مە­نىڭ قول استىمدا جات­تىققان با­لۋاندار اراسىنان اسحات شا­حاروۆتى بولە-جارا اتار ەدىم. الەم چەمپيونى اتانۋ ءۇشىن سپورتشىعا قانداي قاسيەت قا­جەت بولسا, سونىڭ بارلىعى وسى جىگىتتىڭ بويىنان تابىلدى.­ سو­نىڭ ارقاسىندا ادۋىندى اسحات ءبىر ەمەس, ءۇش رەت الەم چەم­پيونى اتانىپ, الاشتىڭ ماقتان تۇتار ۇلىنا اينالدى. كوپ كەشىكپەي ەربولات بايباتىروۆ وزىندىك مانەرى, وزىنە عانا ءتان ونەرىمەن كوپتىڭ ىشىنەن سۋىرىلىپ شىقتى. ەربولات ءتورت رەت تورتكۇل دۇنيە­نىڭ تەڭدەسسىزى دەپ تانىلىپ, اسحات شاحاروۆتان دا اسىپ ءتۇس­تى. ءار جىلدارى الەم چەمپيو­نى اتاعىنا قول جەتكىزگەن با­ۋىر­جان سادىحانوۆ, قونىس جەت­پىسوۆ, داۋرەن جايناقوۆ جانە ازامات مۇقانوۆ سىندى جا­لىندى جىگىتتەردى قالاي ماق­تاساق تا جاراسادى. وزدەرىنىڭ ەڭ­­بەك­قورلىعى مەن جانكەشتىلىگى, تا­باندىلىعى مەن توزىمدىلىگىنىڭ ارقاسىندا ولار دا كوز ارباعان بيىكتەردى باعىندىردى. سونىمەن قاتار, 1996 جىلى توكيودا ساۋلە عابدۋللينا جانە 2007 جىلى پراگادا رايسا باياليەۆا ايەلدەر اراسىندا الەم چەمپيونى اتاندى. ايتۋلى قوس بالۋاننىڭ ءدۇبىرلى دودالاردا دارالانۋىنا مەنىڭ دە سىڭىرگەن ەڭبەگىم بار دەپ ەش قىمسىنباي ايتا الامىن.

– ءار باپكەردىڭ ىشتە كەتكەن ءبىر ارمانى بولاتىنى انىق. ءسىزدىڭ دە «اتتەگەن-اي!» دەگەن كەزدەرىڭىز بولعان شىعار؟ 

– مەنىڭ الدىمنان سان مىڭ­ بالۋان ءوتتى. ارالارىندا اي­رىقشا دارىندىسى دا بولدى. بۇلا كۇشتەرى بويىنا سىيماي تۇرعان دۇلەي كۇش يەلەرى دە كەزدەستى. بىراق الەم چەمپيو­نى اتانۋ باقىتى ولاردىڭ بار­لى­عىنا بىردەي بۇيىرعان جوق. ءار جىلدارى دۇنيەجۇزىلىك دودادا جۇل­دە العان رۋسلان سەيىلحانوۆ, زە­كەن شايمەردەنوۆ, فارحاد ءابدالىموۆ, بەرىك جەتپىسباەۆ, قورعان تۇرىمبەتوۆ, دىنمۇحامەد مۇسىراليەۆ, قايرات كۇنسافين, ەرلان تاجىكوۆ, ارمان ابەۋوۆ, ايدار قايىرباەۆ سىندى سايدىڭ تاسىنداي ساڭلاقتار التىن تۇ­عىردا مارقايىپ تۇرۋعا لايىق ەدى. بىراق بىرەۋىنىڭ باعى جانبادى, بازبىرەۋلەر ارامزا تورەشىلەردىڭ قيتۇرقى ويىنىنىڭ قۇربانى بولدى. ال كەيبىر جىگىتتەرگە جاي عانا سپورتقا دەگەن ادالدىق جەتپەدى. سونىڭ سالدارىنان كوز­دەگەن ماقساتتارىنا جەتە ال­­ماي, قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويعاندارى قانشاما! مە­نى وكىندىرەتىن وسى جاعداي. 

– ءسىزدىڭ ءتارتىپ ماسەلەسىنە قاتتى قارايتىنىڭىز بەلگىلى. كەيبىر كەزدە «سپورتىق رەجىمدى بۇزۋعا بولمايدى» دەپ ءوز تۋىس­تارىڭىزدىڭ تويىنا دا بارماي قويادى ەكەنسىز. سول راس پا؟ 

– ارينە, تويدىڭ كوپ بولعانى جاقسى عوي. بىراق ءار نارسە ءوز ورنى, رەتىمەن بولۋى كەرەك. باستاپقى كەزدە شاكىرتتەرىم «اعامنىڭ تويى ەدى, اپامنىڭ تۋعان كۇنى ەدى,­ قۇدا-جەگجاتتىڭ يۋبيلەيى ەدى» دەپ مەنەن ءجيى سۇراناتىن. بى­راق مەن سپورتتىق رەجىمدى بۇ­زۋعا تۇبەگەيلى قارسىمىن. ويت­كەنى تەمىردەي ءتارتىپ بار جەردە عانا ناتيجە بولادى. بۇگىن توي, ەرتەڭ قوناق شاقىرۋمەن جۇر­گەن سپورتشى دا, باپكەر دە ەش وسپەيدى. وسى قاراپايىم عانا قاعيدانى اينالامداعى ادامدارعا ۇعىندىرۋعا تىرىس­تىم. «بۇكىل جان-دۇنيەڭمەن سپورتقا بەرىل. قىزىق قۋا بەرمەي, تاڭداعان كاسىبىڭە ادال بول. سون­دا عانا ناتيجە شىعادى. ەگەر دە ونى قالاماساڭ, سپورتتان قول ءۇز دە, توي تويلاپ جۇرە بەر» دەپ سان مارتە شاكىرتتەرىمە زەكىپ تە تاستاعانمىن. ءبىر بىلەتىنىم, بوز كىلەم بوساڭدىقتى كوتەرمەيدى. رەجىم بۇزىلسا, بەرەكە كەتەدى. بە­رەكە كەتسە, تابىس بولمايدى. بالۋاندارعا دا, باسقالارعا دا ۇلگى بولسىن دەپ, ءوزىم دە تالاي تويدان سانالى تۇردە باس تارتتىم. ەتجاقىن ادامدارىما دا «جاتتىعۋ جيىنى ءوتىپ جاتقان كەزدە مازالاماڭدار» دەپ تە تالاي مارتە ەسكەرتتىم. وسىلايشا ءبىراز اعايىننىڭ وكپەسىنە قالدىم. 

–دەمالىس كۇندەرى شاكىرت­­تەرى­­ڭىزدى ەرتىپ, الماتىداعى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى درا­ما تەاترىنا دا بارا جاتقانى­ڭىزدى دا تالاي جۇرت كورىپتى...

– تەاتر – كيەلى جەر. ول جەرگە ادام رۋحاني ءلاززات الۋ ءۇشىن بارادى. مەن شاكىرتتەرىمە سونى تۇسىن­دىرگىم كەلدى. جاتتىعۋدان قو­لىمىز قالت ەتسە, ولاردى تەاتر­عا جەتەلەيمىن. «كىتاپ, گازەت-جۋرنال وقىڭدار» دەپ بالۋان­دارعا ۇنەمى ايتىپ وتىرامىن. ويتكەنى سپورتتى قويعاننان سوڭ دا ءومىر جالعاسادى. سول كەزدە ولار تۋرا جولدان اداسىپ قال­ماسا ەكەن دەپ تىلەيمىن. مەن شاكىرتتەرىمنىڭ ءبىلىمدى بولعانىن قالايمىن. ال كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ازاماتتار ومىردەگى ءوز جولدارىن تابادى. سول سەبەپتى دە دەمالىس كۇندەرى ۇلتتىق قۇراما مۇ­­­­شەلەرىنىڭ بارلىعىن مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى تەاترعا ەرتىپ اپارۋدى داعدىعا اينالدىردىم. ەشقايسىسىن قازاق, ورىس دەپ بولمەيمىن. ءبىر كۇنى قازاق ءتىلىن بىلمەيتىن ءبىر توپ بالۋان: «كەرەي اعا, تەاترعا بارماساق بولا ما؟ ءبىز ءبارىبىر قازاقشا تۇ­سىنبەيمىز عوي», – دەپ كەتۋگە وق­تالدى. اشۋىم كەلسە دە, سا­بىر­ ساقتادىم. سودان مەن «تەاترداعى قويىلىمدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ءتىل ءبىلۋدىڭ ەش قاجەتى جوق. ءار­بىر ءساتتى جۇرەكپەن سە­زىن­سەڭدەر دە جەتكىلىكتى» دەپ بار­لى­عىن قايتا كيەلى شاڭىراققا كىرگىزىپ جىبەردىم. 

– ءسىز بۇكىل سانالى عۇمى­­رىڭىزدى قىزىعىنان گورى شى­جى­عى كوپ سامبو كۇرەسىنە ارنا­دىڭىز. بولاشاعى ب ۇلىڭ­عىر, قارجىسى ماردىمسىز سپورت ءتۇرى ءسىزدى جالىقتىرعان جوق­ پا؟ 

– جاسىراتىنى جوق, ونداي ساتتەر دە بولدى. «وسىنداي بەي­نەتتىڭ ماعان قاجەتى قانشا» دەپ, سان مارتە قولدى ءبىر سىلتەگىم دە كەلگەن. بىراق مەن سامبونى شەكسىز سۇيەتىن اداممىن. بۇكىل سانالى عۇمىرىمدى وسى سالاعا ارنادىم. كەزىندە سپورت باسشىلارى تاراپىنان «الماتىداعى سپورت مەكتەپتەرىنىڭ ءبىرىن باس­قا­رىڭىز», «دزيۋدوشىلار كومانداسىن جاتتىقتىرىڭىز» دەگەن ۇسىنىستار دا تۇسكەن. شە­تەلدىكتەردىڭ دە قولقا سالعانى بار. وزگەسىن ايتپاعاندا, سوناۋ پاناما ەلىنەن شاقىرتۋ ال­عان­مىن. الايدا جاستايىمنان سە­رىك ەتكەن ونەردى ەشنارسەگە ال­ماستىرعىم كەلمەدى. 

– كەرەي اعا, زەينەت دەمالىسىنا شىقساڭىز دا ءالى سپورت­تى سەرىك ەتىپ كەلەسىز. ار­­­دا­­­­گەر­لەر اراسىندا وتەتىن ءدۇ­­­بىرلى دودالاردا دا اتوي سالىپ ءجۇر­سىز. اڭگىمەمىزدىڭ سو­ڭىندا سول تابىستارىڭىز جايىن­دا قىس­قاشا ايتا كەت­سەڭىز؟  

– ءومىر بويى وسى سالادا جۇر­گەن ادامعا ءوزىنىڭ سۇيىكتى كاسى­بىنەن بىردەن قول ءۇزىپ كەتۋ وڭاي ەمەس ەكەن. مەن زەينەتكە شىق­قانىممەن, ۇلكەن سپورتتان الىس­تاعان جوقپىن. باس باپ­كەرلىك قىزمەتتەن كەتكەننەن كەيىن دە بالۋاندىق ونەردى ور­كەندەتۋگە ءبىر ادامداي-اق ات­سا­لىستىم. بىرەر جىل دزيۋدودان قازاقستاننىڭ قىزدار قۇ­راماسىن جاتتىقتىردىم. رەس­پۋبليكامىزدىڭ ءبىراز اي­ماعىندا ەڭبەك ەتتىم. ءالى دە اقىل-كەڭەس سۇراپ كەلگەن بالۋاندارعا بار بىل­گەنىمدى ۇيرەتىپ ءجۇرمىن. سونىمەن قاتار ارداگەرلەر اراسىنداعى جارىستارعا دا ارا-تۇرا قاتىسىپ تۇرامىن. 2007 جىلى تاشكەنتتە سامبودان ارداگەرلەر اراسىندا الەم چەمپيونى اتاندىم. وسى­لايشا 60 جىلدىق مەرەيتويىما ءوز-وزىمە كەرەمەت سىي جاسادىم. كوپ ۇزاماي جوعارىداعى كور­سەتكىشتى تاعى بىرنەشە مارتە قاي­تالادىم. دزيۋدودان دا قارا جاياۋ ەمەسپىز. ءابۋ-دابيدە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا باس جۇلدەنى ولجالاسام, گەرمانياداعى دودادا كۇمىس مەدالدى موينىما ءىلدىم. ءالى دە كۇرەسىپ, جاقسى نا­­­تيجە كور­سەتۋگە بولاتىن ەدى. بى­راق شە­تەلگە شىعۋعا قاراجات جوق. سو­نىڭ سالدارىنان تالاي باي­راقتى باسەكەدەن شەت قالدىم. 

مەنى قىنجىلتاتىن ءبىر جايت – قازىرگى كەزدە جاسى قىرىقتان اسقاندار اراسىندا وزدەرىن قارت ادامداي سەزىنەتىندەر جەتەرلىك. الپىس جاسىندا ەش نارسەگە جاراماي جاتقاندار تىپتەن كوپ. بىراق مەنىڭ ءبىر تۇسىنگەنىم, ادام­­­نىڭ ءتانى قارتايعانىمەن, جا­­نى ەش­ۋاقىت­­تا قارتايماۋ كەرەك. ەر-ازا­مات ءوزىن قاشاندا سەر­گەك سەزى­نۋى قاجەت. سول ءۇشىن سپورت­پەن شۇعىلدانۋدىڭ ما­­­ڭىزى وتە زور. ەڭ بولماعاندا, كۇن سايىن ەڭ قاراپايىم جات­تىعۋلار جاساپ تۇرىڭىز. ونىڭ دا پايداسى زور. جالپى رۋحى تۇسكەن ادامداردىڭ ساعى تەز سى­نادى. وندايدا كارى­لىككە بوي الدىراسىڭ. كارىلىك سەنى قاجى­تادى, جانىڭدى جەگىدەي جەيدى. بۇل – جاقسى نارسە ەمەس. ال سپورت­­تى سەرىك ەتسەڭىز, جوعا­رى­داعى جايتتىڭ بارلىعى ۇمى­تى­لادى. ەسىڭىزدە بولسىن, ۇنەمى سەر­گەك جۇرەتىن رۋحى بيىك ادام ەش­­ۋاقىتتا قارتايمايدى. وعان مەنىڭ كوزىم الدەقاشان جەتكەن! 

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 اڭگىمەلەسكەن عالىم سۇلەيمەن,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى