ەگەمەندىكتىڭ ەڭسەسىن تىكتەتكەن, ەلدىكتىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان تاعى ءبىر مەرەيلى جىلدى اياقتاپ, جاڭا جىلدىڭ العاشقى پاراعىن اشتىق. 2019 جىل ەل ءۇشىن دە, «Egemen Qazaqstan» باسىلىمى ءۇشىن دە ايتۋلى مەرەكەلەرگە تولى بولماق.
وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن, 1919 جىلى قازاق زيالىلارىنىڭ باستاماسىمەن «ۇشقىن» ەسىمدى گازەت جارىق كورگەن ەدى. سودان بەرى حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەپ, ەلدىكتى ناسيحاتتاپ كەلگەن باسىلىم ۋاقىت تالابىنا ساي اتاۋىن وزگەرتىپ, «Egemen Qazaqstan» رەتىندە تانىلعانى بەلگىلى. وسىلايشا, بيىل وزدەرىڭىزدىڭ سۇيىكتى باسىلىمىڭىز – «ەگەمەنگە» 100 جىل تولىپ وتىر.
«Egemen Qazaqstan» مەملەكەتتىك ساياساتتى جازىپ كورسەتۋ تۇرعىسىنان عانا ەمەس, قوعامدا جانە شارتاراپتا بولىپ جاتقان ەلەۋلى وقيعالاردى تەرەڭىنەن ءارى تۇشىمدى دايەكتەرمەن جەتكىزۋ ىسىندە ەلىمىزدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ بەتكەۇستارىنا اينالىپ, مەديا كەڭىستىكتەگى بەدەلى, ورنى مەن سالماعىن نىعايتا ءتۇستى.
بىلتىر «ەگەمەندە» ەل تاريحىندا ەلەۋلى ورىن الار بىرنەشە باعدارلامالىق ماقالالار جارىق كوردى. اسىرەسە «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنىڭ جالعاسى ىسپەتتى « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى ءدۇيىم جۇرتتىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتتى. باۋىرلاس تۇركى ەلدەرى, الىس-جاقىن مەملەكەتتەر ماقالانى ءوز تىلدەرىنە اۋدارىپ, تۇپنۇسقا دەرەككوز رەتىندە «Egemen Qazaqstan» گازەتىن كورسەتتى. مۇنىڭ ءوزى قازاق ءباسپاسوزىنىڭ الەمدىك مەديا نارىعىندا سالماعى ارتا تۇسكەنىن ايعاقتايدى.
جالپى, 2018 جىل ەل ءۇشىن ماڭىزدى وقيعالار مەن اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جەتىستىكتەرگە تولى بولعانى بەلگىلى. قازاقستان وتكەن جىلدى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعالىق ەتۋمەن باستاعان ەدى. بۇل – حالىقارالىق وقيعالار ساپىنداعى ەڭ ۇلكەن ساياسي جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى بولعانى انىق. ابىرويلى مىندەت بارىسىندا كوپتەگەن شەشىم قابىلدانىپ, ەلىمىز الەمدىك تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى.
جىلدىڭ ماڭىزدى وقيعالارىنىڭ قاتارىندا استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. ەجەلگى ەرتەگىلەردە ايتىلاتىنداي, اي ساناپ, كۇن ساناپ وزگەرگەن باس قالا تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ساتتە پاراساتتى ىستەرىمەن جەر ءجۇزىنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارا ءبىلدى. ىزگى شارالارعا ۇيىتقى بولعان, ءتۇبى ءبىر تۇركىنىڭ تەڭدەسسىز ءتورى دەپ تانىلعان استانانىڭ مەجەلى مەزەتى مەملەكەت مەرەيىن اسىردى.
كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى بۇعان دەيىن تالاي مارتە تالقىلانىپ, شەشىمىن تاپپاي كەلگەنى ءمالىم. 2018 جىلى اقتاۋدا وتكەن 5 مەملەكەتتىڭ باسشىلارى كەزدەسكەن جيىندا كاسپيدى ءبولۋ ماسەلەسى جونىندەگى كونۆەنتسياعا قول قويىلدى. بۇدان بولەك, ارالدى قۇتقارۋ جونىندەگى حالىقارالىق قوردىڭ كەزەكتى ءسامميتى ءوتىپ, وندا تەڭىزدى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلاندى. سونداي-اق تمد جانە تۇركى كەڭەسىنىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋلەرى ءوتىپ, وندا ءوزارا دوستىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋ, ىنتىماقتاستىق بايلانىستى دامىتۋ جونىندە شەشىمدەر قابىلداندى.
تۇگەل تۇركىنىڭ رۋحاني تۇپقازىعى – تۇركىستان قالاسىنىڭ وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىن الۋى دا ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى. ەلباسى جارلىعىمەن بيىل تۇركىستان وبلىسى قۇرىلىپ, ورتالىعى تۇركىستان قالاسى بولىپ بەكىتىلدى. ال حالقىنىڭ سانى ميلليوننان اسقان شىرايلى شىمكەنت شاھارى مەگاپوليس اتاۋىن الىپ, دەربەس باسقارۋداعى قالاعا اينالدى.
ءبىز ەل تاريحىنداعى ەلەۋلى وقيعالاردى گازەت بەتىندە جاريالاي وتىرىپ, وقىرماننىڭ تالعامى مەن ۋاقىت تالابىن ەسكەرۋگە تالپىندىق. وسىلايشا, جوعارىدا اتالعان تاقىرىپتار «ەگەمەن» بەتىندە ءتۇرلى فورماتتا جارىق كورىپ, وقىرمانعا ساپالى ساراپتاما, وزەكتى ماسەلەلەردى جەتكىزىپ وتىردىق.
باس باسىلىمنىڭ وقىرماندارىنا ۇسىنعان تاعى ءبىر ۇلكەن جاڭالىعى – ايگىلى «New York Times» بەتىندەگى ساراپتامالار مەن ماقالالار لەگى «ەگەمەن» بەتىندە بەرىلە باستادى. قازاقستاننىڭ اقپارات كەڭىستىگىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەتىن بۇل قادام وتاندىق جۋرناليستيكاعا ستيلدىك, مازمۇندىق تۇرعىدان يگى اسەرىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىز. وسى ورايدا, «ەگەمەننىڭ» جۋرناليستيكا سالاسىنداعى ەڭ ۇلكەن ماراپات – پۋليتتسەر سىيلىعىن 43 مارتە يەلەنگەن «New York Times» باسىلىمىمەن تمد بويىنشا كەلىسىمشارت جاساسقان جالعىز باسىلىم ەكەنىن ايتا كەتۋ ءلازىم.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا 2019 جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالاعانى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى باس باسىلىمدا قالامى جۇيرىك جاس جۋرناليستەردىڭ قاتارى ارتا ءتۇستى. گازەتتە ەكونوميكالىق, ساياسي ساراپتامالاردىڭ كوبەيىپ, وزەكتى تاقىرىپتاردى كوتەرگەن تالداۋ ماقالالار كوبىرەك جاريالاندى. گازەتىمىزدە جاريالانعان ماڭىزدى ماسەلەلەر قوعام نازارىن اۋدارتىپ, ولاردىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە وڭ شەشىمىن تابۋىنا ىقپال ەتتى, كوپتەگەن دەپۋتاتتىق ساۋالعا ارقاۋ بولدى. ءبىر جىل ىشىندە رەداكتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوپتەگەن مەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ماراپاتتارعا يە بولۋى گازەت جۇمىسىنىڭ تالعامى بيىك وقىرماننىڭ تالاپ ۇدەسىنەن شىعا العاندىعىنىڭ ناتيجەسى دەپ ويلايمىز.
قۇرمەتتى وقىرمان, 2018 جىلدى وسىنداي ناتيجەلەرمەن اياقتاعان «Egemen Qazaqstan», مىنە, 2019-دىڭ تابالدىرىعىنان اتتاپ, ءار شاڭىراققا جاڭا جىلدىڭ العاشقى جاڭالىقتارىن دا الا كەلدى.
ەلىمىزدىڭ ءبىر عاسىرلىق دامۋ جولىنىڭ جىلناماسىن جازىپ كەلە جاتقان جاقسىلىقتىڭ جارشىسى «Egemen Qazaqstan» بيىل جۇزگە تولادى. سوندىقتان 2019 جىل – «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن ءبىر عاسىرلىق مەرەيلى بەلەسى. بۇل مەرەكەلىك داتا رەسپۋبليكا كولەمىندە اتاپ وتىلمەك. جۇزجىلدىق مەرەيتويعا دايىندىق 2018 جىلدان باستالىپ كەتتى. سوعان سايكەس, گازەتتىڭ 1919 جىلدان بۇگىنگە دەيىنگى ساندارىنىڭ ءارحيۆىن تۇگەندەپ, تسيفرلى فورماتتاعى كوشىرمەلەرىن جاسادىق. ەل تاريحىن ءباسپاسوز بەتىنەن زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن بۇل زور تارتۋ بولماق. بۇدان بولەك, «ەگەمەن» رەسەيدىڭ مەرزىمدى باسىلىمدار كاتالوگىنا ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋگە دايىندىق رەتىندە ەل گازەتى اۆتورلىق باعانداردى جانە تۇتاستاي ءبىر بەتتى لاتىن الىپبيىندە جاريالاپ كەلەدى. «ەگەمەن كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن بىرنەشە تومدىق كىتاپ جارىق كوردى. كەلەر جىلى دا كوپتەگەن ءىس-شارالار وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ءسوز سوڭىندا گازەتىمىزگە جازىلىپ, ەل تىنىسىن «ەگەمەنمەن» تانىپ وتىرعان وقىرماندارىمىزعا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز! جاڭا جىل قۇتتى بولسىن!
قۇرمەتپەن, دارحان قىدىءرالى