الماتىدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كلينيكالىق زەرتتەۋلەر تاقىرىبىندا بريفينگ ءوتتى. عىلىمي قاۋىمداستىق قوعامدى الاڭداتقان وزەكتى ساۋالدارعا جاۋاپ بەرىپ, وتاندىق مەديتسينانى دامىتۋدا كلينيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىندىردى.
«پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى» اق باسقارما ءتورايىمى ريزا بورانباەۆا دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ جاڭا كودەكسىنە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر تۋرالى ءسوز قوزعاي كەلىپ: ء«الى كۇنگە دەيىن قازاقستاندا بالالار تاجىريبەسىندە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك جوق. مۇنداي تاجىريبەنى پەدياترلار جۇرگىزەدى. بۇل ءۇشىن جاعداي كەرەك, حالىقارالىق تالاپتار ساقتالۋى ءتيىس. ورتالىقتار قاجەتتى اككرەديتاتسيادان ءوتۋى كەرەك. الەم مەديتسيناسى ءبىر ورىندا تۇرعان جوق. سوندىقتان بۇرىن شىققان پرەپاراتتار كومەكتەسە الماعان پاتسيەنتتەرگە كومەكتەسۋگە بولادى», دەدى.
ال س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ پرورەكتورى باۋىرجان ءجۇسىپوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر تالقىلانىپ جاتقان وزگەرىستەر حالىقتىڭ وسال توبىنداعى تۇلعالارعا, اسكەريلەرگە, جۇكتى ايەلدەرگە, بالالارعا, قاماۋداعىلارعا جانە ءىس-ارەكەتكە قابىلەتسىز تۇلعالارعا كومەك كورسەتۋگە ىقپال ەتپەك. «سوندىقتان قازاقستاندىق زاڭنامانى حالىقارالىق تالاپتارمەن سايكەستەندىرۋ ءۇشىن بالالاردىڭ كلينيكالىق زەرتتەۋلەرىن جۇرگىزۋدى باستاۋ كەرەك. اقپاراتتىق كەلىسىم وتكىزۋ قاجەت. ەگەر ادامدار زەرتتەۋلەرگە قاتىسپاسا, ءبىز ولارعا كومەك كورسەتە المايمىز. دەنساۋلىق ساقتاۋ كودەكسىنىڭ جاڭا نۇسقاسى بۇعان مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىزدىڭ فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالار قازىر گەنەريكانى عانا پايدالانادى. ياعني, زەرتتەۋدەن وتكەن دارىمەن عانا جۇمىس ىستەيدى. بۇل دامۋدى توقتاتادى. ال جوعارى ساپالى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قازاقستان مەن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ بارلىق ەرەكشەلىكتەرىن ەسەپكە الۋ كەرەك. بۇل زەرتتەۋلەر, ارينە تاۋەكەلدى قاجەت ەتەدى. بىراق ونسىز عىلىمي ۇدەرىس دامىماق ەمەس», دەدى ول.
كلينيكالىق زەرتتەۋلەر ۇدەرىسى تۋرالى ايتا كەتەلىك. سىناق ءتورت ساتىعا بولىنەدى. اۋەلى پرەپارات جانۋارلاردا, ودان كەيىن دەنساۋلىعى مىقتى ەر ادامدا سىنالادى. پرەپاراتتى قابىلداعاننان سوڭ اعزاسىندا قالامايتىن وزگەرىستەردىڭ ورىن الماۋى ءۇشىن ونىڭ جاعدايىن باقىلايدى. كەلەسى ساتىدا پرەپارات قابىلدايتىن ناۋقاستار توبىن تارتادى. ءۇشىنشى ساتىدا امەريكا مەن رەسەيدە وتەتىن مۋلتيتسيفرلى تەستىلەۋ جۇرگىزىلەدى. ءتورتىنشى كەزەڭ – ماركەتينگتىك زەرتتەۋ. بارلىعى دا ادام مەن ونىڭ قامقورشىسىنىڭ مىندەتتى تۇردە جازباشا كەلىسىمىن تالاپ ەتەدى.
«سىناقتى وتكىزۋ – قازاقستاندىقتار دەنساۋلىعىنىڭ كەپىلى. بيوەتيكالىق قىرلارى دا وزەكتى. كەز كەلگەن سىناق پاتسيەنتتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن, سونداي-اق ەرىكتى ساقتاندىرۋ كەلىسىمىمەن جۇرگىزىلەدى. كەز كەلگەن پرەپاراتتى جۇكتىلەرگە پايدالانۋ باسقاسى كومەكتەسپەگەن جاعدايدا عانا قولدانىلادى», دەيدى «HeIp today» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ەلميرا اليەۆا.
زەرتتەۋدى باستاۋ يدەياسىن گەموفيليامەن اۋىراتىن بالالار قورى دا قولدادى. قور جەتەكشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق سىرقاتتارعا اعزانىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە, ماسەلەن, ەۋروپالىق بالالاردان وزگەشەلىگىنە بايلانىستى ايرىقشا ءتاسىل كەرەك. مۇنداي ساناتتاعى ءبىر بالانى باياۋلاتقىشپەن ەمدەۋ بۇگىندە مەملەكەتكە جىلىنا 150 ميلليون تەڭگەگە ءتۇسىپ وتىر. اتالعان زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ, اسىرەسە الەۋمەتتىك جەلىدە قىزۋ جۇرۋدە. قوعامدىق بىرلەستىك باسشىلارى جاڭا باعدارلاماسىز سيرەك اۋرۋلارمەن اۋىراتىن بالالارعا كومەك كورسەتۋ مۇمكىن ەمەستىگىن ايتۋدا. ماسەلەن, مۋكوپوليساحوريدوز سىرقاتى قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى رۋسلان سارمۇرزاقوۆ ءوزى دە ناۋقاس بالانىڭ اتا-اناسى رەتىندە بۇل باستامانى قولدايتىنىن, «قازاقستاندىق بالالاردى سىناققا پايدالانۋ» سياقتى اڭگىمەلەردىڭ نەگىزسىز ەكەنىن جەتكىزدى.
«ەگەمەن-اقپارات»