فرانتسيا: داۋدىڭ باسى نەدەن باستالدى؟

Euronews-ءتىڭ جازۋىنشا, فران­تسيانىڭ Galeries Lafayette, BHV Marais جانە Printemps سياقتى ءىرى ساۋدا ورتا­لىقتارى وسى اپتانىڭ دەمالىس كۇندەرى جۇمىس ىستە­مەيتىنىن حابارلاعان. «روجد­ەستۆولىق قاربالاس ورنىنا پاريج كوشەلەرىندە داۋىل ال­دىنداعى تىنىشتىقتىڭ لەبى سەزىلەدى» دەپ جازادى باسىلىم. 

«سارى جيلەتتىلەر» دەگەن كىمدەر؟

ەۋرووداقتىڭ بەلدى مۇ­شەسى – فران­­تسيا­دان مازا قاش­قانىنا ايعا جۋىق­تاپ قالدى. باستاپقىدا الەۋمەتتىك جەلىدە تۇتانعان «سارى جي­لەتتىلەر» نارازىلىعى 17 قارا­شادا تۇ­تاس ەلدى قامتىدى. ارادا ءبىر-ەكى اپتا وتكەندە قوزعالىس اسا اۋقىم­دى قارسىلىق اكتسيا­سىنا ۇلاستى. سودان بەرى ايعا جۋىق ۋا­قىت ىشىندە ءار اپتانىڭ سوڭىندا فران­تسيا حالقى قارسىلىق اكتسياسىنا شىعىپ, شەرۋلەر سوڭى پوليتسيامەن قاقتىعىسقا ۇلاستى. 

«سارى جيلەتتىلەر» اتاۋى دە­مونسترانتتاردىڭ جارىق­پەن شا­عى­لىساتىن جيلەتتەردى كيىپ شى­عۋى­نان پايدا بولدى. مۇنداي كيىم فران­تسيا­داعى ءاربىر كولىك جۇر­گىزۋشىسىندە بولۋى ءتيىس, اپاتتىق جاع­دايمەن جول-جونەكەي كىدىرگەن كەزدە, جۇرگىزۋشى ماشينادان وسىنداي جي­لەتتى كيىپ شىعۋى كەرەك. قوزعالىس قۇرامى ءار­تۇرلى الەۋ­مەت­تىك توپتار وكىلدە­رى­نەن, ءارتۇرلى جاس­تاعى ازا­مات­­­تاردان قۇرالعان. قوز­عا­لىستى جاقتاۋشىلار اراسىندا جۇمىس­سىز جاستار مەن زەينەت­كەرلەر دە, تو­مەن جالاقى الۋشىلار دا بار. كو­شەدەگى اكتسيالارعا اسىرە وڭشىلدار دا, اسىرە سولشىلدار دا قاتىسۋدا.

داۋدىڭ باسى

تولقۋ ۇكىمەتتىڭ بەنزين مەن ديزەل وتىنىنا سالىق­تى ارتتىرۋ شارا­سى سەبەپ بولدى. سونىمەن قا­تار كو­مىرقىشقىل گازى­نىڭ شىعا­رى­­لۋى­­نا دا سالىق ۇلعايتۋ جوس­پار­لانعان-دى. 

فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكروننىڭ بۇدان بۇرىن 1,3 ملن ەۋرودان اساتىن بايلىعى بار ادامدارعا سالىناتىن سالىقتى 70 پايىزعا قىس­قارتۋعا كەلىسۋى دە وتقا ماي قۇيا ءتۇس­تى. جىلىنا ميلليون ەۋرودان استام تابىس تاباتىن قالتالى ازاماتتارعا 75 پايىزدىق سالىق سالۋ شەشىمىن ەلدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى فرانسۋا وللاند 2013 جىلى ەنگىزگەن بولاتىن.

نارازىلىق اكتسياسى باس­تالعاننان بەرى change.org سايتىندا جانارماي قۇنىن تومەندەتۋ جونىندەگى پەتي­تسياعا 850 مىڭنان استام ادام قول قويىپ ۇلگەرگەن. 

UFIP مۇناي ونەركاسىبى فەدەرا­تسياسىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, سوڭعى كەزدە فران­تسيادا ديزەل وتىنىنا قو­­يىلعان باعا 16%-عا وسكەن. بي­ىلعى ورتاشا ەسەپپەن العاندا, ديزەل ليترىنە 1,24 ەۋرودان (1,41 دول­لار) 1,48 ەۋروعا (1,69 دوللارعا) قىمباتتاسا, قازان ايىن­دا باعا شارىق­تاپ, 1,53 ەۋروعا جەتىپ وتىر.

مۇنايدىڭ نارىقتاعى كوتەرمە باعاسى قىمباتتاعان­دىقتان, فرانتسيا سەكىلدى مەملەكەتتەرگە اۋىرتپالىق تۇ­سەتىنى بەلگىلى. ماسەلەن, 2018 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­سىندا Brent ماركالى مۇناي­دىڭ قۇنى باررەلىنە 60 دوللاردان تۇرعان بولسا, قازان ايىندا 86,07 دوللارعا دەيىن جەتتى.  ەل ۇكىمەتى وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا نا­رازىلىق اكتسياسىنا الدىن الا دايىن­دالىپ, قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇ­شەيتتى. سەنبى كۇنى كوپتەگەن مادە­ني ورىنداردى, سونىڭ ىشىندە ەيفەل مۇناراسىن, لۋۆر مەن وزگە مۇرا­­جايلاردى, تاعى دا بىر­قاتار نى­سان­داردى جابۋ جو­نىندە شەشىم قابىلدادى.

پوليتسيا ورتالىق كوشە­لەرگە جاقىن ورنالاس­قان دۇكەندەر مەن مەيرام­حانا­لاردىڭ قوجايىندارىن بۇل كۇندەرى جۇمىس ىستەمەۋگە شا­قىردى. قوعامدىق شارالار باسقا كۇن­دەرگە اۋىستىرىلدى.

جانبولات كەنجەعۇل,

«ەگەمەن قازاقستان»