وتىز ءتورت جاسىندا اۆتوكولىك اپاتى سالدارىنان سال اۋرۋىنا تاپ بولعان قۇرالاي بايمەنوۆا سوڭعى وتىز جىلعا تاياۋ ۋاقىت بويى مۇگەدەكتەردىڭ دە بارلىق ون ەكى مۇشەسى ساۋ ادامدار سەكىلدى ءومىر سۇرۋگە, جاسامپاز جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا, باقىتتى بولۋعا قۇقىلى ەكەنىن دالەلدەۋمەن كەلەدى. ول مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ مۇمكىندىگى قاشان دا شەكسىز ەكەنىن قول-اياعى بالعاداي قوعام مۇشەلەرىنە ۇعىندىرا, سەزىندىرە بىلگەن ايرىقشا قاسيەت يەسى.
...سول كۇنى اۆتوموبيل اپاتىنان كەيىن ەسىن جيعان قۇرالاي اۋرۋحانادا جاتقانىن سەزەدى. كوزىن اشىپ قاراسا جانىنداعىلاردىڭ ءبارى جىلاپ وتىر. ء«تىرى قالعانىمدى بىلگەن كەزدە ءوزىمدى باقىتتىمىن دەپ ويلادىم. حيرۋرگ-پروفەسسور ماعان جاقىنداپ, بەتىمە تونە ويلانا قاراپ تۇردى دا, ءبىر كەزدە: «قۇرالاي ءسىزدىڭ اياعىڭىز سال بولىپ قالدى. ەستىپ تۇرسىز با؟» دەگەنى. بۇل ءسوزدى قۇلاعىم شالعاندا اۆتوكلۋب كولىگىنىڭ دوڭگەلەگى استىندا ءولىپ كەتپەگەنىمە كادىمگىدەي قۋاندىم. ءتىپتى مەندە ءدال سول ساتتە قورقىنىش, ۇرەي, ءتۇڭىلۋ سەزىمى بولماعانىنا ءالى كۇنگە دەيىن قايران قالامىن», دەيدى قۇرالاي. رۋحى جوعارى, ەرىك-جىگەرى مول جان اۋرۋحاناداعى توسەككە تاڭىلعان سەگىز ايدىڭ ىشىندە وسى ءورشىل, وپتيميستىك ويىنان اينىماي, كۇيرەۋىك كوڭىل كۇيگە بوي الدىرماي جەڭىل ەيفوريا جاعدايىندا بولىپتى. سول ءبىر اۋىر كۇندەردە, ءارى سول وقيعادان بەرگى ۋاقىتتىڭ بارىندە جارى قۋاندىر, ۇلى مەن قىزى جانە قۇربىسى قارلىعاش قاسىنان تابىلدى. بارشا تۋىسقاندارى مەن دوستارى قولدادى. ءسويتىپ قوس اياعى جانسىزدانىپ قالسا دا بۇل جاعداي قايسار قازاق قىزىنىڭ ساعىن سىندىرا المادى. ومىرگە دەگەن قۇشتارلىق I توپتاعى مۇگەدەك قۇرالاي بايمەنوۆانى 1993 جىلدىڭ باسىندا قاندىاعاش قالاسىنداعى كوممەرتسيالىق تەلەارنادان ءبىر-اق شىعارادى.
ماماندىعى بويىنشا باستاۋىش مەكتەپتىڭ مۇعالىمى بالالاردىڭ بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىن اتقاردى. كەيىن قاندىاعاشتا اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ قىزمەتىن ۇرشىقتاي يىرگەن قۇرالاي اتالعان تەلەارنا ارقىلى كۇن سايىن تىكەلەي ەفيردەن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى وزگەرىستەر, جەكە ءىستى قولعا العان اۋىل ادامدارى جانە العاشقى كووپەراتيۆتەردىڭ قۇرىلعانى جونىندە دۇركىن-دۇركىن حابار جۇرگىزەدى. بۇل سول كەزدە ەل بويىنشا تۇڭعىش جەكە اۆتورلىق تەلەارنانىڭ ءبىرى بولعانىن اتاي كەتكەن ءجون. ق.بايمەنوۆا وتپەلى كەزەڭدە ءوز باستاماسىن قولداعان بارشا ازاماتتارعا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. «سول جىلداردا ارقاسۇيەر ازاماتىم قۋاندىر مەنى ءتورتىنشى قاباتقا ارقالاپ شىعارىپ, ارقالاپ ءتۇسىرىپ ءجۇردى. قۋاندىرىم مەنى وسىلاي قۋانتتى. مەنىڭ جەتىستىكتەرىمنىڭ توقسان پايىزى قۋاندىردىڭ قامقورلىعى مەن قولداۋىنىڭ ارقاسى», دەپ قيىن جىلدارىن تەبىرەنە ەسكە الدى قۇرالاي.
سال اۋرۋىنا شالدىققان ازاماتتاردى قولدايتىن قوعامدىق بىرلەستىك قۇرۋ جونىندەگى وي قۇرالايعا قاشان كەلدى؟ بۇل ساۋالعا كەيىپكەرىمىزدىڭ اڭگىمەسىنىڭ جەلىسىمەن جاۋاپ قايتارار بولساق, اپاتقا تاپ بولعان كەزدەن كەيىن ونىڭ ادامداردىڭ ءومىرى مەن تۇرمىسى تۋرالى تۇسىنىگىندە كوپتەگەن وزگەرىس ورىن الدى. سودان باستاپ ول اۋرۋحانالار مەن كوشەلەردەن, ءداستۇرلى ەمەس ەمدەۋ ورىندارىنان سىرقاتى اۋىر بالالار مەن ەرەسەكتەردى كورەدى. دەنى ساۋ كەزىندە بۇعان اسا زەيىن سالا قويماپتى. ءارى ولاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجدارى مەن تالاپ-تىلەكتەرى ۇنەمى ورىندالا بەرمەيتىنىنە دە كوز جەتكىزەدى. قۇرالاي ولارعا ءوز مۇمكىندىگى شەڭبەرىندە كومەكتەسۋ قاجەت دەگەن توقتامعا كەلدى.
قانداي ىسكە دە وزىنە ءوزى سەنگەن ادام عانا بەل بۋا الادى. بۇل ماسەلەدە قۇرالاي دا وزىنە ءوزى سەنىمدى بولدى. ارينە وسىلاي ىستە, ورتالىق قۇر دەپ ونى ەشكىم قىستاماعانى, وتىنبەگەنى بەلگىلى. كەزىندە قۇرالايدىڭ بۇل قادامىن قابىلداي الماعاندار دا كەزدەسكەن ەكەن. اڭگىمە توركىنى «قاراعىم, ءوزىڭ مۇگەدەك ارباسىمەن ءجۇرىپ نە بىتىرمەكسىڭ؟ شاماڭا قارامايسىڭ با؟» دەگەنگە سايادى. بۇگىندە مۇنداي اڭگىمەلەردىڭ سارىنى دا جوق.
جيىرما جىل ىشىندە ق.بايمەنوۆانىڭ باستاماسىمەن قوعامدىق بىرلەستىك قول جەتكىزگەن تابىستار مەن ناتيجەلەر جەتكىلىكتى. ۇيىمدا مىڭنان استام مۇگەدەك جان ەسەپتە تۇرادى. اتالعان ورتالىق ءبىرىنشى كەزەكتە الەۋمەتتىك باعدارلامالار مەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇگىندە اقتوبەلىك ۇيىمنىڭ تاجىريبەسىنە وسى تەكتەس بىرقاتار رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ۇيىمدار قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. بىرلەستىكتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى ۋاقىت العا جىلجىعان سايىن نىعايا تۇسۋدە. ق.بايمەنوۆا جەتەكشىلىك ەتەتىن ورتالىق مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى كاسىبي دە ساپالى دەڭگەيدە ۇسىنىپ ءجۇر. مۇنداعى جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى دا جىلدان- جىلعا وسە تۇسۋدە.
– بىرلەستىك قىزمەتى تۇراقتى دا جۇيەلى سيپاتقا يە. مۇندا قوعامدىق قابىلداۋ ءتارتىبى ورنىققان. مۇگەدەكتەردى بەلسەندى تۇردە ساۋىقتىرۋ كابينەتتەرى جۇمىس ىستەيدى. وسىنىڭ ءبارى ۇيىمشىل ۇجىم باسشىسى قۇرالاي بازاربايقىزىنىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ول وڭىردەگى بارلىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار (ۇەۇ) قۇرىلىمدارىنىڭ اقىلشىسى, تالىمگەرلىك قوزعالىستىڭ باستاۋشىسى, ءارى ء«بىز بىرگەمىز» اتتى بۇگىندە داستۇرگە ەنگەن تۇراقتى اكتسيانىڭ دەم بەرۋشىسى, – دەيدى اقتوبە وبلىسىنداعى ۇەۇ قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى ايگۇل دۇيسەنوۆا.
بۇگىندە مەملەكەت پەن ۇەۇ-نىڭ ورتاق جوباسىنا سايكەس رەسپۋبليكادا «ەڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبا» اتالىمىن يەلەنگەن دە قۇرالاي بايمەنوۆانىڭ جوباسى. ياعني, ونىڭ اتقارۋشى ورگاندارعا تۇسىرگەن ۇسىنىسى بويىنشا اقتوبەدە ارناۋلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جوباسى جۇزەگە استى. ارباعا تاڭىلعان مۇگەدەكتەر ءۇشىن ارنايى سالىنعان كوممۋنالدىق ۇيلەردە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ وتباسىلارى تۇرادى. ونىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا الەۋمەتتىك مەكەمەلەردىڭ كەڭسەلەرى ورنالاسقان.
سونداي-اق قۇرالاي بازاربايقىزى مۇگەدەكتەردىڭ ارباسىن جوندەيتىن, وعان تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن ارناۋلى ستانسا جوباسىن ۇسىنىپ وتىر. ەگەر قارجىلىق تۇرعىدان شەشىمىن تاپسا بۇل ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك مەكەمەلەرىنە قاجەت جوبانىڭ ءبىرى بولماق. «ويتكەنى ەلىمىزدە مۇنداي ءونىم شىعاراتىن زاۋىت جوق. مۇگەدەك اربالارى بىزگە قىتاي, رەسەي جانە گەرمانيا مەملەكەتتەرىنەن جەتكىزىلەدى. سونداي-اق ەل ىشىندە ارناۋلى اربالار بويىنشا مۇگەدەكتەردىڭ سۇرانىستارى تولىق قاناعاتتاندىرىلا بەرمەيدى. سوندىقتان دا بىزگە مۇنداي ارناۋلى ستانسا قاجەت», دەيدى ق.بايمەنوۆا. ورتالىق باستاماسىمەن جۇزەگە اسقان «ينۆا-تاكسي» قىزمەتى مەن تىگىن تسەحى دا جاسامپاز جوبالاردىڭ تىزبەگىن تولىقتىرا تۇسەدى.
قازىرگى كەزدە قۇرالاي بايمەنوۆانىڭ باستامالارى, يدەيالارى مەن ۇسىنىس-تىلەكتەرى بارشا الەۋمەت پەن اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان ۇدايى قولداۋ تاۋىپ كەلەدى. ونىڭ العا قويعان وي-ماقساتى قاشاندا بيىك, قاشاندا اسقاق. توقتاۋ مەن تەجەلۋدى بىلمەيتىن, رۋحى بيىك, ورەسى جوعارى, تالعامى تەرەڭ ادامدارعا تەك جاقسىلىق جاساۋدى مۇرات تۇتقان جاسامپاز جوبالار يەسى ۇلكەن جولدىڭ ۇستىندە كەلەدى. ول ومىرگە وتە قۇشتار جان. وسى قۇشتارلىق ونى قاي كەزدە دە جاڭا تىڭ جوبالارعا باستاماشى بولۋعا تالپىندىرا تۇسەدى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە